De Afrikaanse bladzijden van de Panama Papers

panama papers afrika

De Panama Papers zetten de laatste dagen heel wat politici, zakenlui, filmsterren en zelfs topvoetballers in hun hemd. Van de Ijslandse premier Gunnlaugsson, Russisch president Vladimir Poetin, Belgiës rijkste familie de Spoelberch tot de Spaanse filmregisseur Pedro Almodovar en de Argentijnse balvirtuoos Lionel Messi, allen bleken betrokken bij offshore vennootschappen in Panama en de Britse Maagdeneilanden.

Op die manier is het mogelijk dat de rijken der aarde hun vermogen uit het zicht van de fiscus kunnen houden. Daar kunnen twee redenen voor zijn. Enerzijds is het een manier van vermogenden om belastingen op de inkomsten op wettelijk verdiend vermogen te ontwijken. Anderzijds kan het ook een manier zijn om illegaal verdiend geld – smeergeld, winsten uit prostitutie, wapen- of drughandel – wit te wassen. Toekomstig onderzoek moet uitmaken hoe de vork precies aan de steel zit.

Eerder deden we al enkele suggesties voor maatregelen die de kans op succes van zulk onderzoek gevoelig doen verhogen.

Bulldozer voor goed bestuur

De impact van het Panama Papers-verhaal is deels het gevolg van het feit dat het nieuw gelijktijdig wereldwijd werd uitgebracht. Dat is het gevolg van de samenwerking tussen meer dan 300 onderzoeksjournalisten van het International Consortium of Investigative Journalists. Binnen dat consortium is ook een Afrikaans netwerk van onderzoeksjournalisten actief die verhalen over corruptie en georganiseerde misdaad in de regio willen blootleggen.

Volgens het Afrikaanse netwerk tonen de Panama Papers duidelijk dat bedrijven zoals het advocatenkantoor Mossack Fonseca 'bewust de zwakke plekken van nationale wetgeving uitbuiten om alle principes van goed bestuur omver te bulldozeren'. Straffe taal, maar volgens een 'high level panel' van de VN verliest het Afrikaanse continent jaarlijks 50 miljard dollar als gevolg van 'illicit financial flows'.

Een jaar lang gingen de journalisten van het Africa Networks of Centers for Investigative Reporting (ANCIR) door de meer dan 11 miljoen gelekte documenten met volgend resultaat:

Belastingontwijking in Uganda?

Toen het petroleumconcern Heritage Oil & Gas, eigendom van Qatarese investeerders, haar belangen in Uganda wilde verkopen aan het Britse Tullow Oil, schakelde het o.m. de hulp van het Panamese zakenkantoor in om onder de Ugandese meerwaardebelasting onderuit te komen. Het zetten een constructie op zodat Heritage Oil & Gas zich via een tussenstructuur op de Bahama’s in Mauritius kon vestigen. Op die manier kon het gebruik maken van het dubbelbelastingverdrag tussen Mauritius en Uganda dat het mogelijk maakt kapitaalmeerwaardes belastingvrij uit het Afrikaanse land weg te sluizen.

De perfide rol die belastingverdragen kunnen spelen inzake internationale belastingontwijking en -ontduiking kaartte 11.11.11 eerder aan in een dossier.

Privé-vliegtuig in Rwanda?

Uit de gelekte Panama Papers blijkt ook dat de Rwandese brigadegeneraal Emmanuel Ndahiro, vertrouweling van de Rwandese president Paul Kagame en voormalig hoofd van de Rwandese geheime dienst, een bestuurdersfunctie bekleedde bij een vennootschap op de Britse Maagdeneilanden. Die vennootschap, Debden Investments Ltd., zou opgezet zijn als vehikel voor de aankoop van een privé-vliegtuig, dat vervolgens ‘geleased’ werd aan de Rwandese president. Hataru Sekoko, voormalig lid van het Rwandees Patriottisch Front en vandaag een belangrijke zakenman, was de eigenaar van de schermvennootschap.

De reactie van de Rwandese regering op het bericht was zeer summier: het bedrijf op de Britse Maagdeneilanden was noodzakelijk omwille van de ‘very restrictive conditions’ die de toenmalige transitieregering toen de constructie eind jaren ’90 werd opgezet te verduren had. In de Rwandese pers werd er nagenoeg geen aandacht geschonken aan het verhaal, wat tot nadenken stemt over de toestand van de vrije pers in het land.

Volgens de website van ANCIR volgen er de volgende dagen en weken nog onthullingen over constructies die door lokale elites en bedrijven in de regio zijn opgezet. Wij suggereren alvast die berichtgeving goed in de gaten te houden: panamapapers.investigativecenters.org

 

11.11.11 DOOR:

Meer:

 

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels