Turken nemen het op tegen premier Erdogan

protesten TurkijeOp woensdag 29 mei 2013 zakten een duizendtal Turken af naar het Gezi park in Taksim, Istanboel, om te protesteren tegen de aanleg van een nieuw winkelcentrum. Enkele dagen later stonden er meer dan 40.000 mensen in het park en heeft Turkijë zijn eigen volksopstand.

Om zicht te krijgen op de echte inzet van de gebeurtenissen in Turkijë ging intal te raden bij Aydemir Guler, verantwoordelijke van de Turkse Vredesassociatie. We konden hem spreken tijdens de meeting van de World Peace Council Lisabon op zondag 2 juni 2013.98



 

intal: De protesten in Istanboel startten enkele dagen geleden naar aanleiding van de aangekondigde verdwijning van het Gezi park in de Taksim-wijk om plaats te maken voor een winkelcentrum. Hoe is dit kunnen uitlopen op een protest dat vandaag tientallen steden in de ban houdt?

Aydemir Güler: Het probleem met het park was de laatste druppel die de emmer deed overlopen. Als we terug gaan naar het begin van het jaar dan zien we dat verschillende problemen zich snel ophoopten.

Ten eerste waren er de hervormingen in de universiteiten. Zowel binnen het adminstratief als binnen het academisch personeel werden er belangrijke nieuwe benoemingen gedaan die vooral toekwamen aan mensen loyaal aan de AKP partij van premier Erdogan. De islamisering van het onderwijs ontwikkelt zich op deze manier verder waar het onderwijs tot enkele jaren geleden nog seculier was. Een andere uiting hiervan is het openen van kleine moskeeën op de campussen wat zelfs tot rellen tussen studenten leidde.

Ten tweede is er de steeds verslechterende socio-economische situatie in Turkijë. De crisis sloeg zwaar toe in 2008 en 2009. Als gevolg hiervan is het voor jongeren bijna onmogelijk om nog een job te vinden. De laatste twee jaren is er terug een heropleving maar dit heeft geen extra werk gecreëerd en de officiële werkloosheidcijfers onder de jongeren zijn begin dit jaar opgelopen tot +/- 25%.

Ten derde is er de actieve rol die Turkijë speelt in de destabilisering van Syrië. Dit beleid keert als een boemerang terug in het gezicht van de regering. Het trieste hoogtepunt hiervan was de bomaanslag in Reyhanli op 11 mei 2013 met tientallen doden tot gevolg.

Maar ook de Turkse bevolking roert zich. Zo was er eind april 2013 een grote betoging met 10.000 mensen in Antakya, dicht bij de Syrische grens, die het beleid van premier Erdogan tegenover Syrië duidelijk verwierp. De woede van de Turken nam nog toe toen Erdogan zich na de aanslag in Reyhanli niet naar de plaats des onheils begaf maar hij het vliegtuig nam naar de VS om president Obama te ontmoeten.

Ten vierde is er de islamisering van de gehele maatschappij die zich stap voor stap uitbreidt. Symbool hiervoor staat het verstrengen van de regels over het drinken van alcohol dat enkele weken geleden werd doorgevoerd.

De steeds terugkerende factor in al deze evoluties in Turkijë is de persoon van premier Erdogan. De woede van de bevolking keerde zich dan ook snel tegen de premier nadat de politie donderdagmorgen 30 mei tussenkwam in het Gezi park.

 

intal: De problemen in Turkijë stapelden zich gedurende jaren op. Waarom kan een protest over een park dit ongenoegen laten omslaan in een populair verzet dat zich ondertussen naar tientallen steden verspreidde?

Aydemir Güler: Wat de mensen uiteindelijk heeft aangezet om massaal op straat te komen is het geweld dat de politie gebruikte. Hun eerste charge gebeurde donderdagmorgen 30 mei om 5 u. toen enkele honderden activisten nog in hun tenten lagen te slapen in het park. De politie verwijderde manu-militari de activisten en hun tenten. Daarop riepen verschillende progressieve organisaties op om de activisten te steunen. Vele gewone mensen daagden in de loop van de dag en opnieuw sloegen de activisten hun tenten op in het park om er te overnachten.

Op vrijdagmorgen 31 mei chargeerde de politie opnieuw. Op deze tweede charge kwam er een meer georganiseerde reactie van tal van organisaties en partijen. De opkomst op het Taksim plein 's middags liep buiten alle verwachtingen op tot 40.000 mensen.

Sindsdien is de repressie enkel maar toegenomen en op zondag volgden er in het hele land betogingen van Istanboel over Ankara tot in de stad Van, in het Koerdisch deel van Turkijë.


intal: De AKP, de partij van premier Erdogan, voerde een strijd tegen de invloed van het leger op het politieke leven. Toch escaleert het geweld dat ze vandaag zelf gebruikt. Hoe moeten we dit interpreteren?

Aydemir Güler: De AKP heeft de rol van het leger in het politieke leven tot bijna nul herleid. Veel van de hoogste officieren die zich in hun nieuwe rol niet konden vinden, werden gevangen genomen voor samenzwering tegen de staat. Deze officieren werden natuurlijk wel vervangen, in vele gevallen door AKP-getrouwen.

Maar de AKP deed op militair vlak veel meer dan de politieke macht van het leger beperken. Ze bouwde tegelijkertijd haar relatie met de NAVO verder uit. Waar Turkijë in 2003 de VS nog verbood om het Turks grondgebied te gebruiken voor aanvallen tegen Irak, heeft ze vandaag een strategische alliantie met de VS en is het een van de meest agressie NAVO-leden als het over een inmenging in Syrië gaat. Turkijë is dus zeker geen minder 'militaire' staat geworden, en zoals we vandaag kunnen vaststellen heeft de onderdrukking van de bevolking enkel een andere vorm aangenomen.


intal: Wat is er nodig om van de spontane opstand van de Turken een beweging te maken met perspectief op echte verandering voor het volk?

Aydemir Güler: Het protest bestaat uit vele verontwaardigde Turken en werd al snel aangevuld door allerlei organisaties en partijen die hun verzet tegen de AKP niet onder stoelen of banken steken. De eerste taak is dan ook om het protest verder te ontwikkelen en de druk op de regering op te voeren. Er is echter nog geen organisatie in de protesten en ook nog geen echte agenda.

Tot vorige week eisten progeresseive organisaties zoals de Turkse Vredesassociate het aftreden van minister van Buitenlandse Zaken Davatoglu voor de Turkse inmenging in Syrië. Vandaag eisen honderduizenden in het hele land het aftreden van de regering en meer bepaald van Erdogan.

Deze eis zal zich waarschijnlijk nog verder verspreiden. Het is dus nodig om naast een organisatorische aanpak ook een politieke oriëntering te formuleren die de richting kan aangeven voor het tijdperk na Erdogan.

Meer info: www.intal.be

intal DOOR:

Deel dit artikel