Europa, geen redder in nood

 

Nu het aantal migranten vanuit Turkije naar Europa afneemt, verschuift de focus naar de Afrikaanse migratie via Libië.

Volgens de Europese Commissie moeten partnerschappen met Afrikaanse landen levens op zee redden, mensensmokkel tegengaan en de onderliggende oorzaken van irreguliere migratie aanpakken. De Commissie legde vrijdag in Malta een pakket maatregelen op tafel waaronder het versterken van de Libische grens- en kustwacht. Het zijn verontrustende maatregelen en ze geven de morele verontwaardiging van Europa over de plannen van Trump een fikse deuk.

We vieren het slopen van muren en het bouwen van bruggen’, betoogde Federica Mogherini in een reactie op Trumps moslimban. Ook Donald Tusk riep deze week op voor ‘Europese waardigheid’.

Sterke woorden, die echter niet verhullen dat ook in de daden de druk van het populisme steeds groter wordt. Zo verwees Joseph Muscat, de premier van huidig EU-voorzitter Malta, rechtstreeks naar de opmars van Wilders en Le Pen als verantwoording voor de waanzinnige suggestie om een ‘Turkije-deal’ te sluiten met Libië.

Dat plan werd door Mogherini naar de prullenmand verwezen, maar kon op enkele plaatsen toch op goedkeuring rekenen. Theo Francken (N-VA) vond het alvast prima. ‘We staan positief tegenover elk plan om de massale verdrinkingen te stoppen en onze buitengrenzen te beschermen. Het bestaan van drie verschillende regeringen in Libië mag geen excuus zijn om toe te blijven zien.’

Anti-verdrinkingsplan dat er geen is

Libië is inderdaad een land met drie regeringen en honderden milities die verwikkeld zijn in een bloedige strijd om macht en rijkdom. Het arsenaal aan mensenrechtenschendingen is indrukwekkend. Human Rights Watch en Amnesty International brachten honderden schendingen in de Libische detentiecentra aan het licht.

Een VN-rapport van december bevestigt dat migranten in Libië op grote schaal het slachtoffer zijn van moord, willekeurige arrestaties, marteling, verkrachting, seksueel geweld en dwangarbeid. De Duitse ambassadeur in de regio sprak van omstandigheden die erger zijn dan in de concentratiekampen.

Is het niet pijnlijk dat populisten erin slagen hun agenda door te voeren zonder aan de macht te zijn?

Met dat land wil Europa nu afspraken maken. Niet langer in een soort Turkije-deal, zoals Malta voorstelde, maar door geld uit het Emergency Trust Fund for Africa te gebruiken voor grenscontroles en bewaking. Ter herinnering: het Trust Fund werd opgericht in 2015 om de grondoorzaken van gedwongen migratie aan te pakken. Het is ontwikkelingsgeld en vandaag ligt 200 miljoen ervan op tafel om de Libische kustwacht te ondersteunen. Dat is dezelfde kustwacht die recent een migrantenboot aanviel met minstens vier dodelijke slachtoffers als gevolg.

Dit plan een schijn van menselijkheid geven door het een ‘anti-verdrinkingsplan’ te noemen is prietpraat. Of zoals ik onlangs las: ‘Niemand stopt zijn kinderen zomaar in een boot, tenzij het water veiliger is dan het land.’ Hoewel Europese leiders hun best doen om hen af te schilderen als economische gelukszoekers is de waarheid dat duizenden Eritreeërs, Somaliërs, Nigerianen, Gambianen of Guinezen dictaturen en conflicten ontvluchten.

Dat bewijzen de hoge erkenningspercentages, ook in België. Zij kennen de kans op verdrinking, maar verkiezen die boven een land waar de kans op foltering, verkrachting en meer van dat fraais bijzonder hoog is en die op beterschap bijzonder laag.

Bedenkelijke partners

De verwijzing van de Maltese premier Muscat naar Wilders en Le Pen legt de echte reden achter de plannen bloot. De angst voor populistische partijen en het totale falen om binnen de EU een solidair migratiebeleid op poten te zetten. Is het niet bijzonder pijnlijk dat populisten erin slagen hun agenda door te voeren zonder aan de macht te zijn? Ondanks stoere praatjes over grenzen sluiten gaan de Europese leiders in zee met bijzonder bedenkelijke regimes die – eens gewend aan de instromende middelen – niet zullen aarzelen om ‘de mensensluizen’ open te zetten als Europa niet aan hun wensen voldoet.

In plaats van de onderdrukten bij te staan, geeft Europa geld aan onderdrukkers om mensen op de vlucht bij ons weg te houden. Mooie normen en waarden zijn dat.

Zo dreigde Turkije er vorige week nogmaals mee het vluchtelingenakkoord op te blazen. Of wat te denken van de Europese Commissie die er bij de VS op aandringt sancties op te heffen tegen het Soedan van Omar Al Bashir? Een man die gezocht wordt voor genocide en oorlogsmisdaden en dus zelf verantwoordelijk is voor de vlucht van vele duizenden? In plaats van de onderdrukten bij te staan, geeft Europa geld aan onderdrukkers om mensen op de vlucht bij ons weg te houden. Mooie normen en waarden zijn dat.

De Europese leiders zouden er goed aan doen leiding te geven in plaats van extreemrechts achterna te hollen. Dat betekent om te beginnen minder onderhandelen met mensenrechtenschenders en meer met Europese collega’s. Een Afrikaanse leider verleiden met een zak centen is blijkbaar makkelijker dan Oost-Europeanen hun deel van het werk te laten doen.

Laat ze ook stoppen met symptoombestrijding of ‘nog een camera aan de grens’, maar investeren in de aanpak van de echte oorzaken van noodgedwongen migratie. En laat ze eindelijk in alle eerlijkheid aan de Europese bevolking uitleggen dat ook wij een fair deel van de vluchtelingen zullen opvangen. In plaats van in paniek te schieten bij instroom die tot nu toe in het slechtste geval 0,2 procent van de bevolking in Europa bedraagt. Dat kunnen we namelijk best aan, zeker met een billijke verdeling van verantwoordelijkheid en middelen.

Bogdan Vanden Berghe, directeur 11.11.11 

11.11.11 DOOR:
  • Deze opinie van Bogdan Vanden Berghe verscheen op 4 februari in De Standaard

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels