Nooit meer Lampedusa?

vluchtelingen
 
Vandaag buigt de Europese top zich over een commissievoorsteldat een herhaling van het drama in Lampedusa moet voorkomen. Met het nieuwe voorstel gaan de grenzen van Fort Europa  nog wat meer dicht. Door van Europa nog meer een versterkte burcht te maken gaan we rampen als die op Lampedusa niet vermijden, wel integendeel, zeggen Els Keytsman en Bogdan Vanden Berghe. Terwijl wij de andere kant op kijken, zullen vluchtelingen een uitweg zoeken langs nog gevaarlijkere routes.


'Heel Europa is geschokt door wat zich in oktober in de Middellandse Zee heeft afgespeeld', zei Herman Van Rompuy in oktober bij het begin van de Europese top. En ook voor François Hollande kwam er 'Geen Lampedusa meer'.

Vandaag buigt de Europese top zich over een commissievoorstel in 38 maatregelen dat een herhaling van het drama moet voorkomen, maar van de aanvankelijke verontwaardiging is nog maar weinig te merken. Tegenover de meer dan 300 doden van Lampedusa wordt een armlastig en bij momenten hypocriet beleid neergezet. En, o ja, het is allemaal de schuld van mensensmokkelaars.

Wat is er mis met de voorstellen van de Europese Commissie? Allereerst worden voor de zoveelste keer de controles en patrouilles op de Middellandse Zee versterkt 'om hulp te bieden bij schipbreuk en een duidelijk beeld te krijgen van vluchtelingenstromen'. Niet zo efficiënt, als je weet dat net door deze controles vluchtelingen andere en steeds gevaarlijkere routes gaan zoeken. Bovendien proberen almaar meer mensen het via de woestijn of de Oostbloklanden. Eind november ontdekte men 300 Syrische asielzoekers die in een bos in Servië overleven.

Hopeloze voorstellen

De grenzen van Fort Europa gaan met de nieuwe voorstellen dus nog wat meer dicht. Wordt daar iets tegenover gesteld dat rekening houdt met de werkelijke migratiestromen? Niet echt.

Voor de opvang van vluchtelingen buiten Europa rekent commissaris Cecilia Malmström op bestaande akkoorden met landen als Turkije, Libië en Marokko. In ruil voor ontwikkelingsgeld wordt hen gevraagd de grenzen open te houden voor vluchtelingen. Dat het budget ontwikkelingsgeld hiervoor gebruikt wordt, is op zich al hypocriet, nog erger is dat van de landen in kwestie verwacht wordt dat ze tegelijk de grens met Europa potdicht houden. De solidariteit stopt letterlijk aan onze eigen grens.

Precies daar toont zich de hopeloosheid van de voorstellen. Een beleid dat er hoofdzakelijk op gericht is mensen buiten te houden, zál mensen in handen van mensensmokkelaars drijven. Pleiten we ervoor om zomaar iedereen toe te laten? Nee, maar Europa kan enkel de ogen sluiten omdat andere landen dat niet doen. Minstens drie op de vier vluchtelingen wereldwijd worden opgevangen door landen als Pakistan, Iran, Kenia, Ethiopië en Jordanië. Het enige Europese, en enige rijke, land in de top tien is Duitsland.

Het is niet al kommer en kwel. De EU zal de mogelijkheid onderzoeken om legale wegen te bieden aan vluchtelingen om in Europa asiel aan te vragen. Alleen is dit voorstel niet nieuw en moet de eerste concrete stap om dit te realiseren nog worden gezet.

Tweede lichtpunt is de herziening van de wetgeving op mensensmokkel. Hier wil Europa het criminele aspect loskoppelen van directe humanitaire bijstand.Kort vertaald: het is niet omdat smokkelaars de boot besturen, dat je de mensen aan boord niet mag helpen. Ter herinnering, onder meer doordat dat niet gebeurde was Lampedusa zo dramatisch.

Kwestie van gezond verstand

Maar beide lichtpuntjes kunnen niet verhinderen dat het hele pakket eenzijdig en defensief blijft. Het migratiebeleid heeft geen oog voor de essentie, geen coherente visie op waarom mensen vluchten.

Mensen trekken weg uit hun land omdat ze daar een goede reden voor hebben. Oorlog, conflicten, armoede of zelfs klimaatveranderingen. Zitten daar avonturiers bij? Waarschijnlijk. Maar een aanpak van meer controles, meer patrouilles en meer hekken zal niet het onderscheid maken tussen hen en wie het echt nodig hebben.

Het blijft de vraag waarom Europa er niet in slaagt een gedragen project uit te tekenen. Nochtans een kwestie van gezond verstand, solidariteit en leiderschap. Mogelijk zijn de voorstellen die vandaag op tafel liggen in hetzelfde bedje ziek als wat we zien bij de internationale klimaatonderhandelingen. We doen blind en eenzijdig door tot de dijk barst. Dat daar alleen maar meer Lampedusa van zal komen mag niet verwonderen.

 
11.11.11 DOOR:
  • Deze opinie verscheen op 19 december in De Standaard

Deel dit artikel