Duterte president: Filipino’s tussen hoop en vrees

'President-elect Duterte bij de inauguratie

Vandaag (30 juni) legde Duterte de eed af als 16de president van de Filipijnen. Deze archipel met ruim 100 miljoen inwoners haalde de laatste jaren vooral het nieuws met tyfoons en dood en vernieling. Maar nu is er een nieuw fenomeen, met name de nieuwe president Duterte, die bij de verkiezingen van 9 mei een klinkende overwinning behaalde.  Waarom roept hij bij zoveel Filipino’s emoties op van hoop en vrees?

Anti-establishment

De 71-jarige ex-magistraat Duterte was 22 jaar burgemeester van Davao. Hij heeft er zijn eigen dynastie uitgebouwd. Zijn dochter en zoon zijn respectievelijk burgemeester en vice-burgemeester. Toch neemt hij makkelijk afstand van heel wat heilige huisjes, zoals de traditionele politieke elite in Manilla, de katholieke kerk, en zelfs de mijnbouwbedrijven die “zijn Mindanao kapotmaken”.

Bij de eedaflegging wordt dit jaar geen champagne geserveerd, maar wel 2 soorten lokale fruitsap. Het is tekenend voor de soberheid die hij wil uitstralen. Bovendien doet hij dit alles ‘op zijn Duterte’s’, in een sappig taaltje gekruid met krachttermen, dankbaar geciteerd door de journalisten.

Op bepaalde momenten reageerde hij verbaal op alles wat bewoog. Na de moord op een journalist eind mei dreigde hij nog dat alle corrupte journalisten hetzelfde lot zouden ondergaan.

Zijn contoversiele uitspraken leverden heel wat spannend leesvoer op, maar deden ook bij heel wat mensen de wenkbrauwen fronsen. Toch raakte hij een gevoelige snaar, want hij kon miljoenen Filipino’s overtuigen om hem hun vertrouwen te geven.

Decentralisatie

Zowat 60% van de economische activiteit vindt plaats in en rondom de metropool Manilla. Ondanks de politieke decentralisatie in de jaren 90 lijkt er geen echte economische herverdeling te hebben plaatsgevonden. Duterte heeft dit in zijn campagne sterk beklemtoond, en stelt een meer regionalistische aanpak voor, zonder echt concreet te maken wat dat zal inhouden.

Hij gaf al aan dat er geen grote bedrijven mogen bijkomen in de hoofdstad en hield zijn audities met kandidaat-ministers in ‘zijn’ Davao, maar het blijft afwachten of er een daadwerkelijke economische trickle down komt. De recente economische groei heeft de armoede nauwelijks doen afnemen, het valt te bezien of Duterte beter doet.

Doodstraf

Alle waarnemers zijn het erover eens dat het Filipijns justitie-apparaat aan alle kanten rammelt. Zowat alle rapporten hekelen de straffeloosheid, politieke en persoonlijke afrekeningen zijn schering en inslag en zelden komt het tot een rechtszaak, laat staan veroordeling.

Duterte beweert graag dat hij de criminaliteit in Davao hard heeft aangepakt, zelfs met behulp van zgn doodseskaders, en toont de ambitie om alle gauwdieven en drugshandelaars in het hele land van de straat te halen. Als het niet lukt met arrestaties, dan mag het ook wel eens knallen. Hij is een fervent voorstander van de doodstraf dmv publieke ophanging. Geen geruststellende vooruitzichten voor de mensenrechten. Mensenrechtenorganisaties eisen dan ook dat de juridische procedures te allen tijde gerespecteerd zullen worden.

Het blijft ook de vraag wie hard aangepakt zal worden door de politie en het gerecht, de kleine garnalen die zich in de gevarenzone bewegen, of hun opdrachtgevers die zich op de achtergrond houden.

Herverdeling

Door de aanstelling van enkele ministers die aanleunen bij de Communistische Partij houdt Duterte vast aan een verkiezingsbelofte. Landhervorming, vredesonderhandelingen met de NPA-rebellen en een beter sociaal beleid komen daardoor een stapje dichterbij.

Of deze ministers daadwerkelijk genoeg ruimte zullen krijgen om hun beleid door te drukken, blijft de hamvraag. Deze mensen staan dicht bij de dagdagelijkse realiteit, maar zullen moeten opboksen tegen de elites die het parlement bevolken of andere machtsposities innemen, zoals lokale burgemeesters, of zelfs collega-ministers.

De regering Duterte is een nogal vreemde mix, met naast progressieve mensen, ook heel wat conservatieven en neo-liberalen. Het wordt dus afwachten wat dit zal opleveren voor de modale Filipino die verandering wil.

Een ander ontwikkelingsbeleid?

Hetzelfde geldt voor milieubeleid vs de extractieve sector. De nieuwe minister van Milieu en Natuurlijke Rijkdommen was de laatste 6 jaar een actieve bondgenote van onze partners ATM en BK in de strijd tegen de negatieve impact van de mijnbouw.

Ze toonde zich een fervent voorstander van alternatieve economische ontwikkeling, zoals eco-toerisme en ondersteuning van de lokale landbouw, ipv grootschalige mijnbouwprojecten die nadat de ertsen op zijn, een maanlandschap achterlaten. Maar zal Gina Lopez de bovenhand krijgen boven enkele gulle sponsors uit de mijnbouwsector die de campagne van Duterte mee gefinancierd hebben?

Zoals elke president krijgt Duterte 100 dagen om zich te bewijzen, dan zal duidelijk worden of de hoop of de vrees bewaarheid wordt.


Vandaag legde Duterte de eed af als 16de president van de Filipijnen. Deze archipel met ruim 100 mil-joen inwoners haalde de laatste jaren vooral de actualiteit met tyfoons die dood en vernieling zaaiden. Maar nu is er een nieuw fenomeen, m.n. de president. Bij de verkiezingen van 9 mei  haalde hij een klinkende overwinning, en de 71-jarige ex-magistraat en burgemeester mag nu het hoogste ambt inne-men. Waarom roept  hij zoveel emoties op en laat hij de Filipino’s zweven tussen hoop en vrees?

Anti-establishment

Duterte was zelf 22 jaar burgemeester van Davao, en heeft er zijn eigen dynastie uitgebouwd. Zijn dochter en zoon zijn respectievelijk burgemeester en vice-burgemeester. Toch neemt hij makkelijk af-stand van heel wat heilige huisjes, zoals de traditionele politieke elite in Manilla, de katholieke kerk, en zelfs de mijnbouwbedrijven die “zijn Mindanao kapotmaken”. Op zijn eedaflegging wordt dit jaar geen champagne geserveerd, maar wel 2 soorten lokale fruitsap. Het is tekenend voor de soberheid die hij wil uitstralen. Bovendien doet hij dit alles ‘op zijn Duterte’s’, met een sappig taalgebruik gekruid met krachttermen, waardoor de journalisten hem lustig  quoten. Op bepaalde momenten reageerde hij verbaal op alles wat bewoog. Na de moord op een journalist eind mei dreigde hij nog dat alle corrupte journalisten hetzelfde lot zouden ondergaan. Zijn uitspraken leverden veel controversieel leesvoer op, maar deden ook bij heel wat mensen de wenkbrauwen fronsen. Toch raakte hij met zijn optreden blijk-baar wel een zeer gevoelige snaar, want hij kon miljoenen Filipino’s overtuigen om hem hun vertrou-wen te geven.  

Decentralisatie

Zowat 60% van de economische activiteit vindt plaats in en rondom de metropool Manilla. Ondanks de politieke decentralisatie van de jaren 90 lijkt er geen echte economische herverdeling te hebben plaatsgevonden. Duterte heeft dit in zijn campagne sterk beklemtoond, en stelt een meer regionalisti-sche aanpak voor, zonder echt concreet te maken wat dat zal inhouden. Hij gaf al aan dat er geen grote bedrijven mogen bijkomen in de hoofdstad en hield zijn audities met kandidaat-ministers in ‘zijn’ Davao, maar het blijft afwachten of er een daadwerkelijke economische trickle down komt. De recente economische groei heeft de armoede nauwelijks doen afnemen, het valt te bezien of Duterte het beter doet.

Doodstraf

Alle waarnemers zijn het erover eens dat het Filipijns justitie-apparaat aan alle kanten mangelt. Zowat alle rapporten hekelen de straffeloosheid, politieke en persoonlijke afrekeningen zijn schering en inslag en zelden komt het tot een rechtszaak, laat staan veroordeling. Duterte beweert graag dat hij de crimi-naliteit in Davao hard heeft aangepakt, zelfs met behulp van zgn doodseskaders, en toont de ambitie om alle gauwdieven en drugshandelaars in het hele land van de straat te halen. En als het niet lukt met arrestaties, dan mag het ook wel eens knallen. Hij is een fervent voorstander van de doodstraf d.m.v publieke ophanging. Geen geruststellend vooruitzicht voor de mensenrechten en de mensenrechtenor-ganisaties eisen dan ook dat de juridische procedures te allen tijde gerespecteerd worden. Het blijft ook de vraag wie hard aangepakt zal worden door de politie en het gerecht, de kleine garnalen die zich in de gevarenzone bewegen, of hun opdrachtgevers die zich op de achtergrond kunnen houden.

Herverdeling

Door de aanstelling van enkele ministers die aanleunen bij de Communistische Partij houdt Duterte vast aan een verkiezingsbelofte. Landhervorming, vredesonderhandelingen met de NPA-rebellen en een beter sociaal beleid komen daardoor een stapje dichterbij. Zullen deze ministers daadwerkelijk ge-noeg ruimte krijgen om hun beleid door te drukken, blijft de hamvraag. Deze mensen staan dicht bij de dagdagelijkse realiteit, maar zullen moeten opboksen tegen de elites die het parlement bevolken of an-dere machtsposities innemen, zoals lokale burgemeesters, of zelfs collega-ministers. De regering Duter-te is een nogal vreemde mix, met naast progressieve mensen, ook heel wat conservatieven en neo-liberalen. Het wordt dus afwachten wat dit zal opleveren voor de modale Filipino die verandering wil.

Een ander ontwikkelingsbeleid?

Hetzelfde geldt voor milieubeleid vs de extractieve sector. De nieuwe minister van Milieu en Natuur-lijke Rijkdommen was de laatste 6 jaar een actieve bondgenote van onze partners ATM en BK in de strijd tegen de negatieve impact van de mijnbouw. Ze toonde zich een fervent voorstander van alterna-tieve economische ontwikkeling, zoals eco-toerisme en ondersteuning van de lokale landbouw, ipv grootschalige mijnbouwprojecten die nadat de ertsen op zijn, een maanlandschap achterlaten. Maar zal Gina Lopez de bovenhand krijgen  boven enkele gulle sponsors uit de mijnbouwsector die de campag-ne van Duterte mee gefinancierd hebben? Zoals elke president krijgt Duterte 100 dagen om zich te bewijzen, dan zal duidelijk worden of de hoop of de vrees bewaarheid wordt.

Kris Vanslambrouck
Inhoudelijk medewerker partnerwerking Azië

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels