Fiscale concurrentie biedt multinationals open deuren voor belastingontwijking

Twee rapporten en een rechtszaak rond het LuxLeaks-schandaal vestigen opnieuw de aandacht op de talrijke mogelijkheden voor belastingontwijking door multinationals in Europa. Onder druk van wederzijdse concurrentie gaan landen voluit mee in de fiscale 'race to the bottom'.

Hoog tijd om het roer om te slaan van fiscale concurrentie naar fiscale samenwerking, voor we 'rock bottom' raken en reuzen als Apple quasi belastingvrij zijn.

LuxLeaks en de nasleep

In november 2014 onthulde LuxLeaks belastingafspraken tussen Luxemburg en meer dan 340 bedrijven, die hun belastingen konden verlagen tot soms minder dan 1%. Klokkenluiders Antoine Deltour, Raphaël Halet en Edouard Perrin worden momenteel vervolgd. Na veroordeling in eerste aanleg, startte het proces op 12 december in beroep.

Twee jaar na LuxLeaks werpen het rapport Survival Of The Richest, waaraan 11.11.11 meewerkte, en het Oxfam-rapport Tax Battles licht op de mogelijkheden voor belastingontwijking die vandaag ingebed zijn in het fiscale beleid van verschillende landen, waaronder België.

Deur open voor belastingontwijking

Landen verwikkeld in een fiscale concurrentiestrijd blijken de deur open te laten voor belastingontwijking en agressieve fiscale planning. Een voorbeeld hiervan is het spectaculair stijgende aantal belastingafspraken tussen overheden en multinationals.

Deze 'rulings', specifiek 'advance pricing agreements', spelen in op de terechte vraag van bedrijven naar rechtszekerheid. In de praktijk stellen ze bedrijven echter in staat om belastingen te ontwijken door winsten te verschuiven tussen verschillende filialen ('transfer pricing').

Volgens beide rapporten omvat het Belgische fiscale beleid heel wat structuren die multinationals kunnen gebruiken om hun belastingen sterk te reduceren, zoals de 'excess profit rulings' (veroordeeld door de Europese Commissie), de controversiële notionele interestaftrek en andere aftrekposten (bijvoorbeeld voor intellectuele eigendom).

Van concurrentie naar transparantie en samenwerking

Wanpraktijken maken de hoge nood aan fiscale transparantie duidelijk. Men kan multinationals bijvoorbeeld verplichten te publiceren hoeveel winst ze maken en hoeveel belastingen ze betalen, per land waar ze actief zijn.

Het huidige voorstel voor publieke land-per-landrapportering van de Europese Commissie (12 april 2016) is omwille van beperkte dekking ontoereikend, maar is een eerste stap in de goede richting.

Transparantie is echter slechts een deel van de oplossing. Om het 'fiscale shoppen' door multinationals tegen te gaan, is het noodzakelijk dat landen samenwerken om fiscaal beleid beter af te stemmen, bijvoorbeeld door de vennootschapsbelasting (zowel de basis als het tarief) te harmoniseren in de EU.

Sarah Van den Broucke

Deel dit artikel