10de WTO-top in Nairobi bevestigt falen en onenigheid

Na meer dan 24 uur verlenging eindigde de 10de WTO-Ministerconferentie in Nairobi (14-19 december 2015) met een zwakke slotverklaring en een bevestiging van de aanslepende onenigheid onder de WTO-leden. Toch sprak het WTO-secretariaat van een "historisch", de Europese Commissie van een 'groundbreaking" ("baanbrekend") en de VS van een "betekenisvol" akkoord.

11.11.11, die ter plaatse was, zag vooral een falende organisatie en het afblokken van gerechtvaardigde voorstellen van ontwikkelingslanden.

De Doha "Ontwikkelingsronde" liep snel vast

De Doha "ontwikkelingsronde" werd gelanceerd in 2001 met de belofte rekening te houden met de noden en belangen van ontwikkelingslanden, de meerderheid van de leden. Maar al snel bleek dat de ontwikkelde landen hoge eisen op tafel legden en de meest vergaande liberaliseringen verwachtten van de ontwikkelingslanden. De Doharonde raakte daardoor al snel in het slop.

EU en VS willen af van de Doharonde

Nu de VS omgekeerd onder steeds grotere druk staan in de onderhandelingen, onder meer op vlak van landbouwsubsidies en een betere markttoegang voor minst ontwikkelde landen wil de VS de Doharonde aan de kant schuiven. In plaats daarvan wil de VS nieuwe onderhandelingen opstarten over andere thema's zoals investeringen, dataverkeer en concurrentiebeleid. Daarin wordt ze bijgetreden door de EU en andere ontwikkelde landen. De EU heeft laten verstaan dat als de WTO-leden niet instemmen met nieuwe onderhandelingen, de EU en de VS daartoe zelf het initiatief zullen nemen buiten de WTO. Ondertussen blijven ze allebei in hun communicatie wel lippendienst bewijzen aan het "multilateralisme".

Onenigheid en verlengingen

Tijdens de WTO-top in Nairobi weigerden EU en VS het onderhandelingsmandaat van de Doharonde te herbevestigen en toe te geven op belangrijke voorstellen van ontwikkelingslanden als die niet akkoord gingen met nieuwe onderhandelingen. De onenigheid leidde tot een verlenging van de top van vrijdagmiddag tot zaterdagavond 19 december en een zwakke slotverklaring met daarin de formele erkenning van de onenigheid.

Een "historisch" akkoord?

Toch pakten de WTO, de VS en de EU uit met triomfantelijke persberichten over een historisch, baanbrekend of betekenisvol akkoord. Daarbij verwezen ze naar de beslissing te elfder ure over de afschaffing van de exportsubsidies voor landbouwproducten, maar vermeldden ze niet dat:

  • er toch weer een reeks uitzonderingen op bedongen werd, ook voor de EU
  • er aan de VS-kredieten voor export niet zal geraakt worden
  • de VS ook verder mag doen met het dumpen van voedseloverschotten onder de noemer van voedselhulp
  • de VS dus wel een erg voordelige "bijzonder en gedifferentieerde" behandeling krijgt
  • er tegelijk geen verbetering komt van de "bijzondere en gedifferentieerde" behandelingen van de ontwikkelingslanden
  • er geen beslissing is genomen over landbouw-safeguards die ontwikkelingslanden zouden kunnen beschermen tegen lage wereldmarktprijzen
  • er geen oplossing is gekomen voor het aanleggen van voedselvoorraden door ontwikkelingslanden, een vraag waar India namens een grote groep ontwikkelingslanden op de vorige top mee op tafel klopte

11.11.11 vindt de houding van VS en EU in strijd met de doelstelling van de Doharonde die ze in 2001 onderschreven en verwerpt de lancering van nieuwe onderhandelingen buiten de WTO die het multilateralisme verder zullen verzwakken en ontwikkelingslanden voor voldongen feiten zullen plaatsen.

Marc Maes
Beleidsmedewerker handel/Secretariaat Adviesraad voor Beleidscoherentie ten gunste van ontwikkeling (ABCO)

Deel dit artikel