Geen onvoorwaardelijk Belgisch geld voor Congolese verkiezingen

Het hoofdkwartier van de nationale kiescomissie (CENI) in Kinshasa

Na maanden wachten is het zover. De nationale kiescommissie van Congo heeft een datum vastgelegd voor de verkiezingen. Op 23 december 2018 moeten er presidents-, parlements- en provinciale verkiezingen plaatsvinden.

2 jaar na het aflopen van het 2de en laatste mandaat van president Kabila, wordt dus eindelijk een opvolger gekozen. Maar of dit ook effectief zal gebeuren, is nog maar de vraag. Zowel de oppositie als een groot deel van het middenveld accepteren de nieuwe kieskalender niet. Ze zijn het er niet mee eens dat Kabila nóg een jaar langer aanblijft en geloven niet dat hij ook effectief zal aftreden in december volgend jaar.

Dode letter

Ze hebben goede redenen om wantrouwig te zijn.

Vorig jaar nog kwamen de oppositie en meerderheid overeen om een overgangsperiode van 1 jaar toe te staan met Kabila als president, op voorwaarde dat er een overgangsregering met leden van de oppositie zou komen, de repressie van oppositie en mensenrechtenactivisten zou stoppen en Kabila ook effectief zou vertrekken in december 2017.

Het akkoord bleef dode letter.

De nieuwe verlenging van Kabila's mandaat komt deze keer niet na overleg met de oppositie. Verschillende opiniepeilingen toonden bovendien aan dat Kabila bijzonder onpopulair is bij de Congolese bevolking. Het risico op onrust neemt dus toe.

Overgangsregering

Voor het eerst sinds lang lijken de verschillende oppositiepartijen en een groot deel van het middenveld dezelfde boodschap uit te dragen.

Ze roepen de Congolese bevolking op om zich te verzetten tegen de 'machtsgreep' van de kiescommissie en Kabila. De president moet aftreden op 31 december 2017, zoals in het vorige akkoord afgesproken werd. Ze stellen een 'transition citoyenne' voor, een technocratische overgangsregering die zich vanaf 1 januari 2018 bezighoudt met de organisatie van de verkiezingen en lopende zaken. Deze regering wordt geleid door personen uit het middenveld, onder de expliciete voorwaarde dat zij zich niet verkiesbaar stellen bij de verkiezingen.

De politieke situatie zit dus opnieuw muurvast en de strategie van confrontatie lijkt voor velen de enige uitweg. Sommigen roepen zelfs op tot een volksopstand.

Onnodig uitstel

Waarom moet het eigenlijk nog tot december 2018 duren voordat de verkiezingen georganiseerd kunnen worden? Het is perfect mogelijk om ze vroeger te laten plaatsvinden. Dit onderschrijven ook de experts van AETA, een partnerorganisatie van 11.11.11 die al jaren actief is rond de verkiezingen in Congo.

Het lijkt erop dat alles in het werk gesteld wordt om Kabila zo lang mogelijk aan de macht te houden. De 'risico's' die de kiescommissie beschrijft voor de uitvoering van de kalender, spreken boekdelen. Maar liefst aan 15 voorwaarden moet voldaan worden om de timing van de verkiezingen niet in gevaar te brengen. Zo moet er nog een hele lijst wetten gestemd worden (iets wat in het door Kabila gedomineerde parlement geen sinecure zal zijn) en zijn er gigantische logistieke en financiële obstakels.

De kiescommissie geeft donoren nog tot 30 november 2017 om de financiering rond te krijgen. Zij schatten de totale kostprijs op meer dan 1,3 miljard dollar, een hallucinant bedrag. Dat de donoren over enkele weken met financiering over de brug gaan komen lijkt onwaarschijnlijk, wat alweer een argument kan zijn om de kiesdatum verder op te schuiven.

Geen onvoorwaardelijke steun

De Europese Unie en België hebben voorlopig nog niet gereageerd op de publicatie van de kieskalender. 11.11.11 vraagt België om de kiescommissie niet blindelings te volgen en voorlopig geen financiering ter beschikking te stellen.

Er zijn concrete maatregelen nodig om het vertrouwen in de Congolese regering te herstellen. Er moet een realistisch en gedetailleerd budget komen én de Congolese regering moet duidelijk laten verstaan dat ze voldoende politieke wil toont om eerlijke verkiezingen te organiseren. President Kabila heeft zich bijvoorbeeld nooit willen uitspreken over zijn toekomst. Een publieke verklaring dat hij zich niet kandidaat zal stellen bij de volgende verkiezingen, zoals de grondwet voorschrijft, lijkt daarom een essentiële eerste stap.

Verkiezingen zijn ook meer dan een stem uitbrengen in een kieshokje. De democratische ruimte waarin media, middenveld en oppositie vrij kunnen werken, moet hersteld worden. Voor België zomaar grote sommen geld in het kiesproces pompt, moet het bij de Congolese autoriteiten pleiten voor de opheffing van het betogingsverbod in alle grote Congolese steden, de vrijlating van politieke gevangenen, een einde aan de intimidatie en bedreigingen van journalisten en mensenrechtenverdedigers en rechtvaardigheid voor de slachtoffers van de bloedig neergeslagen betogingen van september en december 2016, en hun nabestaanden.

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels