Hoe het staakt-het-vuren in Syrië herstellen?

white-helmets

Het Amerikaans-Russisch akkoord over een staakt-het-vuren lijkt na een week opnieuw voorbij. De Syrische bevolking heeft er helaas weinig van gemerkt. Eerst werd een hulpkonvooi naar Aleppo gebombardeerd, vervolgens brak de hel in Aleppo zelf uit.

Wat te doen?
Een hersteld staakt-het-vuren vereist onafhankelijke monitoring- en implementatiemechanismen, concrete maatregelen ter bescherming van burgers en het verzekeren van volledige humanitaire toegang door Syrië. Enkel op die manier kan het vertrouwen van de Syrische bevolking in een politiek proces hersteld worden en de aantrekkingskracht van extremistische groepen tegengegaan.

Wat stond er in het akkoord?

Het Amerikaans-Russisch akkoord voorzag in een aantal stappen tot een staakt-het-vuren, humanitaire toegang tot belegerde gebieden, en een hervatting van de intra-Syrische politieke gesprekken in Genève. In ruil voor de Russische naleving en grotere Russische druk op het Syrische regime om hetzelfde te doen en humanitaire hulp toe te laten, beloofde de VS militaire samenwerking in de strijd tegen IS en Jabhat Fatah al-Sham (JFS, het vroegere Nusrafront). Als het staakt-het-vuren zeven dagen standhield en humanitaire konvooien doorgang kregen, zou een Joint Implementation Center worden opgericht om de gebieden af te bakenen waar IS en JFS actief zijn.

Quid implementatie?

11.11.11 toonde zich van in het begin sceptisch over de slaagkansen van dit akkoord. De details van de overeenkomst werden niet publiek gemaakt, maar er was geen sprake van duidelijke monitoring- en implementatiemechanismen. Over de centrale uitdaging waar het hele akkoord mee stond of viel, de afbakening van JFS-gebieden en -strijders, moesten de onderhandelingen nog grotendeels beginnen.

Dat was de achilleshiel van het hele akkoord. In verschillende gebieden is er immers sprake van tijdelijke militaire allianties tussen de niet-jihadistische militaire Syrische oppositie en JSF. Verschillende Syriëkenners benadrukken dat dergelijke allianties gesloten worden uit militaire noodzaak en weinig te maken hebben met ideologische verwantschap. Tegelijk onderlijnen ze dat van zodra het geweld tijdens een eerder staakt-het-vuren (maart 2016) afnam en er een perspectief op een succesvol politiek proces ontstond, de eerder vermelde oppositie zich duidelijk van JSF distantieerde en talloze burgers op straat kwamen tégen de terreurgroep.

Wat nu?

Een succesvol staakt-het vuren vereist onafhankelijke monitoringsmechanismen, concrete maatregelen ter bescherming van burgers en het verzekeren van volledige humanitaire toegang doorheen Syrië, in het bijzonder voor de één miljoen Syriërs die zich in veertig belegerde gebieden bevinden.

België en de EU moeten pleiten voor dergelijk monitoringsmechanisme en beschermende maatregelen, en moet actief bijdragen aan het doorbreken van de belegerde gebieden (indien nodig via humanitaire luchtdroppingen en –bruggen). Daarnaast kan ook een VN-blauwhelmmissie het staakt-het-vuren helpen implementeren. Ook onafhankelijke internationale monitors in Syrische detentiecentra zijn dringend nodig.

Willem Staes
Beleidsmedewerker Midden-Oosten

Deel dit artikel