De tijdbom tikt verder in Congo: wat doet de EU?

President Kabila lijkt het voor elkaar gekregen te hebben: een politiek akkoord op 18 oktober met oppositie en middenveld, een nieuwe eerste minister en 'regering van nationale eenheid' en het uitstel van de presidentsverkiezingen tot (minstens) april 2018. Hij kan dus aan de macht blijven na 19 december, de laatste dag van zijn tweede ambtstermijn. Maar niets is wat het lijkt. Een belangrijk deel van de oppositie aanvaardt het politiek akkoord niet en de combinatie van extreme armoede, wijdverspreide corruptie en algemene ontevredenheid over het uitstel van de verkiezingen (uit een recente peiling blijkt dat 74,3% van de Congolezen wil dat Kabila vertrekt op 19 december) zorgt voor een explosieve situatie.

Het politiek akkoord bevat ook verschillende bepalingen die oppositie, media en middenveld moeten muilkorven.

Zo schrijft het akkoord dat er 'dringende maatregelen' genomen moeten worden om de activiteiten van binnen- en buitenlandse ngo's te controleren en zal er een verplichte gedragscode opgesteld worden voor alle actoren die betrokken zijn in het kiesproces, mét sancties voor zij die de code niet respecteren.

Ook de media worden door het akkoord geviseerd. Kabila begon al snel met de uitvoering ervan: zo werden Radio Okapi en Radio France Internationale (RFI), de populairste radio's van het land, op 5 november uit de ether gehaald.

Het lijkt een kwestie van tijd voordat de nieuwe regering soortgelijke maatregelen zal nemen ten aanzien van het middenveld en de politieke oppositie.

Op 17 oktober kondigde de Europese Raad aan bereid te zijn individuele sancties te heffen ten aanzien van personen die het verkiezingsproces dwarsbomen en verantwoordelijk zijn voor mensenrechtenschendingen. Dit laat de Europese Unie toe om te tonen dat de machtsstrategie van de elite rond Kabila niet loont. Meer dan een maand na de beslissing van de Raad wordt het hoog tijd dat de sancties in werking treden. Minister Reynders heeft vorige maand het voortouw genomen in de Europese Raad, met de krachtdadige raadsconclusies als gevolg. Hij dient er bij zijn Europese collega's op aan te dringen om hun engagement na te komen en de sancties zo snel mogelijk ook effectief goed te keuren.

Het is vijf voor twaalf: de toenemende spanningen in het land vragen om een kordaat Europees beleid voordat het echt uit de hand loopt. De bloedige betogingen van 19 en 20 september laten er geen twijfel over bestaan: het risico op massaal geweld is reëel. De EU dient te stoppen met aarzelen en eindelijk de druk op Kinshasa op te voeren, voor het te laat is.

Pieter-Jan Hamels
Beleidsmedewerker Centraal-Afrika

Deel dit artikel