Traagheid, Trump & tegenstellingen

Een klimaatontkenner aan het hoofd van de tweede grootste uitstoter van broeikasgassen ter wereld. Dat nieuws kwam woensdagochtend vroeg binnen hier in Marrakesh. Dat de keuze voor Donald Trump als volgende president van de Verenigde Staten als een donderwolk boven de internationale klimaatplannen – en boven heel wat andere dingen – hangt, staat als een paal boven water. Net als die van vele anderen was mijn verwachting dan ook dat het nieuws een grote impact zou hebben op de klimaattop in Marrakesh.

"A movement, united, will never be defeated"

Er zijn woensdagochtend heel wat onderhandelaars met lood in de schoenen naar het conferentiecentrum gestapt, zo veel is zeker. Het was de talk of the town en zal in elke coördinatie, zij het de officiële of die van de ngo's, aan bod zijn gekomen. Maar een grote impact op het proces bleef uit.

Tijdens de dagelijkse ngo-meeting was de vastberadenheid groot. Een uitgeputte Amerikaanse collega nam het woord om uit te zeggen dat de klap groot was maar dat het allesbehalve het einde is: "A movement, united, will never be defeated". Het Akkoord van Parijs is er, en dat is een groot succes voor de klimaatbeweging. Of president Trump verkiest om er uit te stappen of niet, wij – en de onderhandelingen – gaan verder.

We horen hier en daar dat enkele minder ambitieuze landen het proces sinds woensdag lijken te vertragen. Hoe minder er dit jaar beslist wordt, hoe meer de VS immers volgend jaar en de jaren erna zouden kunnen blokkeren.

Of dat echt een impact op de uitkomst zal hebben, is niet te voorspellen. Misschien wil de VS onder Obama er deze top nog alles zal uithalen wat mogelijk is en zien we net een omgekeerde beweging? Klinkt wat optimistisch, maar het is een strohalm.

Toch maar niet te snel

Een heel blogbericht is Trump mij alvast niet waard. Liever ga ik wat meer in op wat er ondertussen in Marrakesh gebeurd is in de afgelopen week.

De technische onderhandelingen gaan z'n gangetje. Veel dingen hebben niet écht een deadline momenteel en het gaat dan ook niet erg snel.

Neem de discussies over de klimaatfinanciering. In Parijs spraken landen af dat er tegen 2018 duidelijkheid moet komen over wat dat nu precies is en hoe de rijke landen moeten rapporteren over hun financiële steun aan ontwikkelingslanden. Dat is wel een deadline maar die is nog twee jaar weg en de druk is dan ook niet enorm.

Het belang is dan weer wel enorm: het gebrek aan afspraken zorgt er nu immers voor dat de rijke landen kunnen doen alsof ze grote inspanningen leveren terwijl er in de praktijk weinig verandert. Na een productieve start met een workshop waarin bijvoorbeeld gediscussieerd werd over de gebreken van de huidige manier van rapporteren, verschoten de landen precies van zichzelf. Plots bleven de gesprekken wat hangen in een discussie over wat er nu al dan niet besproken was en moest worden. De onderhandelingen over dit onderwerp worden vandaag afgesloten en de échte inhoudelijke discussies zijn voortgeschoven naar de tussentijdse onderhandelingen in Bonn volgend jaar.

Tegenstellingen

Tegelijk komen oude tegenstellingen op de voorgrond: zo hebben de ontwikkelingslanden en rijke landen een ander idee van wat er moet gebeuren met het Adaptation Fund. Dat fonds is opgericht in 2001 en is sindsdien heel nuttig in het helpen van arme, kwetsbare landen in het aanpakken van hun noden voor de aanpassing aan de klimaatverandering of adaptatie. Het is gespecialiseerd in kleinschalige projecten, vaak broodnodig voor effectieve adaptatie, en verschilt daardoor van andere klimaatfondsen. Maar het Adaptation Fund werd onder het Kyoto Protocol gecreëerd en de vraag is nu hoe het zich zal verhouden tot het nieuwe Akkoord van Parijs (en waar het geld vandaag zal komen).

Voor de ontwikkelingslanden en 11.11.11 is alvast duidelijk wat er hier in Marrakesh moet gebeuren: de rijke landen moeten een politiek signaal geven dat het fonds onderdeel zal worden van de architectuur van het Akkoord van Parijs. Het heeft immers zijn nut bewezen in het tegemoet komen van adaptatienoden, en dat is een belangrijk deel van het Akkoord van Parijs. De verdere uitwerking kan later volgen.

Het is nu aan de EU om een leidersrol op te nemen door zich achter de ontwikkelingslanden te scharen en zo het vertrouwen in de engagementen van het Akkoord van Parijs te bevestigen.

Maar de rijke landen lijken het Adaptation Fund als een hefboom te zien om dingen gedaan te krijgen van de ontwikkelingslanden en willen de toegeving dus niet zo maar doen. Het is nu aan de EU om een leidersrol op te nemen door zich achter de ontwikkelingslanden te scharen en zo het vertrouwen in de engagementen van het Akkoord van Parijs te bevestigen. Dat is een politieke beslissing, en dus iets voor volgende week.

België toonde zich in het verleden een voorstander van het fonds in de vorm van giften, het lijkt dan ook logisch dat onze ministers een ambitieuze houding zullen nemen in deze discussie.

Nu het toch over België gaat, niet onbelangrijk: België wordt vandaag op de rooster gelegd. Het Belgisch klimaatbeleid is voorwerp van een multilateral assessment. Tijdens zo'n assessment moet een land haar klimaatbeleid presenteren en kunnen andere landen daar wel eens moeilijke vragen over stellen. Wij weten alvast dat China en Brazilië klaar staan om België het vuur aan de schenen te leggen.

Benieuwd wat daarvan zal komen...

Lien Vandamme
Beleidsmedewerker Klimaat en Natuurlijke Rijkdommen

11.11.11 DOOR:

Verslag uit Marrakesh

lien-marrakesh-220

 

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels