Investeren in visie: nu en kordaat

Jos Geysels laat er geen gras over groeien: binnen en rond 11.11.11 maakt hij een prioriteit van een krachtig debat rond visie, strategie, rollen en taakverdeling. En 11.11.11 als koepel zal het debat trekken en leiden. De voorzitter beloofde deze aanpak naar aanleiding van de afsluiting van de Ekstermolengroep in 2007. Deze denktank produceerde sinds 1994 regelmatig positieve debatmateries ten aanzien van het brede (Belgische en) Vlaamse ontwikkelingscircuit.


De teneur van deze reflecties was steeds: investeren in visie op de snel veranderende globale wereld en zo op de snel veranderende rol en plaats van ontwikkelingssamenwerking en haar actoren. Moeten NGO's zich niet sneller inpassen in bredere strategieën? Hoe moet ontwikkelingssamenwerking beter aaneenhangen met buitenlands beleid en handel en Europa? Hoe betrekken we beter bedrijven en media bij ons werk? Zijn lokale besturen wereldwijd niet de eerste duurzame partners? Hoe het Vlaamse landschap samen beter bezetten? Hoe van elkaar leren en vooral slimmer samenwerken op basis van complementariteit en taakverdeling? Je vindt ze allemaal netjes op de website www.ekstermolengroep.be. Maar al deze voorzetten leverden weinig debat op; vandaar de ontmoediging en het einde van de Ekstermolengroep: voortzetten voor wie?

Waarom er geen debat kwam rond ontwikkelingssamenwerking in die periode, noch intern, noch maatschappelijk?
De beginjaren '90 luidden het einde in van de grote verhalen en de debatcultuur; de Berlijnse Muur was wel degelijk gevallen. In België woog het Rwanda-trauma erg door. Een beetje later de witte olifanten in de media en de parlementaire onderzoekscommissies: steeds maar weer het verleden verteren en weinig leren naar de toekomst toe.

Het ontbrak 11.11.11 in die periode aan slagkracht en autoriteit en daardoor miste ze ei zo na de andersglobaliseringsbeweging. Er was nog net genoeg energie om een vernieuwingsbeweging op te starten. Spijtig genoeg een moeizaam proces met slechts enkele zichtbare resultaten zoals Mo* en 2015 De Tijd Loopt.

Heel recent leverde een minderwaardig boek over het goede doel en zelfs een brede artikelenreeks van 17 volle bladzijden in De Standaard enkel wat defensieve reacties en nul komma nul debat. De tijdsgeest zat tegen dus.

Maar is dat voldoende als uitleg? Naast de maatschappelijk moeilijke context zijn er zeker ook interne redenen binnen de ontwikkelingssector te zoeken (voor het gemak de leden van 11.11.11). Vooreerst de energie en tijd die wordt gestoken in de eigen institutionalisering: het eigen overleven eerst, overleven door groei, eigen positionering eerst, positionering structurele ontwikkelingssamenwerking ten aanzien van het geweld van de tsunamis. En verder zeker - en niet in het minst hun – ook de subsidie-afhankelijkheid.

Een voorzichtige hypothese luidt dan: ondanks het feit dat al die NGO's het charter van 11.11.11 onderschrijven rond gemeenschappelijkheid in visie en aanpak, toch zijn ze in de praktijk dikwijls stilzwijgend mekaars concurrent in de(zelfde) media, voor aandacht van het publiek, voor subsidies…

Morgen wordt het beter

Het debat wordt morgen gelanceerd. Vooreerst moet het gevoed worden: het legaat van de Ekstermolengroep blijft grotendeels inhoudelijk overeind. Valoriseren dus. Ook de universitaire wereld ontwaakt uit haar slaap en o.a. Nadia Molenaers stelt naar aanleiding van haar boek (in samenwerking met Robrecht Renard) 'Ontwikkelingshulp faalt' dat de NGO's minstens twee revoluties gemist hebben, maar ook dat de overheid er niet in slaagt de krijtlijnen te trekken.

Patrick Develtere bevraagt onrechtstreeks de NGO's via zijn diepteanalyse naar het succes van de vierde pijler. En in het buitenland ligt er massa sterke voeding… Verder moeten de condities goed zijn om doelgericht te reflecteren: de NGO's hebben zonet een subsidiezekerheid gekregen voor de volgende drie jaar en de media willen indringend dat de NGO's rekenschap afleggen…

En ten slotte moet het debat enthousiast gevoerd en met gezag geleid worden: het proces is op gang en 11.11.11 en haar voorzitter hebben zeker de autoriteit. Rest nog de kordate investering van alle leden en sympathisanten en verontwaardigde burgers die vinden dat internationale solidariteit moet, anders moet, dringend anders moet.

Jan Aertsen, 1 februari 2008.

Op ekstermolengroep.be kun je alle publicaties herlezen. O.a.:

  • De Standaard - Dossier ontwikkelingshulp
  • Welke toekomst voor onze Noord-Zuidngo's?
  • ...

Deel dit artikel