Bilan van 'Fair Play! Fair Pay? Olympische campagne 2004 voor arbeidsrechten'

Meer dan 91 000 mensen en 185 sportclubs in België vroegen dat Fila, adidas en het BOIC de arbeidsrechten respecteren van werkers in hun productieketen of bij hun sponsors

Een delegatie van de ‘Fair Play! Fair Pay? Olympische campagne voor arbeidsrechten’ heeft op 20 september 2004 in Oostende aan Fila België de 91000 handtekeningen aangeboden van het Belgische publiek dat respect vraagt voor de arbeidsrechten bij het maken van Fila-producten. Met grote terughoudendheid heeft Fila België de petitie in ontvangst genomen en doorverwezen naar Fila International.

In België, net zoals in de rest van de wereld, was de mobisatie voor de naleving van arbeidsrechten in de sportkleding- en sportschoenenindustrie erg succesrijk. Sleutel van dit succes? Een ongewone samenwerking tussen vakbonden en ngo’s. ABVV, ACV, oxfam Wereldwinkels, oxfam solidariteit, Wereldsolidariteit en Schone Kleren Campagne (en hun Franstalige tegenpolen) hebben hun dynamisme en expertise samengebracht voor deze grootscheepse campagne.

Meer dan 300 plaatselijke activiteiten, een opgemerkte fietstocht van Leuven naar Athene, een open brief aan Justine Hénin, een erehaag voor de Olympische fakkeldragers in Brussel, een internationaal forum…en als rode draad in de Belgische activiteiten, de petitie die van Fila en adidas respect eiste voor de arbeidsrechten in hun productieketen en van het BOIC concrete en pro-actieve stappen rond dit thema. Tegelijkertijd heeft een internationale coördinatie het IOC geïnterpelleerd en de actieradius uitgebreid naar het merendeel van de sportmerken, klein of groot, met als vraag zowel afzonderlijke initiatieven te ondernemen als ook op sectorieel niveau.

De campagne heeft punten gescoord
Aangeklaagd en onder druk gezet door voorgaande acties, net zoals Nike en reebok, heeft adidas sinds enkele jaar een procedure ontwikkeld om arbeidsomstandigheden te controleren in de hele productieketen. Het is dus niet verrassend dat adidas heel snel een gesprek aanvaard heeft met vertegenwoordigers van de campagne over de aangeklaagde feiten. De centrale vraag van de Belgische actie betrof echter niet zozeer de controle als wel het afstemmen van het aankoopbeleid op zijn sociale eisen. Dit is een delicaat terrein dat, volgens adidas, onmiddellijk raakt aan de concurrentiekracht van de onderneming en waar het bijgevolg moeilijk is om alleen initiatief te nemen. Adidas heeft zich geëngageerd om een sectorbenadering te promoten. Concreter – en dit is een primeur – heeft adidas zich geëngageerd om de prijs te verhogen die ze betalen voor sportschoenen die geproduceerd worden bij Panarub. Panarub is een Indonesisch bedrijf met 10 000 werknemers dat uitsluitend voor adidas produceert. Op die manier wil adidas ervoor zorgen dat de arbeidsomstandigheden verbeteren en de fundamentele arbeidsrechten gerespecteerd worden. Een veelbelovend begin? De toekomst wijst het uit.

Fila is een ander verhaal.
Een verrassingsactie bij Fila België, vragen van de Amerikaanse vakbond AFL-CIO en een nieuw rapport vlak voor de opening van de Olympische Spelen over schendingen van arbeidsrechten in fabrieken die voor Fila produceren, waren nodig om Fila te overhalen tot een gesprek met de campagnewoordvoerders. In dit allereerste contact heeft Fila echter niet gereageerd op de concrete schendingen die aangeklaagd worden en heeft Fila haar plannen voor de verandering van haar aankoopbeleid op een weinig overtuigende manier geschetst. Het ziet er naar uit dat Fila nog meerdere jaren onder de loep genomen zal worden door vakbonden en andere organisaties die opkomen voor de rechten van werknemers.

Teleurstellend is de houding van de Olympische autoriteiten.
Het BOIC heeft weliswaar de vertegenwoordigers van de Belgische campagne 2 maal ontmoet en heeft deelgenomen aan het internationaal forum in Brussel, maar het engagement is mager. De campagne vroeg nochtans het onmogelijke niet, enkel een proactieve en geloofwaardige houding aan te nemen, in overeenstemming met de Olympische principes, t.a.v. sponsors en licentiehouders en die te duwen in de richting van meer respect voor arbeidsrechten; en de voorzitter van het IOC, de Belg Jacques Rogge te benaderen. Het IOC had ongetwijfeld andere katten te geselen tijdens de Olympische Spelen. Maar kan het IOC de kwestie van arbeidsrechten nog omzeilen bij de voorbereiding van Bejing 2008? Weinig kans. Hoe dan ook, we hebben een afspraak met het BOIC de volgende dagen om hun voorstellen te horen.

Van Athene naar Bejing
De campagne laat niet los. Ze heeft aan de bedrijven, aan de sector als geheel, aan de Olympische autoriteiten, aan de Internationale Arbeidsorganisatie, een werkprogramma van Athene naar Bejing voorgesteld. Als dit gerealiseerd wordt, zal dit een aanzienlijke verbetering inhouden van de arbeidsomstandigheden en in de eerste plaats vrijheid van organisatie en het recht op collectief onderhandleen.
De volgende etappes: o.a. de Winterspelen in Turijn in 2006. Het organisatiecomité heeft al te kennen gegeven dat ze deze herfst het gesprek willen aangaan met de internationale campagne om ethische en sociale normen te formuleren voor internationale sportevenementen.

Meer info

Deel dit artikel