Hoe het Klimaatakkoord een klimaatbelofte werd

Vertegenwoordigers uit het Zuiden betogen in Parijs (hier vertegenwoordigers van APMDD)

Op 30 januari maakt de Klimaatcoalitie – waaronder ook 11.11.11 – de balans op van de klimaattop in Parijs en de toekomst van de klimaatbeweging. Voor die gelegenheid vroegen we ook de mening van enkele vertegenwoordigers van onze Aziatische partners in Parijs: Lidy Nacpil (APMDD), Joseph Purugganan (Focus on the Global South), en Gerry Arrances (PMCJ).

Zij steken hun ontgoocheling niet onder stoelen of banken. Het klimaatakkoord laat de kwetsbare volkeren in de wereld in de kou staan, en stelt hen nog meer bloot aan klimaatrampen, vinden zij. Maar tegelijk zien zij ook lichtpunten, en bovenal, de strijd is nog niet voorbij.

Maken beloftes schuld?

"Dit akkoord verdient deze hoera-kreten niet", zegt Lidy Nacpil van APMDD. "Voor mij is de enige positieve noot de expliciete oproep om een eind te maken aan het gebruik van fossiele brandstoffen. Maar, de grootste struikelblok betreft de taakverdeling, wie moet wat doen. De industrielanden met de VS en EU op kop weigeren om hun volle verantwoordelijkheid voor de klimaatcrisis te dragen en de leiding te nemen in de strijd tegen  de klimaatverandering. Integendeel, ze schuiven steeds meer de verantwoordelijkheid af op de ontwikkelingslanden."

Ze verwijst hierbij naar de verschuiving in het taalgebruik van dit klimaatakkoord. Het bindend en verplichtend karakter werd immers omgezet in beloftes, ondanks de waarschuwing van de wetenschappers aan de beleidsmakers om de ambities om te zetten in concrete daden.

Joseph Purugganan van Focus treedt deze analyse bij: "Al voor de COP21 hadden we de hoop opgegeven dat Parijs de emissies definitief zou aanpakken. In plaats daarvan kregen we de INDCs, waarbij landen hun intenties voor het voorkomen van emissies bekendmaken. Na een grondige analyse van deze intenties bleek dat deze onvoldoende zijn om de doelstellingen te halen, met name de wereldwijde uitstoot terugbrengen tot 42 miljard ton in 2030. Het strikt realiseren van de huidige INDCs zal resulteren in een opwarming die in de buurt komt van 3 °C, wat een stuk boven de 2 °C-grens ligt die wetenschappers als het maximum hebben vooropgesteld om de wereld leefbaar te houden."

Onze partners lijken dus heel wat minder opgetogen met het resultaat van Parijs dan het grootste deel van de klimaatbeweging. De reden hiervoor is duidelijk: zij staan aan het front van klimaatverandering. Het Akkoord van Parijs overtrof dan wel de verwachtingen van velen – ook die van 11.11.11 – maar zal niet meteen echt een verschil maken in het Zuiden.

Zoals we eerder stelden, biedt het akkoord vaak lippendienst aan de armste landen zonder over te gaan tot concrete actie. We kunnen echter niet ontkennen dat het akkoord wel een eerste stap is, een koerswijziging in de globale mentaliteit. De tekst weerspiegelt vaak klimaatrechtvaardigheid en erkent zo de noden van de meest kwetsbare landen. Voor 11.11.11 zijn de komende jaren cruciaal om er voor te zorgen dat het akkoord écht een bladzijde omslaat in de geschiedenis.

De 1,5 °C is een belangrijke overwinning

Tijdens de laatste dagen van de COP21-onderhandelingen, kwam er toenemende druk van o.a. de Filipijnen en andere klimaatkwetsbare landen, die zich verenigd hebben in het Climate Vulnerable Forum (CVF), om te streven naar een maximale opwarming van 1,5 °C. Hierover kwam alsnog op de valreep een consensus, maar helaas heeft zich dit niet vertaald in concretere toezeggingenn over hoe we dit kunnen waarmaken.

Joseph: "Wij wisten dat Parijs niet zou opleveren waar de wereld eigenlijk nood aan heeft. Maar het is nog steeds een arena voor een publiek debat, en het blijft belangrijk om de weerstand te tonen tegen de manier waarop de bedrijven de klimaatonderhandelingen proberen te gijzelen. We moeten laten zien dat er overal strijd wordt gevoerd voor klimaatrechtvaardigheid.

Volgens Gerry Arances van PMCJ is het nu wel duidelijk dat de 1,5 °C de limiet is. “Om dit te realiseren moeten we ons huidig economisch systeem ingrijpend veranderen, in bijzonder alles wat te maken heeft met energieproductie en vervuiling. Hoewel het akkoord niet letterlijk pleit voor de totale uitfasering van steenkool, kunnen we het streven naar de 1,5 C° opwarminggebruiken om onze eisen voor het einde van steenkool en andere fossiele brandstoffen kracht bij te zetten."

De 11.11.11-partners zijn het erover eens dat de 1.5 °C-ambitie, samen met de afspraken rond o.a. biodiversiteit en mensenrechten  de klimaatbeweging armslag geeft om onze beleidsmakers nog meer onder druk te zetten. Hetzelfde geldt voor  het verzet tegen 'valse oplossingen’, zo blijven ze zich verzetten tegen  het feit dat landen emissierechten kunnen kopen omdat die de langetermijndoelstellingen van het akkoord ondergraven

Joseph: “Focus zal blijven ijveren om alternatieven aan te brengen voor de huidige en toekomstige marktmechanismen en andere valse oplossingen die blijven opduiken. Verder moeten we consistentie bepleiten, opdat nieuwe handels- en investeringsovereenkomsten aan de klimaattoets voldoen. Het heeft geen zin om ingrijpende klimaatbeloftes te maken en die te counteren met  o.a. handelsakkoorden die hier helemaal haaks op staan."

Een nieuwe campagne dient zich aan

We moeten de klimaatbeloftes als een spiegel gebruiken en ze onze lokale, nationale en internationale beleidsmakers voorhouden, stelt Lidy Nacpil. “Onze eerste prioriteit wordt de strijd tegen fossiele brandstoffen. Samen met 350.org, lanceren we in mei een wereldwijde beweging die hiervoor campagne zal voeren."

Gery: “Ook in de Filipijnen biedt de 1,5 °C-doelstelling opportuniteiten. Zo kunnen we eisen dat de rijke landen hun emissiedoelstellingen verhogen, we kunnen eisen dat onze regering de steenkoolcentrales bant en de overheid uitdagen om haar plannen voor hernieuwbare energie bij te stellen."

Er moet een wereldwijde begroting opgemaakt worden voor koolstof die aangeeft per land wanneer de piek bereikt moet worden, waarna emissies afgebouwd worden. We willen niet horen van koolstofneutrale oplossingen, waarbij bestaande uitstoot kan gecompenseerd worden”.

In Parijs organiseerden klimaatactivisten een symbolische "rode lijn" actie aan de Eiffeltoren na het afsluiten van het Klimaatakkoord. Dit was een knipoog naar de onderhandelingen waar “rode lijn” staat voor kwesties die "niet-onderhandelbaar" zijn. Voor de klimaatbeweging staat dit voor billijke verdeling van de klimaatinspanningen, klimaatfinanciering en  klimaatrechtvaardigheid, nuluitstoot en een strenge controle op de naleving van de akkoorden.

Het is duidelijk dat de strijd na Parijs moet verdergezet worden om onze rode lijn te verdedigen, in de Filipijnen, in de VS, China, Europa, enzoverder.. Parijs bewees dat de stem van het volk in kracht toeneemt, de eis voor een meer billijke en rechtvaardige wereld klinkt luider dan ooit.

 

 

Deel dit artikel