Q&A: Verkiezingen in de Filippijnen, einde van mensenrechtenschendingen?

Op 10 mei vinden in de Filippijnen presidentsverkiezingen plaats. Op die dag worden ook 12 van de 24 senatoren en alle leden van het huis van volksvertegenwoordigers verkozen. Wat is de inzet? Wie zijn de kandidaten? En vooral, zullen de verkiezingen verandering brengen voor de Filippino's? Een overzicht in 10 vragen.

Updates over de verkiezingen en mensenrechten in de Filippijnen kan je volgen op Watchblog Philippines.

1. Wat is de inzet van de verkiezingen?

Deze verkiezingen moeten een opvolger aanduiden voor de huidige president, Gloria Macapagal-Arroyo. Ze kwam in 2001 aan de macht omdat ze vice-president was toen haar voorganger, Joseph Estrada, werd afgezet door massaal volksprotest. In 2004 won ze de presidentsverkiezingen van de populaire filmacteur Fernando Poe Jr. Al vlug bleek dat ze de verkiezingen gestolen had. De fraude kwam aan het licht door gelekte opnamen van telefoongesprekken waarin een lid van de kiescommissie Arroyo "een miljoen stemmen voorsprong" beloofde. Gezien haar zwakke machtsbasis en de niet aflatende stroom van schandalen steunde ze tijdens haar bewind op de militairen die ze de vrije hand gaf. Massale mensenrechtenschendingen waren het gevolg. Mensenrechtenorganisaties telden tijdens haar ambtsperiode meer dan 1118 politieke moorden en honderden verdwijningen.

President Arroyo en haar familie werden ook genoemd in een lange reeks corruptieschandalen. Ook op sociaal-economisch vlak is het bilan van de ambtsperiode van Arroyo negatief. IBON, onze Filippijnse partnerorganisatie, kwam tot het besluit dat de regering van Arroyo de rechten van de Filippino's niet afdoende gerespecteerd heeft:

  • Het recht op voedsel: 60% van de Filippino's heeft het moeilijk om voldoende voedsel te kopen en 9,3 miljoen gezinnen kunnen onvoldoende inname van energie voorzien. Drie miljoen kinderen onder vijf jaar oud hebben ondergewicht en evenveel kinderen van 6 tot 10 zijn ondervoed.
  • Het recht op gezondheid: van alle presidenten die na het einde van de dictatuur (1986) aan de macht kwamen, besteedde Arroyo het minst van al aan gezondheidszorg. Het overheidsbudget voor gezondheidszorg viel terug tot ongeveer 1 peso (2 eurocent) per hoofd per dag. Dagelijks sterven gemiddeld 180 kinderen aan ziekten die gemakkelijk te voorkomen of te genezen zijn.
  • Het recht op onderwijs: van alle 100 kinderen die het eerste leerjaar aanvangen, zijn er maar 66 die de basisschool afmaken, 43 die de (vier jaar) middelbare school volledig doorlopen en 14 die hogere studies met succes afronden.
  • Het recht op waardig werk: de werkloosheid was nooit zo hoog als in de periode 2001-2008. Het officiële minimumloon is minder dan de helft van wat een gezin van vijf nodig heeft om te overleven.

IBON wijst er op dat de overheid verplicht is om deze rechten te realiseren voor de bevolking. In 9 jaar Arroyo-bestuur is dat dus niet het geval geweest.

2. Wat zijn de plannen van de huidige presidente?

De populariteit van Arroyo is momenteel niet bepaald hoog. Aangezien de Filippijnse grondwet geen herverkiezing toestaat na een volledige ambtstermijn, kan ze zich geen kandidaat meer stellen. Toch verdwijnt Arroyo niet van het politieke toneel. Ze is immers kandidaat-volksvertegenwoordiger en hoopt vervolgens de positie van kamervoorzitter te kunnen innemen. Dat is een zeer belangrijke politieke positie in de Filippijnen.

Als Arroyo erin slaagt om de grondwet te laten veranderen en het presidentiële systeem om te vormen tot een politiek bestel met een regering die steunt op een parlementaire meerderheid, kan ze zelfs eerste minister worden. Haar verkiezing is in elk geval zeer belangrijk omdat ze zich op die manier kan onttrekken aan vervolging voor de vele mensenrechtenschendingen onder haar bewind. Ze zal trouwens niet eenzaam zijn in het parlement. Vermoedelijk zullen de Arroyo's met vijf leden van de clan vertegenwoordigd zijn: Gloria zelf, haar zonen Mikey en Dato, schoonbroer Ignacio en schoonzus Marilou.

3. Wie zijn de belangrijkste presidentskandidaten?

Er zijn tien officiële kandidaten om Arroyo als president op te volgen. In werkelijkheid maken slechts vier onder hen een ernstige kans. We zetten ze hier even op een rijtje.

Gilberto "Gibo" Teodoro is de kandidaat van Arroyo en haar vroegere minister van defensie. "Gibo", zoals hij genoemd wordt, is een telg van de Cojuangco-clan, een van de rijkste en meest invloedrijke families van de Filippijnen. Zijn tante is ex-president Corazon Aquino. Teodoro studeerde in Harvard in de Verenigde Staten, maar werd een jaar na zijn thuiskomst al verkozen tot volksvertegenwoordiger voor de provincie Tarlac, een zetel die al jaar en dag door de Cojuangco's wordt ingenomen. Tijdens zijn 10 jaar parlement onderscheidde hij zich vooral door hondstrouw de belangen van de Cojuangco's en van president Arroyo te dienen. In de peilingen doet hij het niet goed, omdat hij te zeer wordt geïdentificeerd met de onpopulaire Arroyo en de drieste methodes van het leger.

Benigno "Noynoy" Aquino is een zoon van ex-president Aquino en dus een neef van Teodoro. Hij is momenteel senator en werd in de presidentiële race gekatapulteerd door de dood van zijn moeder in de zomer van vorig jaar. Zij was immers een prominente tegenstandster van Arroyo en haar dood liet Noynoy toe om uit haar schaduw te treden en zich te profileren als een potentieel alternatief voor de huidige presidente. Momenteel ligt hij aan kop in de peilingen en maakt hij zeker kans om de verkiezingen te winnen.

Manuel Villar is als senator een buitenbeentje in de Filippijnse politiek, omdat hij geen telg is van een machtige, rijke familie, noch kan bogen op een carrière in de showbusiness. Villar is een self-made man die als jongeman moest werken om zijn studies te betalen. Later boerde hij zo goed in zaken dat zijn onderneming uitgroeide tot een van de grootste bouwfirma's in het land. Villar werd zo rijk dat hij zich een politieke carrière kon veroorloven en werd achtereenvolgens volksvertegenwoordiger en senator. Hoewel hij de rijkste man in het parlement was, kon hij zelden in verband gebracht worden met schandalen. In de peilingen zit hij Noynoy Aquino op de hielen. Zijn grote troef is natuurlijk zijn enorme rijkdom.

Ex-president en voormalig filmster Joseph "Erap" Estrada verraste vriend en vijand door zich kandidaat te stellen. In januari 2001 werd hij omwille van massale corruptie afgezet door een volksopstand die vice-president Arroyo aan de macht bracht als presidente. Estrada werd veroordeeld voor corruptie en plundering van de schatkist maar verkreeg gratie van Arroyo. Hoewel de grondwet presidenten niet meer dan één ambtstermijn toestaat, is bijna iedereen het erover eens dat hij nog recht heeft op herverkiezing, omdat hij zijn eerste termijn nooit heeft afgemaakt.

4. Welke troeven spelen de presidentskandidaten uit in de campagne?

Een goede campagne in de Filippijnse presidentsverkiezingen is altijd een combinatie van drie elementen:

lees verder

intal DOOR:

Deel dit artikel