Conflicten ondergraven strijd tegen plattelandsarmoede

De strijd tegen plattelandsarmoede wordt ondermijnd door een groeiend aantal opstanden en protesten – vooral in Afrika. Ook een gebrekkige toegang tot veilig water houdt armoede in stand.

Momenteel zijn negen van de zestien VN-vredesmissies in Afrika gevestigd, onder andere in Mali, de DR Congo, Zuid-Soedan, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Soedan en Ivoorkust. Tegelijk tracht een vredesmissie van de Afrikaanse Unie in Burundi te vermijden dat het land afglijdt naar een burgeroorlog.

De huidige conflicten betekenen een zware opdoffer voor de strijd tegen plattelandsarmoede, bevestigt Shenggen Fan, directeur van het Food Policy Research Institute in Washington. "We zien de correlatie tussen conflict, armoede en honger toenemen. In landen met een conflict op hun grondgebied zijn de armoede- en hongercijfers de hoogste."

Carla Mucavi van de Voedsel- en Landbouworganisatie bepleitte in oktober nog een intensieve landbouw- en plattelandsontwikkeling, omdat 75 procent van de armen in de wereld in rurale gebieden van ontwikkelingslanden leeft.

In september zei het Wereldvoedselprogramma (WFP) dat het de voedselhulp zal opdrijven aan de honderdduizenden die de aanslagen van Boko Haram-militanten in het noordoosten van Nigeria zijn ontvlucht. Bijna 750.000 mensen in buurlanden Tsjaad, Niger en Kameroen kampen met een steeds erger wordende voedselcrisis, aldus het WFP.

Geen vangnet

Volgens Danielle Nierenberg, voorzitter van de denktank Food Tank, staat armoede gelijk aan voedselonzekerheid in heel wat landelijke gebieden van de derde wereld, vooral in Afrika ten zuiden van de Sahara. "Als de oogst tegenvalt of als er niet genoeg eten is om het hongerseizoen door te komen, hebben de armen van het platteland geen vangnet."

Een gebrek aan banen en infrastructuur, de afwezigheid van onderwijs of de gevolgen van de klimaatverandering maken mensen "hangry": hongerig én woedend.

"Dat kan leiden tot sociale onrust zoals tijdens de Arabische lente, of zoals vandaag in Syrië. Regeringen moeten er alles aan doen om van het platteland een economisch en intellectueel stimulerende plek te maken, waar jongeren landbouw zien als een opportuniteit, niet als een last", verklaart Nierenberg.

Oppervlaktewater

"Plattelandsarmoede gaat vaak hand in hand met een gebrekkige toegang tot veilig water", stelt Tim Brewer, beleidsanalist bij de Britse organisatie Wateraid. Gemiddeld een derde (32,3 procent) van de Afrikanen ten zuiden van de Sahara hebben bijvoorbeeld geen toegang tot drinkbaar water, terwijl 70 procent geen toegang heeft tot een degelijk privétoilet.

Op het platteland is het nog erger gesteld: 44 procent van hen moet het zonder schoon water stellen, 77 procent zonder basissanitair – aldus Brewer.

"Bovendien zijn veel meer plattelanders dan stedelingen aangewezen op oppervlaktewater van vijvers, rivieren en meren. Dat impliceert lange, gevaarlijke wandelingen om water te halen, een taak die meestal vrouwen en meisjes te beurt valt. Het is kostbare tijd die ze niet kunnen spenderen aan familie, geld verdienen, studeren of vrije tijd."

"Ziekte als gevolg van vervuild water en slechte hygiëne gaan ten koste van de productiviteit en het onderwijs, en wegen op de kwetsbare gezondheidszorg. Al deze zaken verergeren de vicieuze armoedecirkel", zegt de analist van Wateraid. Volgens hem stijgt het aantal mensen met toegang tot schoon water wereldwijd, maar is de vooruitgang ongelijk verdeeld, vooral in armere landen.

Essentiële bouwstenen

Droogte, watersnood en extreem weer als gevolg van de klimaatverandering maken het leven op het platteland nog moeilijker: arme gemeenschappen herstellen minder gemakkelijk van natuurrampen, zeker als hun toegang tot water en sanitair al penibel was.

"Maar omgekeerd kunnen duurzame water- en sanitaire diensten arme gemeenschappen helpen om weerbaarder te zijn na zulke schokken, of bij andere veranderingen zoals een bevolkingstoename als gevolg van migratie", meent Brewer.
Hij besluit: "De toegang tot veilig water en sanitair, maar ook hygiëne zoals de handen wassen met zeep zijn de eerste essentiële bouwstenen bij ontwikkeling."

Deel dit artikel