Een Chileense klimaattop in Madrid

Het jaar 2019 gaat de geschiedenisboeken in. Overal ter wereld komen mensen massaal op straat tegen de globale ongelijkheids- en klimaatcrises. De klimaatprotesten in september brachten meer dan vier miljoen mensen op de been en sociale protesten brachten een schokgolf teweeg in onder meer Frankrijk en Chili. De klimaattop in Madrid kan deze globale context niet negeren.

De top moet miljoenen mensen op straat het gevoel geven dat ze gehoord worden. Ze moet de aftrap geven aan een nieuw jaar, 2020, in teken van verhoogde ambitie en een eerlijke aanpak van de klimaatcrisis.

Spanje bood aan om de 25ste klimaattop (COP25) in Madrid te organiseren nadat Chili zich op het laatste moment terugtrok. Dat gebeurde omwille van de protesten in het land tegen de immense ongelijkheid. In plaats van naar de bevolking te luisteren, worden de protesten hardhandig neergeslagen en annuleerde de president de top. De internationale gemeenschap mag niet wegkijken van wat er gebeurt in Chili, nu het land zichzelf uit de spotlights heeft gezet.

De massale protesten in Chili tonen de noodzaak aan om sociale rechtvaardigheid te integreren in elk aspect van de klimaattop

De wereldwijde sociale protesten rondom een internationale klimaattop zijn een kans om het te hebben over het economisch systeem dat aan de grondslag ligt van beide globale problemen. Het verplaatsen van de top naar Madrid neemt niet weg dat de Chileense context de urgentie aangeeft om sociale rechtvaardigheid te integreren in alle aspecten van de klimaatonderhandelingen. Dat hebben ook de Chileense organisaties begrepen, die ondanks de annulering van de klimaattop toch doorgaan met hun alternatieve top in Santiago.

'No hay COP, sí hay Cumbre' (er is geen COP, maar wel een top)

De People's Summit wordt jaar na jaar georganiseerd op dezelfde plaats waar de COP plaatsvindt. Sociale organisaties en bewegingen uit verschillende hoeken van de wereld komen er samen om het gebrek aan een reële aanpak van de ecologische crisis aan te klagen, ervaringen te delen en alternatieve pistes te promoten voor een economisch en sociaal systeem dat structureel en effectief met de klimaatcrisis omgaat. De People's Summit probeert een wereldwijde sociale kracht te mobiliseren en te versterken tegen de globale ongelijkheids- en klimaatcrises.

Gezien de huidige sociale en politieke onvrede in Chili, is de noodzaak om er de People's Summit te laten doorgaan groter dan ooit. De sociale top gaat zoals gepland door in Santiago de Chili tijdens de eerste week van december. Ook een aantal partnerorganisaties van 11.11.11 uit Zuid-Amerika zullen aanwezig zijn, uit solidariteit met de Chileense bevolking en om hun voorstellen voor de regio kracht bij te zetten.

Startschot voor ambitiejaar 2020

De top in Madrid is het laatste belangrijk moment voor 2020, wanneer de uitvoering van het Akkoord van Parijs van start gaat én alle landen nieuwe nationale plannen moeten indienen. De plannen die nu op tafel liggen zetten ons op een koers van meer dan 3°C opwarming, terwijl het belangrijke rapport van het VN klimaatpanel (IPCC) in oktober 2018 duidelijk maakte dat het overschrijden van de 1,5°C-grens gigantische menselijke en ecologische gevolgen met zich meebrengt. Daarom moet álle plannen die worden ingediend naar boven bijgesteld worden.

We zitten op koers naar een opwarming van meer dan 3°C, de gevolgen van een opwarming meer dan 1,5°C zijn gigantisch

Op een klimaattop in New York eerder dit jaar, engageerden 66 landen zich daartoe. Dat waren echter vooral kwetsbare en armere landen. De grote economieën moeten dat voorbeeld volgen en in Madrid aankondigen dat hun nieuw plan veel ambitieuzer zal zijn dan het vorige. Dat geldt ook voor de Europese Unie, die dringend haar 2030-doelstellingen moet aanscherpen.

Spanje bood aan om de 25ste klimaattop (COP25) in Madrid te organiseren nadat Chile zich op het laatste moment terugtrok, omwille van massaprotesten tegen de torenhoge ongelijkheid in Chile.

