Nieuw VN-rapport: 2 miljard mensen met voedseltekort

Jaarlijks brengt de FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de VN, een rapport uit over de voedselveiligheid in de wereld. (1) De cijfers zijn onthutsend. Volgens de meest recente schattingen (voor de periode 2000-2002) zijn er wereldwijd 852 miljoen ondervoede mensen. Daarvan zijn 815 miljoen afkomstig uit het Zuiden, 28 miljoen uit de zogenaamde transitielanden (de voormalige Oostbloklanden) en 9 miljoen uit de rijke landen. Kijken we naar het aantal mensen die tekorten vertonen op het vlak van mineralen of vitaminen, dan loopt het aantal zelfs op tot bijna 2 miljard.

De voedselvoorziening is dus voor ongeveer één op drie aardbewoners onvoldoende, terwijl tegelijkertijd zo’n 600 miljoen mensen overvoed zijn (2) en er wereldwijd grote voedseloverschotten zijn. India bijvoorbeeld telt meer dan 200 miljoen hongerlijders, maar jaarlijks liggen tientallen miljoenen ton graan te rotten omdat de mensen te arm zijn om dat graan te kopen... De winstlogica is onverbiddelijk.


Maar die logica is ook compleet inefficiënt. Het rapport rekent voor dat een investering van 24 miljard dollar in de voedselvoorziening van de arme landen heel snel 120 tot 500 miljard dollar aan winst zou opleveren, en dit elk jaar. Miljoenen arbeiders en boeren zouden daardoor namelijk gezonder worden, langer leven en dus aanzienlijk meer kunnen produceren dan nu het geval is. Maar dat zal helaas niet gebeuren, omdat zo’n redenering alleen maar opgaat voor een systeem dat collectief functioneert, en dat is nu net niet het geval bij het kapitalisme. Elke kapitalist gaat immers alleen voor zijn eigen winst. Een individuele kapitalist zal niet investeren in de gezondheid van arbeiders en boeren als hij daar persoonlijk geen baat bij heeft.

De 24 miljard dollar die de FAO voorstelt zijn peanuts. Het gaat om nog geen drie procent van de jaarlijkse uitgaven aan bewapening, en om zeven procent van de subsidies die de agrobusiness in het Noorden krijgt.

Multinationals ondermijnen voedselveiligheid

Het rapport van de FAO laat verder zien hoe grote distributieketens zoals Carrefour de markten steeds meer gaan beheersen en controleren. Een grote keten in Centraal-Amerika heeft berekend dat slechts 17% van de bevolking (de allerarmsten) aan zijn greep ontsnapt. De distributieketens verdrijven niet alleen de kleine handelaars, maar ze betekenen ook de doodsteek voor de lokale producenten. De boeren kunnen niet voldoen aan de kwaliteitsnormen of worden weggeconcurreerd door grote buitenlandse producenten. Zo werden in Brazilië tussen 1997 en 2001 meer dan 75.000 boeren geschrapt als melkleveranciers van de grote distributiezaken. Overal in de Derde Wereld is dat proces aan de gang. Al bijna 15 jaar geleden heeft een wetenschappelijke studie uitgemaakt dat de steeds grotere aanwezigheid van multinationals in derdewereldlanden zeer schadelijk is voor de voedselveiligheid van de plaatselijke bevolking. Ze leidt tot een vermindering van de dagelijkse consumptie van calorieën en proteïnen met ongeveer een derde. (3)

57 miljoen hongerlijders minder in Vietnam en China

Geen wonder dat het aantal hongerige mensen maar blijft toenemen. De laatste tien jaar zijn er in de kapitalistische wereld 48 miljoen hongerige mensen bijgekomen. India telde sinds 1997 op zijn eentje al een toename met 18 miljoen. Centraal-Amerika, de achtertuin van de VS, kende een stijging van het aantal hongerlijders met 48%, van 5 naar 7,4 miljoen mensen. In de voormalige Oostbloklanden was tot voor 1989 geen sprake van ondervoeding. Vandaag zijn daar 28 miljoen mensen ondervoed, dat is 7% van de bevolking. Elk jaar komen er zo’n 700.000 bij. Dat staat in schril contrast met de situatie in socialistische landen als China en Vietnam, waar de laatste tien jaar 57 miljoen hongerige mensen mínder waren. Ook Cuba is het vermelden waard. Het eiland dat opgezadeld wordt met twee blokkades (één van de VS en één door het wegvallen van de vroegere, gunstige handelsrelaties met de Oostbloklanden) en klimatologisch benadeeld is op het vlak van voedselproductie, telt op Argentinië na het laagst aantal ondervoede mensen van Latijns-Amerika. Qua voedselveiligheid voor kinderen heeft het land zowat de beste score van alle landen van het Zuiden, zelfs beter dan Zuid-Korea. (4)

Wist je dat?

  • er 852 miljoen mensen honger lijden en 600 miljoen mensen overvoed zijn?
  • er jaarlijks 5 miljoen hongerlijders bijkomen, terwijl er in China en Vietnam jaarlijks 6 miljoen minder zijn?
  • er een wereldwijd voedseloverschot is van 10%, maar dat er dagelijks 80.000 mensen sterven van de honger? (5)
  • de kostprijs om honger uit te roeien zo’n 24 miljard dollar bedraagt en dat dit vijf tot twintig maal zoveel ‘winst’ zou opleveren, om nog maar te zwijgen van de mensenlevens?
  • de Europese Unie gemiddeld 900 dollar per koe aan subsidies geeft en 8 dollar per Afrikaan aan ontwikkelingshulp? (6)

 

 

(1) The State of Food Insecurity in the World 2004. Rome 2004.

(2) World Watch Institute, State of the World. New York 1999, p.117.

(3) Wimberley D., Transnational corporate investment and food consumption in the third world: a cross-national analysis. Rural Sociology, 1991, nr.3, 406-431, p.419.

(4) Voor de berekening daarvan zie Demuynck K., De voedselveiligheid op Cuba. www.cubanismo.net.

(5) Le Monde Diplomatique, december 1999, p.1.

(6) UNDP, Human Development report 2003. Washington, p.153.

Deel dit artikel