IBON Europe: De stem van het Zuiden naar het Noorden brengen

In 1978 werd in de Filippijnen IBON opgericht, een organisatie die onderzoek en analyse uitvoert in dienst van de sociale bewegingen. Exact dertig jaar later is er nu ook IBON Europe, dat samen met IBON Indië en IBON Filippijnen een internationaal netwerk vormt. De nieuwste telg in de familie wil vooral de stem van het Zuiden naar het Noorden brengen.

Een vijftigtal personen uit veertien landen verzamelden in Brussel voor de oprichting van IBON Europe. In eerste instantie werden daarbij de stemmen uit het Zuiden aan het woord gelaten over de thema's die hen het meest aanbelangen.

Fathima Burnad van het Tamil Nadu Women's Forum richtte de schijnwerpers op de landloosheid en voedselproblematiek. "Vier van de tien rijkste miljardairs ter wereld zijn Indiërs," stelde de Indische vast, "maar twintig procent van de Indische bevolking heeft zelfs geen halve dollar per dag ter beschikking." Vele van die armsten zijn landloze boeren want India is volgens Burnad nog grotendeels een feodale maatschappij. De arme boeren moeten wijken voor bloementeelt en garnaalkwekerijen, en voor Special Economic Zones (SEZs)-Burnad heeft het over Special Elimination Zones-waar multinationals produceren voor de export terwijl ze kunnen genieten van belastingvoordelen.

Emmi de Jesus van de Filippijnse vrouwenorganisatie Gabriela had het over de militarisering en mensenrechtenschendingen die de bevolking zwaar treffen in het Zuiden. "Zuidoost Azië is van levensbelang voor de Verenigde Staten," legde ze uit, "vandaar dat de militaire aanwezigheid toeneemt."

Dezer dagen gaat het dikwijls niet meer om militaire basissen die een zeer logge structuur vormen. "De aanwezigheid van Amerikaanse militairen op Filippijnse bodem kadert officieel in de training van lokale legereenheden of in de humanitaire actie," verklaarde de Filippijnse activiste, "en daardoor kunnen ze naar believen gebruik maken van tientallen faciliteiten over het hele land." Volgens haar zijn vooral de vrouwen de dupe van de overlast die de troepen veroorzaken: "Kijk maar naar Japan, waar alweer een verkrachting van een lokaal meisje door een VS-soldaat aan het licht kwam."

Parlement van het volk

De Keniaanse Wahu Kaara, een veterane van de sociale beweging in haar land, heeft maar enkele woorden nodig om het publiek op haar hand te krijgen: "Brussel is de stad van het Europees parlement maar er is ook zoiets als het parlement van het volk."

Volgens Kaara is armoede en internationale hulp 'big business' geworden. "Armoede is geen kwestie van geld maar van macht," vervolgde ze, "en dus behoort Kenia enkel in naam aan ons, de Kenianen, want het zijn de Britten en de Amerikanen die de vruchten plukken."

Kaara nam het op voor de vrouwen en roemde hun rol in de ontwikkeling van hun land. Maar ze waarschuwde ook tegen eenzijdig feminisme. "De patriarchale samenleving moet bestreden worden," zei ze. "Laat je echter niet in verwarring brengen door gender," voegde ze eraan toe, "want het is de sociale klasse die het meest van belang is."

Ramon Bultran, van de Asia-Pacific Mission for Migrants (APMM), vroeg aandacht voor de migranten, die drie procent van de wereldbevolking uitmaken. Migratie is een problematiek die ook gevolgen heeft voor de volksgezondheid. In Groot-Brittannië is een stadje waar meer Botswaanse artsen zijn dan in hun hele thuisland. Het Noorse ministerie van gezondheid heeft dan weer aan het ministerie van ontwikkelingssamenwerking voorgesteld om in Afrika dokters te gaan opleiden om in Noorwegen te komen werken. Of de arme Afrikaanse patiënten daar beter van worden is de vraag.

De laatste stem uit het Zuiden was die van Demba Moussa Dembele, de "goeroe van de schuldenlast" in zijn thuisland Senegal. "De schuldencrisis is verre van over," waarschuwde hij. Ondanks de ronkende verklaringen van de wereldleiders en de initiatieven van de multilaterale instellingen voor de armste landen blijft de buitenlandse schuld als een molensteen rond de hals van de volkeren van West-Afrika hangen. "De oplossingen waarmee het Internationaal Muntfonds en de Wereldbank komen aandraven zijn nooit zonder voorwaarden," observeerde Demba.

De stem van het verzet

Tijdens de tweedaagse workshop was er veel plaats voor discussie: Welke strategieën zijn nodig om de stem van het Zuiden te laten weerklinken in Europa? En bestaat er eigenlijk wel zoiets als de Stem van het Zuiden? Ging het er in feite niet meer om de stem van het verzet te vertolken, van zij die zich verzetten tegen uitbuiting en onderdrukking? Is het wel van belang of die zich in het Noorden, dan wel in het Zuiden manifesteert?

IBON International directeur Antonio Tujan begon de tweede dag van de bijeenkomst met de vaststelling dat IBON in de wereld van de ngo's een vreemde eend in de bijt is. Terwijl de meeste internationale ngo's vanuit het Noorden hun lokale afdelingen in het Zuiden hebben opgericht volgt IBON de omgekeerde richting. "In tegenstelling tot andere internationale ngo's kan IBON daardoor de stem van het Zuiden hier in Europa vertolken zonder enige vervorming," stelde Tujan vast.

Een ander kenmerk waardoor IBON zich onderscheidt van andere internationale ngo's is dat het niet wordt gestuurd door de financiering. Bovendien is het geen organisatie van gespecialiseerde lobbyisten. Tujan omschreef de missie van IBON als "het ondersteunen van sociale bewegingen uit het Zuiden zodat de stem van de armen wordt versterkt."

IBON Europe is met deze eerste workshop een feit. Maar het werk begint pas. Voedselsoevereiniteit, het klimaat, de schuldenlast en ontwikkelingshulp, en migratie werden geïdentificeerd als prioritaire thema's. De vertegenwoordigers van de deelnemende organisaties, waaronder intal, zijn klaar voor de uitdaging om de stem uit het Zuiden een warm onthaal te geven in Europa.

Deel dit artikel