Bezorgdheid of lijfsbehoud?

EU-commissie-reflectienota-globalisering

Stilaan lijken ze in de hoogste kringen van de Europese Unie het licht te zien: ook de verliezers van de globalisering mogen niet uit de boot vallen. Hopelijk is dat een duurzaam inzicht.

Afgelopen zondagavond slaakte ook ik een zucht van verlichting. Mijn favoriet vakantieland was niet in handen van extreem-rechts gevallen. Of Macron het antwoord is voor zijn land laat ik in het midden, maar het werd niet Le Pen. Het kan geen toeval zijn dat amper drie dagen later Europa mea culpa slaat. In een nieuwe reflectienota vraagt de Commissie zich af wat ze kan doen om de Europese burgers te beschermen tegen de gevolgen van de globalisering. Commissaris Timmermans herhaalde de boodschap nog eens woensdagmiddag in het Vlaams Parlement. Het besef dat de globalisering zonder grenzen te ver is doorgeslagen sijpelt eindelijk door op de topverdieping van het Berlaymontgebouw.

Dat politici bescherming moeten bieden aan burgers, de kwetsbaren voorop, vonden zowel links en rechts als alles daartussen nochtans de normaalste zaak ter wereld in de jaren na de tweede wereldoorlog. In Frankrijk noemen ze de drie decennia tussen 1945 en 1975 niet voor niets de 'Trente Glorieuse'. Natuurlijk nam de economie een hoge vlucht omdat Europa bijna terug van nul moest worden opgebouwd, maar het was ook de periode van de zogenaamde welvaartsstaat met sterke publieke diensten betaald door progressieve belastingen. Mensen waren niet geheel aan de grillen van de onzichtbare hand overgelaten en hadden een garantie op goed onderwijs, goede gezondheidszorg en een min of meer prettige oude dag.

Jarenlang bleef de welvaartsstaat incontournable. De diepe angst van de elites dat ook burgers aan de westkant van het ijzeren gordijn zouden kiezen voor een totalitair alternatief zorgde voor politieke eensgezindheid. Dat laatste veranderde ergens midden jaren tachtig. Een trendbreuk die niet toevallig samenvalt met de val van een muur in Berlijn en de implosie van het Communistische blok. Het idee van de welvaartsstaat verdween langzaam naar de achtergrond en Tina (There is no Alternative) kwam op de voorgrond.

De voorbij twintig jaar predikte Europa teveel hetzelfde devies: laat de handel en de markten zo vrij mogelijk en de welvaart zal dan wel naar onder doorsijpelen. Stevig wetenschappelijk werk door Piketty, Milanovic of Nobelprijswinnaar Angus Deaton over de schrikbarende toename van de ongelijkheid, zelfs een algehele meltdown van die financiĆ«le markten konden de Europese leiders niet op andere gedachten brengen. Dat soort "kleinigheden" viel te negeren. De eigen positie was niet in gevaar. 

Het is pas onder druk van burgers die het Europese project de rug toekeren door te kiezen voor ranzige alternatieven als Le Pen, Wilders of de Alternative in Duitsland dat de Europese tanker een koerswijziging lijkt in te zetten. Het heeft iets persvers. Draait het hier om lijfsbehoud of is het een oprechte bezorgdheid om de veelgeciteerde verliezers van de globalisering? Laat ons het hopen op het tweede. De concretisering van de nota zal het snel duidelijk maken.

11.11.11 DOOR:

DS-de-mening

Deze bijdrage verscheen eerder in DS Avond, de avond editie van De Standaard.

In de rubriek De Mening geeft elke week een andere gastschrijver 's avonds zijn mening over de actualiteit. Deze week is de gastauteur Bogdan Vanden Berghe, directeur van 11.11.11.

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels