Fred Bauma en Yves Makwambala eindelijk vrij

Op vrijdag 19 augustus besliste Alexis Thambwe Mwamba, de Congolese minister van Justitie, dat 24 politieke gevangenen gratie krijgen van President Kabila. Ook de activisten Fred Bauma en Yves Makwambala van jongerenbewegingen La Lucha en Filimbi vielen onder deze beslissing.

Naast gratie voor de gevangenen besliste de president ook dat 2 televisiekanalen heropend worden die dicht bij oppositiepartijen MLC van Jean-Pierre Bemba en UNC van Vital Kamerhe staan.

11.11.11 is verheugd over deze beslissing. 11.11.11 ijvert al sinds maart 2015 voor de vrijlating van Fred en Yves. Op 15 maart 2015 werden ze in Kinshasa gearresteerd tijdens een bijeenkomst van een dertigtal pro-democratie activisten uit verschillende Afrikaanse landen. Ze waren samen om ervaringen uit te wisselen rond het thema "jongeren en burgerschap". Na talloze acties en demarches, onder andere van minister van Buitenlandse Zaken Reynders en resoluties van het Belgische en Europese Parlement, krijgen zij nu eindelijk wat hen en alle geëngageerde Congolezen toekomt: hun vrijheid.

Een rookscherm?

De gratie van de president volgde op een 2 uur durende ontmoeting tussen vertegenwoordigers van La Lucha en President Kabila op 18 augustus. Hoewel de lijst van 24 namen op het eerste zicht indrukwekkend is, bleek al snel dat 20 onder hen al in vrijheid waren, sommigen al maanden.

Slechts 4 politieke gevangenen worden dus effectief vrijgelaten: naast Fred en Yves ook de activisten Christopher Ngoyi en Jean-Marie Kalonji. Veel leden van de oppositie en het Congolese middenveld verwijten de overheid dan ook om vooral de schijn van een 'apaisement' hoog te willen houden, maar geen echte politieke geste te doen.

De vrijlating van de bekendste politieke gevangenen van Congo lijkt een rookscherm dat het gebrek aan respect voor de rechtstaat, de grondwet en de democratie verdoezelt. Zo heeft president Kabila nog steeds niet gezegd dat hij geen derde mandaat ambieert en dat hij de grondwet niet in die zin zal trachten te veranderen. Bovendien blijft zijn grootste politieke tegenstander, Moïse Katumbi, nog steeds veroordeeld tot drie jaar cel na een proces dat door de meeste waarnemers als politiek gemotiveerd omschreven wordt.

Politieke impact

De vrijlating van politieke gevangenen is een eis van de oppositie (de zogeheten 'rassemblement') om deel te nemen aan de dialoog met de regering die de politieke crisis moet ontmijnen. Deze dialoog zou dinsdag 23 augustus moeten starten. De oppositie liet echter weten dat er nog steeds 108 politieke gevangen opgesloten zijn en dat de vrijlatingen van de president voor hen ruimschoots onvoldoende zijn. Ze kondigden aan niet te zullen deelnemen aan de dialoog voordat alle politieke gevangen worden vrijgelaten en riepen bovendien op tot een algemene staking, de zogenaamde 'Ville Morte' op dinsdag 23 augustus, de dag waarop de dialoog zou starten. Naast de vrijlating van de politieke gevangenen eisen ze ook het ontslag van bemiddelaar Edem Kodjo, aangesteld door de Afrikaanse Unie, die ze verwijten pro-Kabila te zijn.

Hoewel de beslissing een stap in de goede richting is, blijft 11.11.11 bezorgd over de repressie van kritische stemmen in Congo. Zo zitten er nog steeds vele activisten om politieke redenen in Congolese gevangenissen en werden de voorbije maanden enkele belangrijke internationale onderzoekers het land uitgezet, waaronder Ida Sawyer (Human Rights Watch), Jason Stearns (Congo Research Group) en 2 medewerkers van de Britse ngo Global Witness.

De vrijlating van Fred Bauma, Yves Makwambala, Christopher Ngoyi en Jean-Marie Kalonji is een positief begin, maar er is meer nodig om het vertrouwen tussen de regering en de oppositie te herstellen.

De internationale gemeenschap dient deze gebeurtenissen, die een rem zetten op onafhankelijk onderzoek naar mensenrechtenschendingen, unaniem te veroordelen. Toen Ida Sawyer het land werd uitgezet reageerden de Verenigde Naties en de Verenigde Staten met de gepaste verontwaardiging. Jammer genoeg bleef het opvallend stil aan Belgische en Europese kant. Voor 11.11.11 is het belangrijk dat de internationale gemeenschap eensgezind restricties op het werk van mensenrechtenorganisaties veroordeelt, in het bijzonder in een pre-electorale periode. België moet hierop beter en sneller reageren. Ons land deed dit in het verleden wel, bijvoorbeeld bij de arrestatie van Fred en Yves, en de beslissing van de Congolese regering om hen vrij te laten toont dat deze aanpak loont. 

Naar een inclusieve dialoog

11.11.11 is ook overtuigd van de noodzaak om een inclusieve politieke dialoog op gang te brengen om te voorkomen dat Congo in chaos stort na december 2016. Dan loopt het tweede en laatste mandaat van president Kabila af.

De nationale kiescommissie (CENI) liet al verstaan dat er geen verkiezingen zullen komen in 2016, aangezien de registratie van de kiezers ernstige vertraging heeft opgelopen en nog maanden zal duren. De oppositie van haar kant kondigde aan nooit te aanvaarden dat Kabila na december nog aan de macht blijft.

Wanneer er geen consensus gevonden wordt over een kieskalender en een (stilaan onafwendbare) korte overgangsperiode tussen het einde van het mandaat van Kabila en de organisatie van de presidentsverkiezingen dreigt Congo of te glijden naar een mogelijk gewelddadige politieke crisis. Deze consensus is bovendien een noodzakelijke voorwaarde voor financiële en logistieke steun voor de verkiezingen van de internationale gemeenschap.

In een reactie op de vrijlating van de politieke gevangenen liet minister Reynders weten dat ook anderen die om politieke redenen vervolgd of veroordeeld werden, vrijgelaten dienen te worden. 11.11.11 vraagt de Belgische regering dan ook om, samen met de Europese Unie, er bij alle politieke actoren in Congo op aan te dringen om alles in het werk te zetten om de resterende politieke gevangenen vrij te laten en zo een politieke dialoog mogelijk te maken.

De vrijlating van Fred Bauma, Yves Makwambala, Christopher Ngoyi en Jean-Marie Kalonji is een positief begin, maar er is meer nodig om het vertrouwen tussen de regering en de oppositie te herstellen.

Pieter-Jan Hamels
Beleidsmedewerker Centraal-Afrika

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels