EU-migratietop: Europa dreigt migratiebeleid in handen te leggen van corrupte regimes

vluchtelingen afrikaanse

Vandaag en morgen komen de Europese regeringsleiders samen in Brussel. Naast de EU-Turkije deal staat ook samenwerking rond migratie met Afrika op de agenda. 11.11.11 verzet zich tegen het doortrekken van de Turkije-deal naar Afrikaanse landen.

Terwijl de instroom via Griekenland sterk afnam sinds begin 2016, bereikten reeds meer dan 160.000 – vooral Afrikaanse - migranten Italië via de route langs Libië. De aandacht van Europa richt zich nu op Afrika. Akkoorden met Afrikaanse landen naar het model van de Turkije-deal, de zogenaamde ‘Migration Compacts’ dringen zich op. Een 'globaal anti-verdrinkingsplan' in de woorden van de Belgische staatssecretaris asiel en migratie Francken. 11.11.11 verzet zich tegen het akkoord met Turkije en het doortrekken ervan naar Afrikaanse landen. 

Migratie partnerschappen

11.11.11 is voorstander van samenwerking tussen de EU en Afrikaanse landen inzake migratie. Samenwerking is nodig om de fundamentele oorzaken van gedwongen migratie tegen te gaan, mensensmokkel aan te pakken, legale migratiekanalen te openen en een eind te maken aan de jaarlijks te betreuren duizenden verdrinkingsdoden in de Middellandse Zee.

11.11.11 verwelkomt de inspanningen om tot echte partnerschappen en een coherent beleid rond migratie en ontwikkeling te komen. De nieuwe aanpak die in november 2016 door de EU uitgetekend werd in het Valletta Actieplan is echter eenzijdig opgelegd vanuit een Europese agenda voor minder migratie. Een jaar later is er geen sprake van een echt partnerschap tussen EU en Afrika.

11.11.11 verwelkomt de inspanningen om tot echte partnerschappen en een coherent beleid rond migratie en ontwikkeling te komen. De nieuwe aanpak die in november 2016 door de EU uitgetekend werd in het Valletta Actieplan is echter eenzijdig opgelegd vanuit een Europese agenda voor minder migratie. 

Bovendien neemt een Europese veiligheidsagenda steeds meer de bovenhand op investeringen in duurzame ontwikkeling en de bescherming van mensenrechten van migranten.

Two unions one vision?

De nieuwe aanpak bekijkt migratie niet langer vanuit ontwikkelingsperspectief. En omgekeerd wordt ontwikkelingssamenwerking steeds meer bekeken vanuit migratieperspectief. Deze verschuiving betekent niet alleen een bedreiging van een aantal kernprincipes van ontwikkelingssamenwerking zoals vastgelegd in het Verdrag van Lissabon. Ze brengt ook steeds meer ontevredenheid met zich mee in Afrikaanse landen. 

Bezorgdheden die al geuit werden door de Afrikaans Unie naar aanleiding van de Valletta-top blijven een jaar later nog steeds overeind. Van de 'Two unions, one vision' baseline uit La Valletta kwam weinig terecht.

Een ECPDM rapport, gebaseerd op interviews met Afrikaanse beleidsmakers brengt de bezorgdheden duidelijk in kaart. De agenda is in hun ogen kortzichtig, en houdt geen rekening met de complexiteit van migratie: de uitdagingen én opportuniteiten.

Een voorbeeld: De 20 miljoen euro die Senegal van Europa ontvangt binnen de Valletta Agenda verbleekt bij de 1.6 miljard aan remittances die migranten jaarlijks naar Senegal versturen. Landen als Senegal hebben dus weinig stimulans om de migratiestromen in te perken en meer te winnen met een vlottere toegang tot Europa.

Veelzeggend is dat het voorzien van legale toegangswegen naar EU één van de enige Valletta-actiepunten is waarin nog geen vooruitgang geboekt werd. Net dit punt is één van de belangrijkste eisen van de Afrikaanse landen.

Trust Fund

Tekenend is ook het ‘EU Emergency Trust Fund’ dat in november 2015 opgericht werd. Een jaar later blijkt dat er nauwelijks nieuwe middelen voorzien werden. België is een van de weinige lidstaten die een aanzienlijk bedrag (10 miljoen euro) overmaakte. Meer dan 90% van de middelen komt uit bestaande Europese ontwikkelingsbudgetten. Met dit bedrag worden volop restrictieve migratiemanagementprojecten zoals de organisatie van grenscontroles uitgevoerd.

Dat betekent een heroriëntatie van ontwikkelingsmiddelen naar het bestrijden van migratie. Afrikaanse landen klagen aan dat de meeste van de fondsen terugvloeien naar Europese implementerende agencies terwijl Afrikaanse organisaties aan de zijlijn blijven staan.

Risico's

De verdrinkingsdoden op de Middellandse Zee zijn een schandvlek voor Europa, daarover is iedereen het eens. De Europese Unie hoopt het antwoord te vinden in akkoorden met alle landen rond de Middellandse Zee, geïnspireerd op de Turkije-deal. Daarmee legt Europa de sleutel van het eigen migratiebeleid steeds meer in handen van regimes die het niet nauw nemen met de mensenrechten.

Dit brengt verschillende risico’s met zich mee. Ten eerste dreigt de EU zich medeplichtig te maken aan ernstige mensenrechtenschendingen door landen als Libië, die de Conventie van Genève niet ondertekenden, verantwoordelijk te maken voor het migratiebeleid. Migranten die onderschept worden door de Libische kustwacht riskeren misbruik en grove schendingen van hun rechten in de Libische detentiecentra.

De risico’s werden pijnlijk duidelijk bij een dodelijk incident voor de Libische kust op 21 oktober. De Duitse ngo Sea Watch die reddingsmissies uitvoert op de Middellandse zee rapporteerde hoe de Libische kustwacht – die gesteund wordt door de EU- er een migrantenboot aanviel met vier dodelijke slachtoffers als gevolg.

De Europese focus op eigenbelang op korte termijn moet plaats maken voor een langetermijn samenwerking met Afrikaanse landen inzake migratie. Daarin moet ontwikkelingssamenwerking het uitroeien van extreme armoede en ongelijkheid terug een centrale plaats krijgen.

Ten tweede riskeert de EU zich kwetsbaar te maken voor chantage: getuige daarvan het dreigement van Erdogan om ‘de deuren naar Europa terug open te zetten’ na een kritische resolutie van het Europese Parlement. Ook uit landen als Soedan kwamen al gelijkaardige dreigementen.

Alternatief

De Europese focus op eigenbelang op korte termijn moet plaats maken voor een langetermijn samenwerking met Afrikaanse landen inzake migratie. Daarin moet ontwikkelingssamenwerking het uitroeien van extreme armoede en ongelijkheid terug een centrale plaats krijgen.

Daarnaast moet Europa dringend rekening houden met de bezorgdheden van Afrikaanse landen en werk maken van legale toegangswegen. Het beste instrument om mensensmokkelaars het gras voor de voeten weg te maaien is door te voorzien in legale alternatieven.

Legale migratiekanalen zorgen ervoor dat migratie op een gestructureerde en beheersbare manier kan gebeuren. Dat betekent een drastische verhoging van hervestiging, een soepele toepassing van gezinshereniging en humanitaire visa voor mensen op de vlucht.

Dat betekent niet dat Europa de grenzen moet opengooien. Legale migratiekanalen zorgen ervoor dat migratie op een gestructureerde en beheersbare manier kan gebeuren. Dat betekent een drastische verhoging van hervestiging, een soepele toepassing van gezinshereniging en humanitaire visa voor mensen op de vlucht.

Maar het betekent ook werk te maken van een verstandig, hedendaags model voor arbeidsmigratie dat migratie mogelijk maakt voor zowel laag-, midden- als hoogopgeleiden.

Flor Didden
Beleidsmedewerker Migratie

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels