Pauselijke encycliek hart onder de riem voor het Zuiden

In zijn nieuwe encycliek ‘Caritas in veritate’ pleit Benedictus XVI onomwonden voor een nieuwe economische wereldorde. Die mag niet louter gebaseerd zijn op winst, maar moet vertrekken vanuit een ethiek die de mens centraal stelt. ‘Winst is nuttig als ze een doel dient,’ schrijft de paus, maar ‘ als winst het doel op zich wordt, als ze gerealiseerd wordt via ongepaste middelen en zonder het gemeenschappelijk goed als ultiem doel, riskeert ze welvaart te vernietigen en armoede te creëren.’ De encycliek benadrukt dat rijke landen een groter deel van hun BNP aan ontwikkelingshulp moeten besteden. Dit is een niet mis te verstane oproep aan het adres van de G8-leiders om meer rekening te houden met de armen in het Zuiden. Deze leiders van de acht rijkste landen ter wereld vergaderen momenteel in Italië en buigen zich over de economische en financiële crisis.

Broederlijk Delen verwelkomt de nieuwe encycliek als een zeer belangrijke bijdrage voor sociale rechtvaardigheid en ontwikkelingssamenwerking. ‘ Het is een hart onder de riem voor de vele mensen in het Zuiden. Ze hebben in de paus nu een echte bondgenoot gevonden in hun legitieme strijd voor meer gerechtigheid,’ zegt Pol De Greve, directeur van Broederlijk Delen. ‘De huidige economische crisis heeft aangetoond dat omwille van een gebrek aan solidariteit en wederzijds vertrouwen, de markten niet goed functioneren en de armoede wereldwijd nog is toegenomen. Indien de wereldleiders geen serieuze hervormingen doorvoeren, worden de armen in het Zuiden opnieuw de grootste slachtoffers van de crisis. De politici dragen een grote verantwoordelijkheid, want hun rol als overheid bestaat juist in de noodzakelijke herverdeling van welvaart.’

Volgens de encycliek zijn morele en politieke kaders meer dan ooit noodzakelijk om ervoor te zorgen dat economische activiteiten niet enkel welvaart creëren maar ook effectief bijdragen tot een rechtvaardige wereld en sociaal welzijn. Terecht pleit de paus voor een grondige hervorming van de internationale financiële en economische systemen. Alleen zo kan er een oplossing komen voor de enorme problemen van ontwikkelingslanden die getroffen zijn door de crisis. De paus roept de rijke landen ook op om aan de arme landen een volwaardige stem te geven in gemeenschappelijke besluitvorming op internationaal niveau. Dit is iets wat de ontwikkelingsngo’s al jaren bepleiten.

Dit jaar werd de kaap van 1 miljard mensen met chronische honger overschreden. Pol De Greve vindt het daarom niet verwonderlijk dat het thema ‘voedselzekerheid’ een belangrijke plaats in de encycliek krijgt. ‘Ik ben erg blij met de uitspraak van de paus dat het oplossen van het probleem van honger en ondervoeding een belangrijke voorwaarde is voor vrede en stabiliteit. De paus vraagt dat prioriteit wordt gegeven aan het realiseren van het recht op voedsel en water voor iedereen. Hij benadrukt dat het aanpakken van structurele oorzaken van honger moet gebeuren met betrokkenheid van de lokale gemeenschappen. Daarnaast is in vele landen nood aan een agrarische hervorming en meer aandacht voor de landbouwontwikkeling. ‘

Deel dit artikel