Europese Commissie wil mondiale permanente investeerder-staat geschillenregeling

Sinds eind vorig jaar onderneemt de Europese Commissie diplomatieke stappen voor de oprichting van een mondiale permanente investeerder staat geschillenregeling. Op vrijdag 20 januari organiseert ze er tijdens het World Economic Forum in Davos, Zwitserland, een ministeriële bijeenkomst over.

Een exclusief wereldtribunaal voor de rechten van buitenlandse investeerders? Geen goed idee vindt 11.11.11.

Aanhoudende kritiek

Ter herinnering: een investor-state dispute settlement of investeerder-staat geschillenregeling (ISDS) geeft buitenlandse investeerders het exclusieve recht om een schadevergoeding te eisen van staten via internationale tribunalen als ze vinden dat een overheidsmaatregel hun belangen schaadt. Ze gebruiken het systeem steeds vaker, de schadevergoedingen worden steeds hoger en alsmaar meer algemene beleidsmaatregelen komen onder vuur komen te liggen. Dat verklaart meteen waarom ook het protest tegen het systeem toeneemt.

Commissie neemt de vlucht vooruit

Vooral in de context van de onderhandelingen over de vrijhandelsakkoorden TTIP en CETA met de VS en Canada is ISDS zwaar gecontesteerd. Onder druk van het protest heeft de Commissie hervormingen voorgesteld, waarbij ze focust op de procedure en de vorm. Zo stelde ze voor om ISDS in TTIP en CETA te vervangen door een 'Investment Court System' (ICS). Dat bleek echter al snel een permanent tribunaal te zijn dat niet aan de juridische vereisten voor een rechtbank voldoet. Daarom neemt de Commissie nu de vlucht vooruit naar een 'Multilateral Investment Court' (MIC). Als haar voorstel gedragen wordt door meerdere landen, zouden in dit systeem vaste rechters benoemd kunnen worden en zou de procedure kunnen evalueren tot echte rechtspraak.

Eenrichtingsstraten

Maar een MIC blijft een geprivilegieerd mechanisme voor investeerder-staat geschillenregeling. Net als ISDS kan het enkel door buitenlandse investeerders gebruikt worden en oordeelt het niet op basis van nationale wetten, maar enkel op basis van vage normen om investeringen te beschermen.

Wat met de internationale mensenrechten, sociale en milieunormen? Moeten investeerders zich daar niet aan houden, moeten overheden zich daardoor niet laten leiden bij het uitwerken van binnenlands beleid en regelgeving? Moeten ISDS-arbiters of 'rechters' deze normen niet laten voorgaan op private investeringsbelangen?

ISDS, ICS en MIC zijn eenrichtingsstraten voor één soort privévoertuigen. 11.11.11 vindt dat we die niet mogen aanvaarden, maar ze moeten gelijktrekken met de rest van het wegennet.

Marc Maes
Beleidsmedewerker handel/Secretariaat Adviesraad voor Beleidscoherentie ten gunste van ontwikkeling (ABCO)

Deel dit artikel