Scenario van deze Griekse Tragedie is gekend

Moeten de ngo's nu ook Europese schuldverlichtingscampagnes voeren om ervoor te zorgen dat er goede behandeling komt van de Griekse schuld. Of kunnen we dit keer eens rekenen op een sociaal Europa?
Deze opinie verschenen in De Standaard van 16 november 2012


griekenland parthenon

In De Standaard van gisteren erkent Luc Coene, gouverneur van de Nationale Bank, dat de torenhoge schuld van Griekenland voor een deel zal moeten worden kwijtgescholden.

Coene staat vandaag niet meer alleen. Ook het IMF zette de deur al op een kier voor gedeeltelijke kwijtschelding.

The Economist gaat nog een stap verder: "Greece will remain a disaster until it gets the treatment given to heavily indebted poor countries in the past" staat boven een artikel waarin de vergelijking wordt gemaakt met de situatie van ontwikkelingslanden in de jaren 90. Die vergelijking hebben we hier een jaar geleden ook al gemaakt.

Griekenland veranderde de voorbije twee jaar in een economisch en sociaal rampgebied met een steeds hogere schuld. De Griekse regering voorspelt voor 2014 een schuld van meer dan 190% van het nationaal jaarinkomen. Dat ligt alweer 30% hoger dan de inschatting van het IMF een half jaar geleden.

Erger is dat Griekenland sociaal aftakelt. De toestand op het terrein is ronduit dramatisch. Mensen kunnen hun ziekteverzekering niet meer betalen. Zelfs het remgeld van 5 euro voor behandeling in een kliniek is voor velen onbetaalbaar. Arme Grieken doen nu beroep op de zorgen van internationale hulporganisaties zoals Artsen zonder grenzen en Dokters van de wereld.

Afrikaanse toestanden onder het Parthenon?

Inderdaad. Als we kiezen voor dezelfde aanpak als in de jaren '80 en '90 voor ontwikkelingslanden, dan ziet er heel slecht uit voor de Griekse bevolking. Het zou dan ook jammer zijn, misdadig zelfs, als deze keer niet de juiste lessen worden getrokken uit de vaak pijnlijke ervaringen met het mislukte schuldenbeleid elders.
 
Om te beginnen stellen we vast dat opnieuw veel te lang gewacht wordt voor de optie van schuldkwijtschelding bespreekbaar én toegepast wordt. Het scenario is daardoor voorspelbaar: de schuldenberg wordt groter, de economische wurggreep strakker, de capaciteit om economisch terug te vechten krimpt.

Snelle schuldkwijtschelding

Volgende belangrijke les: kies voor een snelle schuldkwijtschelding die diep gaat. In ontwikkelingslanden zijn veel te veel tijd, geld en levens verloren door een schuldenbeleid met de voet op de rem.

Eerst zou men alleen termijnen voor terugbetaling verlengen. Dan volgde een principe akkoord met kwijtschelding . Eerst met 30%, dan met 60%, en uiteindelijk klokte men af op volledige kwijtschelding van oude schuld.

Klinkt dit treuzelscenario uw bekend in de oren? Uitgangspunt is jammer genoeg niet de bevolking die de gevolgen van de zware besparingen moest dragen, maar wel de schuldeisers die zoveel mogelijk geld terug willen. Ook al droegen die een belangrijke verantwoordelijkheid door gemakkelijk grote en goedkope leningen toe te staan zonder te kijken waar die toe dienden.

Voorwaarden

Volgende belangrijke les. Let op met voorwaarden. Een opgelegd voorwaardenbeleid dat regeringen tot op het bot doet besparen en verplicht tot uitverkoop van overheidsgoederen en diensten is geen wipplank voor economisch en sociaal herstel, maar een strop. Te vaak werd in ontwikkelingslanden gesnoeid in sectoren als gezondheid en onderwijs, die heel misschien een korte termijn rendement leveren, maar dodelijk zijn voor de toekomstkansen van een land en de mensen die er wonen op langere termijn.

Preventie

Tenslotte. Investeer meer in preventie. De schuldencrisis in ontwikkelingslanden kwam er toen een heel gunstige toestand voor het hebben van schulden (lage dollar/ hoge grondstoffenprijzen/ lage rente) totaal omkeerde. Het monetaire beleid van de VS en de UK vanaf eind jaren zeventig en het kredietbeleid van de grote banken verhoogde op heel korte tijd de kost van de schuld tot een veelvoud. 

De recente crisis in Europa is een rechtstreeks gevolg van de financiële crisis die startte in 2008. Ze is grotendeels op rekening te schrijven van een gedereguleerde en gevaarlijk opererende financiële sector. In 2008 al werd voorspeld dat de overheidsschuld van getroffen landen in enkele jaren zou stijgen met 40% of meer. De kroniek van een voorspelbare ramp. Met de nodige regulering was deze ramp te voorkomen.

Een sociaal Europa?

Schuldkwijtschelding op zich is misschien geen oplossing, maar wel een noodzakelijke voorwaarde voor economisch herstel. Nogal wat ontwikkelingslanden leggen de jongste tien jaar spectaculaire groeicijfers voor. Denk maar aan Ghana, Mozambique. Deze landen hadden vroeger een vaste plaats in de lijst schuldenlanden, vandaag doen ze het beter. Het is een succes dat steunt op verschillende factoren, maar vergaande schuldkwijtschelding was wel een belangrijk element in de mix.
 
Nu al zijn er noodhulporganisaties aan het werk in Griekenland om de gaten die er vallen door de bezuinigingen op te vangen. Moeten de ngo's nu ook Europese schuldverlichtingscampagnes voeren om ervoor te zorgen dat er goede behandeling komt van de Griekse schuld. Of kunnen we dit keer eens rekenen op een sociaal Europa?

 
Bogdan Vanden Berghe, Directeur 11.11.11

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels