Belangrijke dag voor relatie Burundi - EU

ACP-EU-Joint-Parliamentary-Assembly

Vandaag, 8 december, starten de onderhandelingen tussen de Europese Unie en de Burundese overheid in het kader van artikel 96 van het Cotonou-Verdrag, ook wel ACP-EU-partnerschapsovereenkomst. Dit artikel wordt ingeschakeld in geval van niet-naleving van essentiële elementen van de overeenkomst, zoals de mensenrechten, de democratische beginselen en de rechtsstaat. Indien de gesprekken niet tot een akkoord leiden, kan het partnerschap tussen de EU en Burundi stopgezet worden.

Dit is niet niets. De Europese hulp bedraagt 20% van het budget van de Burundese overheid. Begin oktober trof de EU reeds sancties tegen vier hooggeplaatste personen, en ook de Verenigde Staten deden dit recent. België schortte een deel van zijn ontwikkelingssamenwerking met Burundi op, net als verschillende andere landen. De Verenigde Naties, en nu ook meer en meer de Afrikaanse Unie, veroordelen in strenge bewoordingen de aanslepende crisis.

Waarom deze consultaties?

Sinds eind april is het zeer onrustig in Burundi, en de kans op een verdere escalatie van de crisis is reëel. Betogingen in de hoofdstad, repressie, een mislukte staatsgreep, dagelijkse gewelddadige confrontaties in verschillende wijken, de aanwezigheid van gewapende groepen en radicalisering in het land maken van deze dialoog een essentieel element om uit deze zware politieke crisis te komen.

Volgens Ligue Iteka, een belangrijke Burundese mensenrechtenorganisatie, zijn er tussen januari en oktober minstens 507 personen gedood en werden 2203 willekeurige arrestaties verricht. De Verenigde Naties spreken van 240 doden sinds april. Exacte cijfers zijn echter moeilijk te vinden, aangezien het aantal slachtoffers nauwelijks gedocumenteerd wordt.

Daarnaast is de ruimte voor de civiele maatschappij zo goed als afwezig en worden fundamentele rechten zoals vrijheid van meningsuiting en vereniging sterk aangetast. De belangrijkste vrije media werden reeds in mei 2015 gesloten. Heel wat mensenrechtenactivisten en journalisten zijn het land ontvlucht wegens te gevaarlijk. De Burundese overheid vraagt voor hun uitlevering. Diegenen die nog in het land verblijven, alsook hun familie worden bedreigd en leven ondergedoken.

Enkele dagen voor de start van de artikel 96-dialoog verplichtte de Burundese overheid reeds 10 middenveldorganisaties hun activiteiten op te schorten, en 17 organisaties zagen hun rekeningen geblokkeerd, waaronder verschillende partners van 11.11.11. Deze organisaties werken onder andere rond mensenrechten, strijd tegen corruptie en democratische principes.

Procedure van de artikel 96 consultaties

26 oktober: EU stuurt brief naar de Burundese overheid om hen uit te nodigen in dialoog te treden. De Burundese autoriteiten hebben 30 dagen de tijd om hierop te antwoorden.

Eind november: De Burundese overheid gaat in op de vraag tot dialoog rond artikel 96.

8 December: Eerste meeting in Brussel. De Burundese delegatie, die uit 20 personen – waaronder zes ministers en de procureur generaal - bestaat, staat onder leiding van Alain Nyamitwe, de Minister van Buitenlandse Zaken. Nederland, de huidige voorzitter, heeft de lead bij de EU. Dit wordt getrokken door de Minister van Buitenlandse Zaken, Bert Koenders, en de EU commissaris van ontwikkelingssamenwerking, Neven Mimica. Deze eerste consultatie zou vanavond reeds afgelopen moeten zijn, met een concreet stappenplan als resultaat.

December - Maart: Na vier maanden met verschillende evaluatiemomenten wordt beslist of de stappen gezet door de Burundese overheid voldoende zijn. Indien deze niet volstaan, kunnen sancties worden opgelegd tot het opschorten van de Europese ontwikkelingssamenwerking. Dit proces kan zeer lang duren. Zo duurden de artikel 96 consultaties voor Zimbabwe 12 jaar.

Wat moet er op de tafel volgens 11.11.11?

  • Een duidelijk standpunt van de Burundese overheid tegen repressie, geweld en provocatie én voor inclusieve politieke dialoog als oplossing voor de politieke patstelling.
  • De Burundese overheid moet zorgen voor de bescherming van iedereen. Ze moet maatregelen nemen zodat mensenrechtenverdedigers en journalisten in alle veiligheid hun werk kunnen doen.
  • De garantie van democratische ruimte en het respecteren van mensenrechten, waaronder vrijheid van meningsuiting en vereniging.
    • Onmiddellijk heropenen van de vrije media;
    • Annulering van het decreet 530/1597 die de tijdelijke opschorting van de activiteiten van verschillende middenveldorganisaties vraagt;
    • Opheffen van de blokkering van de rekeningen van middenveldorganisaties en mensenrechtenverdedigers;
  • Een onafhankelijk justitieapparaat dat mensenrechtenschendingen bestrijdt en de straffeloosheid in het land stopt
  • Vrijlaten van politieke gevangenen en stopzetten van repressieve en willekeurige arrestaties;
  • Aanvaarden van een team onafhankelijke internationale waarnemers, die buitengerechtelijke executies, verdwijningen en aantijgingen van foltering moeten onderzoeken;
  • Onder toezicht van de Afrikaanse Unie, overgaan tot ontwapening van burgers en ontmanteling van alle milities;
  • De plicht van de Burundese overheid te voorzien in de meest essentiële diensten voor haar onderdanen zoals medische zorg, afzet landbouwproducten, scholing enz....

Belangrijk is dat deze consultaties verder gaan dan enkel een dialoog. Concrete opvolgingsmechanismes moeten opgesteld worden om te garanderen dat er effectief vooruitgang wordt gemaakt op de verschillende punten.

11.11.11 verwacht dat de Belgische regering een sleutelrol zal spelen in deze consultaties en de opvolging ervan, aangezien Minister van Ontwikkelingssamenwerking, De Croo na de opschorting van de gouvernementele samenwerking, de toekomst van de Belgische ontwikkelingssamenwerking met Burundi aan deze consultaties koppelde .

 

Update

Onmiddellijk na het afsluiten van de onderhandelingen stuurde de EU al een persbericht uit. Hierin toont zij zich ontevreden over de onderhandelingen met de Burundese overheid.

De Europese Unie 'neemt akte van de antwoorden' van de Burundese regering, maar is van mening dat deze antwoorden van Bujumbura niet volstaan om klaarheid te scheppen over de door de EU gestelde vragen m.b.t. de aanslepende, en steeds gewelddadigere crisis, in het Centraal-Afrikaanse land.

Verdere gesprekken zullen achter gesloten deuren verlopen, en de Europese onderhandelaars zullen gepaste maatregelen voorstellen aan de beslingsorganen van de EU.

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels