Bereidt 'nieuwe' Europa nieuwe bananenoorlog voor?

Op 1 mei kreeg de Europese Unie er tien nieuwe lidstaten bij. Die nieuwkomers eten ook bananen, maar aan het Europese bananenregime verandert hun toetreding tot de Unie zo goed als niets. De huidige regeling wordt doorgetrokken naar het ‘nieuwe Europa’. Het systeem van quota en tarieven blijft in voege, al worden de quota wel met 300.000 ton uitgebreid. Vele kleine producenten halen opgelucht adem, maar kijken bevreesd uit naar 2006, het jaar van het nieuwe bananenregime.

 

De huidige regeling voor de import van bananen in de Europese Unie heeft vooral de Caribische boeren al een aanzienlijk stuk van hun marktaandeel gekost. In 2006 is het hele bananenregime aan herziening toe. Verwacht wordt dat de EU dan zal overschakelen op één en hetzelfde invoertarief voor alle 25 lidstaten. Op dat moment zullen de ACP-landen, die voorlopig hun bananen nog invoeren tegen een nultarief, hun voorrechten verliezen.

 

Eenheidstarief

Oxfam-Wereldwinkels vraagt binnen het kader van Euroban (European Banana Action Network) dat de EU goed zou nadenken over het eenheidstarief dat ze vanaf 2006 zou willen instellen. Wij zouden graag zien dat er wél verschillende tarieven gehanteerd worden. Maar dan niet meer om bepaalde landen te bevoordelen. Wel om een onderscheid te maken op basis van het respect voor sociale en milieucriteria. Volgens ons moeten sociaal en ecologisch onverantwoorde bananen ‘bestraft’ worden met een hoog invoertarief. Dat zou een belangrijk voordeel betekenen voor de kleine producenten in bijvoorbeeld de Cariben, die hun bananen wel in correcte omstandigheden produceren. Tegelijk zou het voor de bananenvakbonden in Latijns-Amerika een zware hefboom betekenen om betere arbeidsomstandigheden te claimen op de plantages. Die vakbonden hebben zich verenigd in de koepelorganisatie Colsiba, die ook lid van Euroban is.

De hervorming van het Europees regime zal dan ook een belangrijk thema zijn op de tweede internationale bananenconferentie, die we in het voorjaar van 2005, zeven jaar na onze eerste conferentie, organiseren in Brussel.

 

Lege stoel

De grote vraag is dus wat de EU zal doen in 2006: voor welk eenheidstarief kiest Europa? Eén dat hoog genoeg is om de kleine producenten een redelijk prijs te garanderen? Of een laag tarief dat vooral de grote bananenhandelaars van deze wereld tevreden stelt?

De machtsontplooiing van de grote bananenbedrijven de afgelopen maanden in de kantoren in de Brusselse Schumann-wijk, laten evenwel het ergste vrezen. Het ziet ernaar uit dat zij als enigen hun eisen mogen verdedigen bij de Europese Commissie. Rond de uitbreiding van de Unie en de gevolgen voor het bananenregime heeft de Commissie geen openbare consultaties willen houden. Op rondetafelgesprekken en debatten met het middenveld bleef de stoel van haar ambtenaren meestal leeg. Op onze bananenconferentie, voorjaar 2005 in Brussel, gaan wij ervoor zorgen dat de Europese Commissie zich niet kan blijven hullen in stilzwijgen.

 

 


De huidige regeling voor de import van bananen in de Europese Unie heeft vooral de Caribische boeren al een aanzienlijk stuk van hun marktaandeel gekost. In 2006 is het hele bananenregime aan herziening toe. Verwacht wordt dat de EU dan zal overschakelen op één en hetzelfde invoertarief voor alle 25 lidstaten. Op dat moment zullen de ACP-landen, die voorlopig hun bananen nog invoeren tegen een nultarief, hun voorrechten verliezen.

 

Eenheidstarief

Oxfam-Wereldwinkels vraagt binnen het kader van Euroban (European Banana Action Network) dat de EU goed zou nadenken over het eenheidstarief dat ze vanaf 2006 zou willen instellen. Wij zouden graag zien dat er wél verschillende tarieven gehanteerd worden. Maar dan niet meer om bepaalde landen te bevoordelen. Wel om een onderscheid te maken op basis van het respect voor sociale en milieucriteria. Volgens ons moeten sociaal en ecologisch onverantwoorde bananen ‘bestraft’ worden met een hoog invoertarief. Dat zou een belangrijk voordeel betekenen voor de kleine producenten in bijvoorbeeld de Cariben, die hun bananen wel in correcte omstandigheden produceren. Tegelijk zou het voor de bananenvakbonden in Latijns-Amerika een zware hefboom betekenen om betere arbeidsomstandigheden te claimen op de plantages. Die vakbonden hebben zich verenigd in de koepelorganisatie Colsiba, die ook lid van Euroban is.

De hervorming van het Europees regime zal dan ook een belangrijk thema zijn op de tweede internationale bananenconferentie, die we in het voorjaar van 2005, zeven jaar na onze eerste conferentie, organiseren in Brussel.

 

Lege stoel

De grote vraag is dus wat de EU zal doen in 2006: voor welk eenheidstarief kiest Europa? Eén dat hoog genoeg is om de kleine producenten een redelijk prijs te garanderen? Of een laag tarief dat vooral de grote bananenhandelaars van deze wereld tevreden stelt?

De machtsontplooiing van de grote bananenbedrijven de afgelopen maanden in de kantoren in de Brusselse Schumann-wijk, laten evenwel het ergste vrezen. Het ziet ernaar uit dat zij als enigen hun eisen mogen verdedigen bij de Europese Commissie. Rond de uitbreiding van de Unie en de gevolgen voor het bananenregime heeft de Commissie geen openbare consultaties willen houden. Op rondetafelgesprekken en debatten met het middenveld bleef de stoel van haar ambtenaren meestal leeg. Op onze bananenconferentie, voorjaar 2005 in Brussel, gaan wij ervoor zorgen dat de Europese Commissie zich niet kan blijven hullen in stilzwijgen.

 

 

Deel dit artikel