Persvrijheid in Burundi: Grondwettelijk hof blaast warm en koud

De persvrijheid heeft het in Burundi, anderhalf jaar voor de verkiezingen zwaar te verduren.

burundi persvrijheid 2[Foto: ©James Belgrave]


In april van vorig jaar keurde het Burundese parlement met een ruime meerderheid een nieuwe perswet goed. Door de wet werd kwalitatieve en onafhankelijke journalistiek zo goed als onmogelijk.

Intussen hebben Burundese journalisten de wet aangevochten bij het Grondwettelijk Hof. Die verklaarde deze week enkele artikels ongrondwettelijk. Maar de  wetsartikels die de persvrijheid het meest in gedrang brengen, zoals het verbod om over bepaalde gevoelige thema's te schrijven of de macht van de overheid om de journalistenkaart in te trekken, verklaarde het Hof wel grondwettelijk.

Logo 11.11.11





Het was de Burundese onafhankelijke vakbond van journalisten (UBJ) die enkele maanden na de goedkeuring van de wet een amendement op enkele wetsartikels indiende bij het Burundese Grondwettelijk Hof.

De vakbond was van mening dat een heel aantal artikels de persvrijheid drastisch inperken.  Zo mogen journalisten niet langer berichten over zaken die te maken hebben met de stabiliteit van de Burundese munt, zaken die in strijd zijn met de nationale economie, of over 'propaganda van de vijand van de Burundese natie'.

Zeer  brede begrippen, die een overheid makkelijk tegen kritische pers kan gebruiken. Wie zich niet aan de nieuwe regels houdt, riskeert boetes tot 3.000 euro, een torenhoog bedrag voor een Burundese journalist, die gemiddeld 100 euro per maand verdient.

Het Hof verklaart enkele van de artikels nu ongrondwettelijk. Daarbij gaat het eerder om minder essentiële artikels zoals de bepaling over de boetes. De wetsartikels die de persvrijheid het meest in gedrang brengen, zoals het verbod om over bepaalde gevoelige thema's te schrijven of de macht van de overheid om de journalistenkaart in te trekken, verklaart het Hof wel grondwettelijk.


Kleine stap


De nieuwe perswet blijft dus van kracht, uitgezonderd de artikels die ongrondwettelijk verklaard werden. Normaal gezien gaat de wet nu terug naar het parlement waar de nieuwe bepalingen geamendeerd kunnen worden. Als dat niet gebeurt, zijn de artikels die ongrondwettelijk verklaard werden, niet meer van kracht.

Voor Alexandre Niyungeko, voorzitter van de journalistenvakbond, is de uitspraak van het Hof een kleine stap in de goede richting. Maar de strijd van de Burundese journalisten tegen de nieuwe perswet stopt hier niet. Ze hebben plannen om de wet ook aan te vechten bij het Gerechtshof van de Oost-Afrikaanse Gemeenschap

Ook kan het eventuele terugsturen van de wet naar het parlement nieuwe mogelijkheden openen om de artikelen die de persvrijheid het meest inperken, zoals de beperking van het bronnengeheim, terug in vraag te stellen en zo het gevaar voor de vrijheid van meningsuiting wat verkleinen.

 

Verkiezingskoorts


Die vrijheid van meningsuiting heeft het zwaar te verduren, zeker gezien de turbulente periode die Burundi nu doormaakt. De regering heeft eind 2013 een voorstel om de grondwet te wijzigen ingediend, met heel wat bepalingen die erg controversieel zijn en de stabiliteit en democratie in Burundi geen goed zouden doen. Het voorstel ligt nog steeds op tafel.

Ook recente processen met een duidelijk politiek kantje, zoals de arrestatie van oppositiefiguur Frédéric Bamvuginyumvira (Frodebu) en het recent aanhoudingsbevel tegen Isidore Rufyikiri, een belangrijke figuur binnen de orde van advocaten en vaak kritisch voor het regime, stemmen weinig hoopvol.

De aanloop naar de verkiezingen van 2015 is reeds begonnen, en meer hoopgevende en verontrustende signalen zullen elkaar in sneltempo blijven opvolgen. Anderhalf jaar voor die verkiezingen lijkt de verkiezingskoorts dus nu al de gemoederen op te hitsen.


Line Risch, coördinator 11.11.11-kantoor Burundi
Thijs Van Laer, 11.11.11-beleidsmedewerker Centraal-Afrika



11.be:

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel