Het Turkana project van DZG in de kijker

De televisiezender RTBF bereidt een nieuwe serie documentaires voor " Planète en question " die vanaf juni 2004 op de beeldbuis zal verschijnen.  In deze nieuwe serie wordt aan het publiek getoond hoe de honger in de wereld kan bestreden worden via een concreet ontwikkelingsproject. Als voorbeeld werd het project van Dierenartsen Zonder Grenzen, dat de veeteelt in Turkana (noordoost Kenia) ondersteunt, uitgekozen.
De aanpak van  Dierenartsen zonder Grenzen mag dan ook origineel genoemd worden : de voedselveiligheid verzekeren door het verbeteren van de gezondheid en productie van het vee.

Gedurende 11 dagen nam de RTBF-ploeg deel aan het herdersbestaan en leefde er volgens het ritme van de Turkana-nomaden. Als in Turkana de kudde ziek is, sterft het hele dorp. Het vee vormt er immers de onbetwistbare basis voor het levensonderhoud. Vee betekent er voedsel, draagkracht en een bindmiddel voor sociale relaties maar ook een bron van hebzucht en een risicofactor voor diefstal en moorddadige overvallen. Er zijn onvergetelijke beelden verzameld, die de levenswijze van dit traditionele nomadenvolk duidelijk weergeven. Ook het project van DZG werd natuurlijk uit de doeken gedaan tijdens de reportage.

Een project met vier luiken

Vooreerst is er de gedecentraliseerde dierengezondheidsdienst die werkt vanuit de nomadengemeenschappen : In deze verafgelegen, verlaten contreien, waar het leven van de mens volledig is afgestemd op dit van de kudde, bestaat er geen diergeneeskundige dienst. Voor een dierenarts is het haast onmogelijk een leefbare praktijk uit te bouwen in deze streken, vanwege  de lange afstanden en tijd die nodig is om bij de nomaden te geraken worden de  diensten onbetaalbaar voor de Turkana-nomaden. De originaliteit van het project ligt erin technici te selecteren en te vormen die zelf tot de nomadenbevolking behoren. De selectie gebeurt binnen  de gemeenschap zelf. Deze kiezen jonge mannen  of vrouwen, die goed ingeburgerd zijn in de clan en goed kunnen omgaan met dieren. Na een vorming door DZG medewerkers worden zij verantwoordelijk gesteld voor de gezondheid van de kuddes. De diergeneeskundige diensten worden verleend op een kostendekkende basis. Met het verzamelde geld (of de ingeruilde dieren) kunnen de technici hun voorraad materiaal en medicamenten aanvullen en een weinig overhouden om hun familie te voeden. Dit is een eerste stap in de richting van de privatisering van de diergeneeskunde.

Beheer van de drenkplaatsen

Om dieren te onderhouden  moet er natuurlijk ook genoeg water zijn.Zonder water kan dier noch mens overleven. Het Turkana project heeft een oude techniek voor het benutten van onderaardse waterlopen nieuw leven ingeblazen.
De techniek combineert een aangepaste, goedkope technologie aan een milieuvriendelijke oplossing. Het principe berust op de bouw van een onderaardse  dam in de bedding van een droogstaande rivier. De dam zal gedurende verschillende maanden beletten dat het regenwater helemaal wegsijpelt naar de diepere grondlagen. Het water blijft ondergronds, wat de verdamping belet, terwijl het filtreren door het zand de zuiverheid van het water garandeert. Tevens behouden op deze manier de Turkana hun traditionele manier om mens en dier water te geven. De bouw van de onderaardse dammen gebeurt bij middel van klei die plaatselijk wordt opgegraven. Vele testen moesten uitgevoerd worden vooraleer uiteindelijk de juiste klei werd gevonden. Alle testen gaven hetzelfde resultaat : de beste klei wordt gevonden daar waar de termieten hun heuvels bouwen. De aarde op deze plaatsen is het zuiverst, het fijnst en het minst waterdoorlatend. De Turkana-bevolking gebruikt dus de eeuwenoude ervaring der termieten om de plaatsen, waar ze klei moeten opgraven, uit te kiezen.

De veemarkten.

De voornaamste rijkdom der Turkana zijn hun dieren. De veehouderij is voor hen letterlijk een "levensbelangrijke" kwestie.
Voor hen is het dan ook van belang dat ze hun vee kunnen verkopen aan de juiste prijs en  dit is niet vanzelfsprekend in een maatschappij waar weinig belang wordt gehecht aan papiergeld. De Turkana herders hebben de gewoonte een geit of schaap enkel te verkopen in geval van een nijpende noodzaak (geld voor geneeskundige zorgen, aankoop van ander voedsel in geval van ernstige droogte, schoolgelden). Op dat ogenblik zijn ze bereid hun dier te verkopen zonder ook maar enig idee te hebben over zijn marktwaarde. Ze zijn dan ook dikwijls overgeleverd aan minder scrupuleuze veehandelaars die de dieren met veel winst zullen verkopen op de markt in Nairobi.
Het project slaagde erin wekelijks, steeds op dezelfde dag, een veemarkt te organiseren waar de gemiddelde marktprijs voor het vee wordt medegedeeld. Ook wordt er training gegeven aan veehouders en veehandelaars. De resultaten zijn fenomenaal. De markten trekken veel volk aan. De herders kunnen er verscheidene handelaars ontmoeten, wat hen toelaat om de concurrentie zijn rol te laten spelen en de prijzen op te drijven. De veehandelaars van hun kant weten dat ze er voldoende aanvoer zullen vinden, waardoor ze kunnen investeren in betere transportmiddelen voor de dieren. De vrouwen maken gebruik van de toeloop van bezoekers op de markt om thee en brood te verkopen. De open markteconomie doet aldus zijn intrede in de Turkana-gemeenschap.

Conflictbeheersing 

Gezond vee dat melk en vlees oplevert is enerzijds een factor, die de sociale pacificatie bevordert, maar anderzijds ook een bron van hebzucht en een risico voor moorddadige aanvallen. De geografische ligging van Turkana draagt er toe bij dat er in de streek veel wapens in omloop zijn. Turkana wordt immers omringd door gedestabiliseerde landen (Zuid-Soedan, het zuiden van Ethiopië, het Noorden van Oeganda, veel wapens komen ook uit Somalië) en de landsgrenzen zijn dikwijls moeilijk te bewaken voor de regeringen van deze landen. De honger, de bewapening en de lokale tradities zijn verantwoordelijk voor de talrijke veediefstallen die meer en meer gepaard gaan met geweld. DZG-België alleen kan hieraan weinig verhelpen, maar het project verleent wel zijn medewerking aan het beleggen van vergaderingen voor overleg tussen vijandelijke groepen. Dit overleg geeft de inwoners van de streek de gelegenheid te spreken over vredesvooruitzichten en over tijdige afspraken in verband met de verdeling der weidegronden. Dertig jaar geleden werd een niet-aanvalspact getekend tussen de Turkana (Kenia) et de Karamonjong (Oeganda). DZG heeft meegeholpen  aan de organisatie van de feestelijkheden ter ere van dit historisch akkoord. Ter gelegenheid van deze ceremonie waren talrijke vertegenwoordigers van vijandige stammen aanwezig en de wens werd geuit om nieuwe niet-aanvalspacten met elkaar te sluiten. Er werden zelfs gestolen dieren en gekidnapte kinderen respectievelijk aan hun eigenaars en familie teruggegeven. Zulke vredesinitiatieven, die deel uitmaken van een project ter ondersteuning van de veeteelt, is dus niet alleen mogelijk, het is zelfs een realiteit geworden.

Het programma ter ondersteuning van de veeteelt in Turkana toont aan dat het mogelijk is om de levenskwaliteit van de mens te verbeteren door acties te ondernemen ter hoogte van het vee. De deelname van de Turkana-nomaden aan dit project is erg belangrijk en hun  deelname alleen al bewijst hoe relevant deze acties wel zijn. De motivatie van de stafleden van DZG wordt er alleen maar door versterkt en samen zullen we ons steentje bijdragen aan de verdere uitbouw van de internationale solidariteit en duurzame ontwikkeling.

 

Deel dit artikel