2 'ervaringsdeskundigen' over de Burundese onafhankelijkheid

Vandaag een interview met 2 oud-politici die de onafhankelijkheid van op de eerste rij meemaakten: 'De Burundese leiders zouden van Burundi een paradijs op aarde kunnen maken'.
  • Leon Mavwangari was lid van de Parti Populaire, die op gematigde manier streefde naar onafhankelijkheid, namelijk een overgang naar onafhankelijkheid op een goed voorbereide en niet impulsieve manier.
  • Zénon NicayenziI was lid van de partij UPRONA, die met prins Rwagasore de verkiezingen won en de onafhankelijkheid afdwong. Tijdens de onafhankelijkheidsperiode was hij Minister van defensie en verslaggever van de onafhankelijkheidsceremoniën.


Leon Manwangari

Léon MAVWANGARI, 72 jaar, licentiaat in de politieke wetenschappen


Leon Mavwangari was lid van de Parti Populaire, die op gematigde manier streefde naar onafhankelijkheid, namelijk een overgang naar onafhankelijkheid op een goed voorbereide en niet impulsieve manier.



Hoe hebt u indertijd de Onafhankelijkheid beleefd?

In die tijd telde Burundi bij wijze van spreken 10 universitaire gediplomeerden. We wilden jonge kaders vormen op buitenlandse universiteiten, die de Belgen zouden kunnen vervangen. Maar de tijdsgeest, de algemene Afrikaanse onafhankelijksdrang, zorgde ervoor dat ook in Burundi de onafhankelijkheid zonder goed voorbereide kaders werd ingevoerd. Natuurlijk waren we wel gelukkig dat we eindelijk onze eigen leiders hadden in plaats van de Belgische kolonisatoren. Maar de onafhankelijkheid werd gevolgd door vreselijke gebeurtenissen die Burundi in een jarenlange rouw hebben ondergedompeld.

En voor de onafhankelijkheid?

Voor sommigen was de onafhankelijkheid een bevrijding. Andere betreurden het eerder. Voor de onafhankelijkheid kon elke Burundees goed leven. Niemand had honger. Maar na de onafhankelijkheid ging de Burundese economie er stelselmatig op achteruit. Om eerlijk te zijn, vandaag lijden vele Burundezen honger.



Waarom heeft de onafhankelijkheid de Burundezen geen voorspoed gebracht?

Na de laffe moord op prins Louis Rwagasore, die voor onafhankelijkheid had gevochten, hebben zijn opvolgers zijn voorgestelde ontwikkelingsbeleid niet uitgevoerd. De partij die de verkiezingen had gewonnen viel uiteen in rivaliserende groepen. Dat heeft diepe wonden geslagen. Dat conflict was de aanleiding voor de slachtpartijen van 1972.
50 jaar na de onafhankelijkheid zijn de wonden nog lang niet geheeld.


Wat als je de verwachtingen van de Burundezen tijdens de onafhankelijkheidsperiode vergelijkt met de realiteit van vandaag?

De onafhankelijkheid was een politiek feit, maar de Burundezen hadden gehoopt op een beter leven. Dat werd een ontgoocheling. Vandaag is er nog steeds geen economische onafhankelijkheid. Daar moet nu de komende 50 jaar aan gewerkt worden.


Welk advies zou je de huidige en volgende Burundese leiders geven?

De leiders moeten een echte democratie invoeren, waar elke Burundees vrijuit kan spreken zonder angst om opgepakt, gevangengezet of gemarteld te worden. Zolang ze dat niet doen zal er nooit sprake zijn van een echte vooruitgang.

Kan je de huidige situatie vergelijken met die van de koloniale periode?
De Belgen hadden de zweep ingevoerd, maar er was geen sprake van massaal geweld. Na de onafhankelijkheid zijn er verschillende grote 'massacres' geweest, die aan heel veel mensen, onschuldige burgers, het leven hebben gekost.

Hoeveel burgers worden vandaag nog onschuldig gevangengezet? In een gevangenis voor 200 personen verblijven nu ruim 800 gevangenen. De leiders moeten de justitie hervormen, onschuldigen vrijlaten die nu in onmenselijke omstandigheden in overbevolkte gevangenissen wegkwijnen.


Wat zijn uw wensen voor het Burundi van morgen?

De Burundese leiders zouden van Burundi een paradijs op aarde kunnen maken tegen 2025 als ze nu van koers veranderen en de toekomst zorgvuldig voorbereiden.




Zenon Nicayenzi 

Zénon Nicayenzi, 78 jaar. Licenciaat in de economische wetenschappen.

 

Zénon NicayenziI was lid van de partij UPRONA, die met prins Rwagasore de verkiezingen won en de onafhankelijkheid afdwong. Tijdens de onafhankelijkheidsperiode was hij Minister van defensie en verslaggever van de onafhankelijkheidsceremoniën.


De politieke tegenstanders van Rwagasore beweren dat Burundi niet rijp was voor de onafhankelijkheid. Volgens hen had men nog minstens 5 jaar moeten wachten. Hebben ze achteraf bekeken gelijk?

Inderdaad, Burundi was niet voorbereid op de onafhankelijkheid, noch door de kolonisatoren, noch door de Burundezen. Maar er was geen ontkomen aan. Er waaide een drang naar onafhankelijkheid door heel het Afrikaanse continent, waaraan ook Burundi niet kon ontsnappen. De onafhankelijkheid was haastwerk, improvisatie, maar onontkoombaar.


Stel dat UPRONA de verkiezingen niet had gewonnen, zou de onafhankelijkheid dan niet heel wat later hebben plaats gevonden?

Neen, dat denk ik niet. De onafhankelijkheid had net op dezelfde manier plaats gegrepen. België had immers geen keuze. België was net het immens rijke Congo kwijtgespeeld en stond onder internationale druk om Burundi onafhankelijk te verklaren. België wou de eer aan zichzelf houden en Burundi overdragen aan de Burundezen. De persoon van Rwagasore lag hen niet. De Belgische regent zei openlijk tegen Rwagasore : 'Ik heb met open vizier tegen je gestreden en ben erg ontevreden met je overwinning.'

Wat was uw droom voor Burundi, uw beeld van die onafhankelijkheid?
Burundi was als land geen product van het kolonialisme, in tegenstelling tot zovele andere Afrikaanse landen waarvan de grenzen artificieel werden vastgelegd. Rwanda en Burundi vormden daarop een uitzondering. Beide landen waren reeds natiestaten lang voor de kolonisatie en de evangelisatie, twee koninkrijken met een lange traditie, een unieke cultuur en coherente politieke en economische instellingen.

Onze droom was dus niet zozeer de onafhankelijkheid maar de terugkeer naar het land van oorsprong. Een onafhankelijkheid die we verloren door het verdrag van Kiganda dat het Duitse protectoraat aanvaardde. Onze droom was dus om naar dat soevereine Burundi terug te keren.


Werd deze droom werkelijkheid in 1962?

Ja, aanvankelijk wel. Burundi was immers opnieuw een onafhankelijke natiestaat geworden.
Maar de mislukkingen volgden elkaar in een snel tempo op. Rwagasore overleefde zijn overwinning slechts 25 dagen. Zijn partij werd verscheurd door interne en etnische spanningen. Burundi veranderde ingrijpend. Het was niet langer het Burundi dat we kenden van voor de koloniale overheersing, waarin iedereen geïntegreerd was op sociaal, politiek en cultureel vlak, zonder onderscheid van etnie.

De interne verdeeldheid werd de grote vergissing die zich over de hele bevolking heeft verspreid.
In het Arusha-akkoord van 2000 is men er opnieuw van uitgegaan dat het conflict niet etnisch, maar fundamenteel politiek van aard is. Door ons opnieuw te verbinden met dat verleden van eenheid, moeten we opnieuw onze onafhankelijkheid  zien waar  te maken.


Welke raad zou u de huidige politieke leiders geven?

De nationale eenheid van Burundi wordt meer bedreigd door slecht bestuur dan door de etnische tegenstellingen.


Wat wenst u uw land toe?
Mijn diepste wens is dat de Burundezen erkennen dat slecht bestuur hun grootste vijand is. Slecht bestuur ligt aan de oorzaak van alle problemen. Het volk wordt erdoor verdeeld, misleid en gemanipuleerd.

Deel dit artikel