Pak nu probleem van Rwandese vluchtelingen in Oost-Congo aan

mvanoChrispin Mvano is een onafhankelijke journalist in het oosten van de Democratische Republiek Congo. Op uitnodiging van MO* verblijft hij momenteel in België. Broederlijk Delen en Pax Christi Vlaanderen spraken met hem over zijn werk en het vredesproces in Congo, waar recent de rebellengroepering M23 werd verslagen. 




U bent enkele weken in België, wat wilt u bereiken met dit bezoek?

Chrispin Mvano: "Ik werd door MO* uitgenodigd om deel te nemen aan een lezing over natuurlijke rijkdommen in Congo. Tijdens mijn verblijf wil ik het Belgische publiek duidelijk maken hoe het er echt aan toe gaat in Oost-Congo en wie er allemaal betrokken is bij het conflict. Daarom ontmoet ik journalisten, ngo-medewerkers en beleidsmakers op Belgisch en Europees niveau."


U werkt als onafhankelijk journalist in Goma (Noord-Kivu), waarom koos u voor deze job?

Chrispin: "Er heerst een sfeer van desinformatie rond Oost-Congo. Ik probeer toegang te krijgen tot informatie om ze daarna zo waarheidsgetrouw mogelijk te verspreiden. Als onafhankelijke journalist kan ik de feiten overbrengen zoals ze zich hebben voorgedaan, zonder censuur. Informatie verzamelen en verspreiden over de situatie in Oost-Congo blijft de grootste motivatie voor mijn werk."

"Als journalist heb ik een inkomen, maar dat is te weinig om van te leven. Daarom begeleid ik ook buitenlandse journalisten en internationale organisaties bij hun onderzoek naar de mensenrechtensituatie en de ontginning van grondstoffen in Oost-Congo. Verder doe ik ook aan landbouw om mijn familie te onderhouden."


Hoe moeilijk is het om als journalist te werken in Oost-Congo?

Chrispin: "Er zijn veel logistieke problemen en ook de politieke en veiligheidssituatie is niet optimaal. De lokale machtshebbers verhinderen dat we ons journalistieke werk op een goede manier kunnen doen. En ook de rebellen staan vaak weigerachtig tegenover journalisten. We proberen ons aan te passen aan deze moeilijke context en de autoriteiten en gewapende groepen ervan te overtuigen dat we alleen ons werk willen doen."

"Als journalist probeer ik onderwerpen te behandelen die niet vanzelfsprekend zijn. Ik wil de oorlogssituatie en de eisen van de rebellenbewegingen verklaren. Natuurlijk ben ik bang wanneer ik een expeditie naar bezet gebied organiseer, maar achteraf realiseer ik mij telkens weer dat het belangrijk is om dit werk te doen. Meermaals werd ik gevangen genomen door rebellengroeperingen, onlangs nog door M23. Hun leiders dachten dat ik propaganda voerde voor tegenstanders, terwijl ik alleen maar interviews had afgenomen van de andere rebellen, niet meer dan dat."


Onlangs werd M23 militair verslagen, wat betekent dit voor het vredesproces in Congo?

Chrispin: "Sinds 1996 beleefde Congo verschillende pro-Rwandese rebellieën, waar altijd weer dezelfde personen achter zaten. Telkens weer waren er pogingen om met deze personen te onderhandelen. Dat deed de instabiliteit in de regio toenemen. Zo werd in 2002 in Sun City (Zuid-Afrika) beslist om de rebellen militair en politiek te integreren in de Congolese instellingen. Maar de rebellen bleven handelen in hun eigen belang. De bevolking ziet zulke onderhandelingen als een geschenk voor de rebellen. Ze staat ook niet achter de gesprekken met M23. Het zijn immers die mensen die in augustus van dit jaar Goma hebben gebombardeerd, die hebben geplunderd en gemoord. De rebellen mogen geen amnestie krijgen, ze moeten worden berecht en bestraft."

"De militaire overwinning op M23 wordt door de hele Congolese bevolking gesteund. De bevolking heeft het regeringsleger zelfs geholpen om de rebellen te verslaan. De overwinning moet nu worden verankerd, want ze is slechts het begin van een proces van heropbouw. De lokale bevolking moet nu worden geholpen zodat ze zich economisch kan organiseren. De situatie is nog zeer broos."

"De internationale gemeenschap, waaronder België, moet alle landen in de regio onder druk blijven zetten om hun verantwoordelijkheid op te nemen in overeenstemming met het Kaderakkoord van Addis-Abeba (24 februari 2013). Daarnaast zou elk land met zijn eigen vluchtelingen moeten praten. Rwanda mag hier geen uitzondering op zijn. Personen die medeplichtig waren aan de Rwandese genocide (die volgend jaar 20 jaar geleden plaatsvond) moeten worden berecht, maar deze misdadigers mogen geen excuus zijn om een dialoog te weigeren met de overige Rwandese vluchtelingen. Zij zijn evenzeer slachtoffers, net zoals de Congolese bevolking. Zolang Rwanda zijn verantwoordelijkheid niet opneemt, is het zeer moeilijk om het conflict in Oost-Congo op te lossen."


IMG 00231 Chrispin MvanoWelke rol ziet u voor de VN-vredesmacht MONUSCO?

Chrispin: "Wij geloven niet meer in MONUSCO, maar wel in de Afrikaanse brigade, en dan vooral in de troepen uit Tanzania. Zij hebben meegevochten aan het front, er zijn zelfs doden gevallen aan hun kant. We moedigen de brigade aan om geen radicale actie te ondernemen, maar wel op zoek te gaan naar een pacificatie die een duurzame vrede in de regio kan vergemakkelijken. De brigade moet in Congo blijven zolang het probleem van de Hutu-rebellen (FDLR) en de Rwandese vluchtelingen niet is opgelost. Louter Congolese aangelegenheden, zoals de ontwapening van andere gewapende groeperingen, moeten door de Congolezen zelf worden opgelost, zonder inmenging van de brigade."


Hoe kunnen Belgische ngo's bijdragen aan het vredesproces in Congo?

Chrispin: "De Congolese bevolking heeft nood aan vrede. De internationale gemeenschap draagt hier een belangrijke verantwoordelijkheid. De grondstoffen uit Oost-Congo worden door internationale bedrijven verwerkt in producten zoals gsm's en laptops. Het Belgische middenveld kan helpen door deze bedrijven er bewust van te maken dat zij werken met grondstoffen afkomstig uit een conflictgebied en dat zij de gewapende groepen in deze regio in staat stellen om hun activiteiten voort te zetten."

"Alle spelers betrokken bij het conflict in Oost-Congo moeten worden gesensibiliseerd zodat zij niet zouden handelen in eigen belang, maar in het belang van de Congolese bevolking. De Belgische overheid en de Europese Unie moeten ook druk uitoefenen op de Congolese overheid om het democratiseringsproces in het land voort te zetten en om haar verantwoordelijkheid ten opzichte van de bevolking op te nemen. De opbrengst uit de natuurlijke rijkdommen moet eerlijk worden verdeeld opdat de situatie van de bevolking zou verbeteren."


Tot slot, welke droom koestert u voor Oost-Congo?

Chrispin: "Ik droom dat er goede wegen worden aangelegd, dat iedereen van onderwijs kan genieten, dat het probleem van de Rwandese vluchtelingen wordt opgelost, dat er een duurzame vrede ontstaat en dat de primaire behoeften van alle Congolezen worden vervuld."

"Ik geloof daar in, de Congolezen geloven daar in. De situatie in Congo verbetert beetje bij beetje. In 1996 namen de pro-Rwandese rebellen heel Congo in, in 1998 namen ze alleen bepaalde regio's in het oosten in. Een derde rebellie controleerde nog een kleiner grondgebied. En de rebellen van M23 konden slechts een zeer klein gebied aan de grens met Rwanda bezetten. Dat geeft hoop, ook omdat deze rebellieën niet langer worden gesteund door de Congolese bevolking."


Pax Christi / Broederlijk Delen - Larissa Vanderhoudelingen, 27.11.13




Meer info:

TIP: Op dinsdag 3 december neemt Chrispin Mvano deel aan de MO*lezing 'Wie wordt beter van de Congolese grondstoffen?' in de Roma (Antwerpen) en op woensdag 4 december is hij gastspreker op de filmavond 'Oost-Congo: de grond van de zaak' in het Vlaams-Afrikaans Huis (Brussel).


Broederlijk Delen DOOR:

Deel dit artikel