Ingrijpende hervorming moet EU emissiehandel doen werken voor het klimaat

In februari staat de hervorming van het Europese emissiehandelsysteem (EU ETS) op de agenda van het Europees Parlement en de raad van de Europese Milieuministers. Dat systeem heeft als doelstelling om, aan de hand van het verhandelen van uitstootrechten, op een kostenefficiënte manier de uitstoot van bepaalde sectoren in Europa te doen dalen.

Het Europees Parlement stemde woensdag (15/2) voor een iets ambitieuzer voorstel dan dat van de Europese Commissie. Het resultaat is echter ver verwijderd van de hervorming die nodig is voor een functioneel EU ETS dat in lijn is met de ambitie van het Akkoord van Parijs. Eind februari is het aan de ministers om de keuze te maken tussen een emissiehandel die werkt voor het klimaat of één die louter werkt voor bedrijven en aandeelhouders omdat de koolstofprijs te laag is om voor echte verandering te zorgen.

Vlaggenschip of zinkende boot?

Hoewel het EU ETS vaak benoemd wordt als het 'vlaggenschip' van het Europese klimaatbeleid, is het systeem niet in staat om de Europese uitstoot te verminderen. De koolstofprijs is te laag door grote overschotten aan emissierechten (3 miljard rechten) die zijn opgebouwd door te lage ambitie en de aankoop van emissiekredieten op de internationale markt.

Het EU ETS werkt enkel voor de grote vervuilers. Zij krijgen gratis uitstootrechten omdat de Europese beleidsmakers vrezen dat ze anders zouden verhuizen (zogenaamde 'carbon leakage'). Door het te grote aantal gratis uitgedeelde emissierechten, die doorverkocht worden, verdiende de zware industrie meer dan 25 miljard euro tussen 2008-2015. Dat zijn gemiste inkomsten voor overheden en, in het verlengde daarvan, voor het voeren van klimaatbeleid.

Het vlaggenschip lijkt eerder een zinkende boot. Het voorstel voor hervorming dat op tafel ligt is onvoldoende om het schip te redden. Het moet nog ingrijpend veranderen om het EU ETS in staat te stellen in de volgende periode wél haar doelstellingen te behalen.

Grondige hervorming

Een grondige hervorming betekent dat de ministers moeten garanderen dat de volgende periode niet gebukt gaat onder een overaanbod aan emissierechten en dus een te lage koolstofprijs. Dat betekent allereerst een annulering van de huidige overschotten aan emissiekredieten. Daarnaast moet het startniveau van de volgende periode bijgesteld worden van de geplande naar de werkelijke uitstoot. De voorspelling is dat de werkelijke uitstoot veel lager zal zijn dan de vooropgestelde -20% in 2020. Een start bij een verkeerd niveau zorgt opnieuw voor een groot overaanbod aan emissierechten.

Daarnaast moet het systeem in lijn gebracht worden met het Akkoord van Parijs. De voorgestelde jaarlijkse vermindering van het aantal uitstootrechten (-2,2%) werd afgesproken voor de klimaattop in Parijs. Om de beloftes die daar gemaakt werden na te kunnen komen, is een jaarlijkse vermindering van -2,8% nodig. De inkomsten uit het EU ETS moeten bovendien volledig geïnvesteerd worden in de globale transitie naar een koolstofarme samenleving die het Akkoord van Parijs vraagt, zowel binnen Europa als via internationale klimaatfinanciering. Die inkomsten kunnen aanzienlijk vermeerderen door het uitdelen van gratis emissierechten snel af te bouwen.

De Belgische lidorganisaties van Climate Action Network Europe (11.11.11, Bond Beter Leefmilieu, CNCD-11.11.11, Inter-Environnement Wallonie, Oxfam en WWF) vragen onze ministers om te pleiten voor een grondige hervorming van het systeem.

Lien Vandamme
Beleidsmedewerker Klimaat en Natuurlijke Rijkdommen

Deel dit artikel