Belangrijk jaar voor kwetsbare landen

De schade die de klimaatcrisis nu al aanricht treft vooral kwetsbare en vaak armere landen. In 2013 werd op de klimaattop in Warschau een mechanisme opgericht dat daar een antwoord op moest bieden. Dat mechanisme wordt in Madrid opnieuw onder de loep genomen en waar nodig aangepast. De discussies hierover vormen een echte splijtzwam tussen de kwetsbare landen zoals de eilandstaten en de Afrikaanse landen aan de ene kant en de grote economieën aan de andere kant. Die laatste willen immers niet weten van financiële compensatie, terwijl de kwetsbare landen terecht opperen dat zij amper aandeel hebben in het veroorzaken van de klimaatcrisis en dus niet zouden moeten opdraaien voor de kosten.

De schade die de klimaatcrisis nu al aanricht treft vooral kwetsbare en vaak armere landen

Daarnaast is ook de internationale klimaatfinanciering elk jaar een heikel punt. Die financiering werd beloofd door rijke landen aan ontwikkelingslanden om te garanderen dat zij zich in de mate van het mogelijke zouden kunnen aanpassen aan de nieuwe, warmere wereld en zich koolstofarm zouden ontwikkelen. Ook voor de internationale klimaatfinanciering is 2020 een belangrijk jaar, omdat de doelstelling is om tegen dan jaarlijks 100 miljard dollar te voorzien. In Madrid moeten de rijke landen erkennen dat er een maand van die deadline een kloof bestaat tussen die belofte en de realiteit, en extra engagementen doen om die kloof te dichten. Dat geldt ook voor België, dat een nieuwe belofte moet doen voor het Green Climate Fund, een belangrijk internationaal klimaatfonds.

Afspraken over internationale koolstofmarkten

In Madrid staan ook belangrijke afspraken over internationale koolstofmarkten op de agenda. Dat is het enige stukje dat nog ontbreekt in het 'Paris Rulebook', ofwel de uitvoeringsgids die bij het Akkoord van Parijs hoort. Vorig jaar op de top in Katowice lukte het de landen niet om dit af te kloppen. Het principe van internationale koolstofmarkten werkt als volgt: landen kunnen hun uitstootdoelstellingen behalen door 'uitstootkredieten' te kopen van andere landen, die meer hebben gedaan dan nodig.

Slechte afspraken over uitstootkredieten ondermijnen het Akkoord van Parijs

Dat principe werkt natuurlijk enkel wanneer de oorspronkelijke plannen voldoende ambitieus zijn, er geen dubbeltellingen gebeuren en er voldoende controle gebeurt, zodat er een echte globale uitstootvermindering is. Slechte afspraken hierover ondermjinen het Akkoord van Parijs. Bovendien bestond er een dergelijk systeem onder het vorige klimaatakkoord, het Kyoto-protocol, en heeft dat niet alleen tot meer globale uitstoot geleid maar ook negatieve sociale gevolgen met zich meegebracht in ontwikkelingslanden. Het is belangrijk dat de landen leren uit de fouten van het verleden, en heel strikte afspraken goedkeuren zodat het systeem zowel het klimaat als duurzame ontwikkeling ten goede komt.

Last but not least: gender en de oceaan

Het Chileense voorzitterschap formuleerde naast de vaste agendapunten enkele prioriteiten, met als belangrijkste de oceaan. De top in Madrid wordt daarom ook wel een 'Blue COP' genoemd. Steeds vaker wordt - terecht - de link gelegd tussen de klimaat- en biodiversiteitscrises. Een belangrijk rapport van het VN Klimaatpanel ging dieper in op die link met een specifieke focus op de oceaan en vormt nu de basis van discussies daarover in Madrid. Daarnaast wil het Chileense voorzitterschap gender integreren in alle aspecten van klimaatbeleid, een belangrijke doelstelling omdat vrouwen niet alleen het hardst worden getroffen maar tegelijk ook sleutelactoren zijn in de aanpak van de crisis. Ook op deze vlakken is de verwachting dat stappen vooruitgezet worden.

Lien Vandamme
Beleidsmedewerker Klimaat en Natuurlijke Rijkdommen

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels