Is Hamas het nieuwe PLO?

De internationale gemeenschap en Israël hebben er alle belang bij dat Hamas evolueert van terreurbeweging naar politieke partij.

Morgen doet Palestijns president Abbas een nieuwe poging om het Palestijnse statuut in de Verenigde Naties te verhogen. Exact 65 jaar geleden beslisten de VN om 'historisch Palestina' te verdelen in een Joodse en een Palestijnse staat. Tot op heden hebben de Palestijnen, via de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO), hun officiële vertegenwoordiger, in de VN enkel het statuut van waarnemer als entiteit.

 

Weerstand

Vanwege de impasse in het vredesproces focuste de Palestijnse Autoriteit in 2011 vooral op de internationale erkenning van de toekomstige staat. Doel was om via de Veiligheidsraad lidstaat te worden van de VN. De VS, aangespoord door Israël, kantten zich echter tegen een stemming. Daarom dient het Palestijnse leiderschap nu via de algemene vergadering (AV) de vraag tot lidmaatschap als waarnemersstaat in. Het zal die slag winnen, omdat er in de AV geen veto geldt en 131 van de 193 lidstaten van de VN de Palestijnse staat erkenden.

Toch ondervinden de Palestijnse leiders veel weerstand, vooral van Israël en de VS, die met sancties tegen deze 'unilaterale stap' dreigen. Maar ook de EU is niet enthousiast: zo zouden vele lidstaten, waaronder België, zich onthouden.

Een tweede pool van sterke weerstand is de Palestijnse politieke arena. De Palestijnse Autoriteit regeert enkel op de Westoever. De Gazastrook wordt de facto bestuurd door Hamas, dat er in 2007 met geweld de macht greep. Alle Egyptische pogingen tot verzoening ten spijt blijven beide regeringen verwikkeld in een machtsstrijd en ligt een eenheidsregering niet in het verschiet. Zoals bij de meeste initiatieven van de PLO staan Hamasleiders sceptisch tegenover de VN-demarche, al verklaarden ze hun steun.

 

 

Geweld of diplomatie

Als 'beweging voor het islamitisch verzet' gelooft Hamas niet in diplomatie. Ze beschimpt de PLO die Israël erkende in 1993, maar noch land, noch vrede verkreeg. Hamas meent dat geweld meer oplevert.

Paradoxaal genoeg zoekt Hamas ook internationale erkenning als politieke partij. Het is een politieke beweging, die regeert over 1,5 miljoen mensen en compromissen moet sluiten. Daarnaast blijft ze een gewapende groepering, die aanvallen op Israëlische burgers als legitiem middel ziet.

Die spreidstand resulteert in conflicterend beleid. Hamas hield zich sinds 2009 aan een staakt-het-vuren met Israël en probeerde dit tot voor kort bij andere groeperingen in Gaza af te dwingen. Maar na Israëls standrechtelijke executie van Jabari in november nam ze zelf deel aan raketaanvallen.

Na het staakt-het-vuren riep Hamas zich tot overwinnaar van het conflict uit, onder meer vanwege de aanvallen met langeafstandsraketten van Iraanse makelij. Tegelijkertijd ontkrachtte politiek leider Meshal dat Hamas de vernietiging van Israël wil en sprak hij zich opnieuw uit voor een Palestijnse staat binnen de grenzen van vóór 1967.

 

Het nieuwe PLO?

Is Hamas op weg om een nieuwe PLO te worden? Neen, want de partij weigert in de voetsporen van de politieke koepel te treden: Israël erkennen, geweld afzweren en vorige akkoorden aanvaarden.

Toch zou Hamas bij de PLO willen horen, op eigen voorwaarden. Ze wil af van haar status als terreurbeweging en ziet de tanende legitimiteit van de Palestijnse Autoriteit en de Arabische politieke verschuivingen als opportuniteiten om haar isolement te doorbreken.

Maar de internationale gemeenschap en Israël willen enkel met de PLO praten, en specifiek met de Palestijnse Autoriteit. Toch ziet Israël zelfs hierin geen 'partner voor vrede': het weigert de nederzettingenbouw te staken, houdt belastinggeld in als sanctie, doet invallen op de Westoever. Het ondermijnt zijn gesprekspartner en versterkt zo Hamas.

Officieel is Hamas de baarlijke duivel, maar Israël kan er zaken mee doen, zoals de gevangenenruil van 2011 en de onderhandelingen over een staakt-het-vuren. De Israëlische regering verzet zich echter mordicus tegen de idee dat je geen vrede sluit met je vrienden maar met je vijanden.

 

Erkenning als resultaat

Natuurlijk heeft Israël een punt als het stelt dat Hamas de Israëlische staat moet erkennen. Maar die erkenning moet het resultaat zijn van een diplomatiek proces en niet de voorwaarde ervoor.

Natuurlijk moet Hamas het geweld afzweren en het internationaal recht respecteren. Maar zal de politiek van isolatie hiertoe bijdragen? Isolatie versterkt haviken, engagement laat pragmatische krachten toe zich te versterken.

Hamas kan niet uit de politieke arena gedwongen worden. Zolang omstandigheden zorgen voor radicalisering, zullen radicale groeperingen het goed doen. Enkel de Palestijnse Autoriteit blijven steunen is niet de beste strategie. De vraag is niet zozeer of er met Hamas moet gesproken worden, maar hoe.


Dit opiniestuk werd geschreven door Brigitte Herremans



Deel dit artikel