Een internationaal verbod op clustermunitie

Op woensdag 28 mei 2008 bereikten 110 staten een akkoord over een internationaal verdrag om een einde te maken aan het gebruik van clustermunitie. Het nieuwe verdrag verbiedt het gebruik, de productie, de opslag en de transfer van clustermunitie. Het vraagt staten hun bestaande voorraden binnen de acht jaar te vernietigen, in te staan voor de ruiming van getroffen terreinen en bijstand te verlenen aan slachtoffers en hun gemeenschap.


Het nieuwe verdrag is een sterk verdrag dat vrijwel alle bestaande munitie, verantwoordelijk voor immens menselijk lijden, in de toekomst verbiedt. De definitie van clustermunitie die onder het verdrag verboden wordt, is verreikend. De tekst voorziet enkel een uitzondering voor clustermunitie met minder dan 10 submunities, die bovendien elk afzonderlijk ontworpen zijn om een welbepaald doelwit te treffen én uitgerust zijn met een elektronisch mechanisme tot zelfvernietiging en zelfdesactivering. Slecht enkele staten hebben deze systemen vandaag in voorraad. Bovendien veroorzaken deze types niet de desastreuze humanitaire gevolgen die doorgaans met clustermunitie geassocieerd worden. Voor de meeste staten zal het verdrag dan ook een volledige ban op de bestaande voorraden betekenen.

Ook voor het probleem van de het gebruik van clustermunitie door niet-verdragsstaten bij militaire samenwerking en operaties met verdragsstaten werd een oplossing gevonden. Niet alleen blijven de verdragsstaten te allen tijde gebonden door het verbod op het gebruik, de opslag, de transfer en de productie, ze worden bovendien aangespoord het gebruik van clustermunitie door niet-verdragsstaten te ontraden. Beslist deze laatste toch clustermunitie in te zetten, dan kan dit niet gezien worden als bijstand van een verdragsstaat tot het gebruik van clustermunitie.

Tenslotte werd ook de valkuil vermeden om ‘in uitzonderlijke omstandigheden’ het gebruik van clustermunitie tijdens een overgangsperiode toe te staan. Het Rode Kruis, dat de conferentie als expert bijwoonde,  heeft zich hardnekkig tegen een dergelijke bepaling gekant omdat dit de morele autoriteit van het verdrag ernstig zou ondermijnen.

Het nieuwe verdrag treedt in werking zodra 30 staten het verdrag ratificeren. Het Rode Kruis roept alvast alle staten op - zowel zij die in Dublin aanwezig waren als andere -  om het nieuwe verdrag te ondertekenen. Het is eveneens belangrijk dat België, dat reeds een nationaal verbod op clustermunitie handhaaft, dit nieuwe internationale verdrag bijtreedt.

De norm van het nieuwe verdrag zal gevolgen hebben voor de praktijk en de positie van alle staten. Vanaf heden wordt clustermunitie immers als een verboden wapen beschouwd, dat niet gebruikt zou mogen worden.

Dit bericht maakt deel uit van de IHR-berichten die Rode Kruis-Vlaanderen verspreidt naar aanleiding van recente ontwikkelingen in het internationaal humanitair recht. Vroegere berichten vind je op de site van Rode Kruis-Vlaanderen. Inschrijven op de IHR-berichten kan via 'IHR-berichten in je mailbox' op dezelfde site

Deel dit artikel