Kabila blijft, de democratie vertrekt

Joseph-Kabila

Het is hem gelukt. Op 19 december liep zijn tweede en laatste mandaat als president van Congo af, maar Joseph Kabila blijft rustig zitten. Als observator maakte ik de chaotische verkiezingen van 2011 vanop de eerste rij mee. Minstens 1 miljoen ongeldige stemmen dreven de democratie toen al op het uiterste randje. Met "le glissement", zoals het uitstel van verkiezingen tot 2018 eufemistisch genoemd wordt, dreigt de afgrond.

De machtshonger van één president dreigt zo een land met 80 miljoen inwoners in chaos te storten. De VN documenteerden een enorme stijging in mensenrechtenschendingen: 3,5 keer meer dan vorig jaar. Betogingen zijn verboden, jongerenactivisten worden opgesloten, oppositieleiders geïntimideerd en vervolgd. Middenveldorganisaties bedreigd. Kritische media gesloten. Vrijdag nog werden Belgische journalisten het land uitgezet en kondigde de regering aan de toegang tot sociale media af te sluiten.

Dat Congo op deze manier naar chaos afglijdt is allerminst denkbeeldig. In 2015 bleef president Nkurunziza in buurland Burundi op zijn stoel zitten, ook daar tegen de grondwet in. Vandaag zijn meer dan 325.000 Burundezen gevlucht voor het geweld. De economie is in elkaar gestort. Vrije media, kritische middenveldorganisaties, politieke oppositie: verleden tijd. De frustratie is zo groot dat verschillende bronnen vrezen dat de oppositie in ballingschap voor wapens kan kiezen. Ter herinnering: tijdens de vorige oorlog van 1993 tot 2006 vielen 300.000 doden. Al loopt de vergelijking mank: in Congo riskeren we een scenario maal 8.

Centraal-Afrika begon hoopvol aan de 21ste eeuw: omvattende vredesakkoorden, nieuwe grondwetten en een nieuwe generatie leiders. Die hoop raakt stilaan op. Bogdan Vanden Berghe, directeur 11.11.11

Centraal-Afrika begon hoopvol aan de 21ste eeuw: omvattende vredesakkoorden, nieuwe grondwetten en een nieuwe generatie leiders. Die hoop raakt stilaan op. Burundi, Rwanda, Congo, Uganda... De lijst van presidenten die zich vastklampen aan de macht wordt steeds langer. Volgens de invloedrijke Afrobarometer wil 67% van de Afrikanen nochtans democratie in hun land. 10% meer dan 10 jaar geleden. Volgens een recente bevraging van Congo Research Group wil bijna 75% van de Congolezen dat Kabila vertrekt op 19 december. De Congolezen willen geen nieuwe dictator, maar democratie en respect voor de grondwet.

Hoewel de oplossing voor de crisis finaal bij de Congolezen zelf ligt, moet de internationale gemeenschap – en België - alles wat binnen haar mogelijkheden ligt gebruiken om het land te behoeden voor een rampscenario: individuele sancties uitbreiden, mensenrechtenactivisten en journalisten sterker beschermen en Congo op de internationale agenda blijven plaatsen. Het afgelopen jaar speelde ons land hierin een positieve rol, onder meer als drijvende kracht achter de recent aangenomen Europese sancties. Maar de diplomatieke druk moet en kan hoger.

Het falen van de internationale gemeenschap in Burundi mag zich niet herhalen in Congo.Bogdan Vanden Berghe, directeur 11.11.11

In tegenstelling tot in Burundi pleiten we nu niet voor een Belgische opschorting van hulp. België is vooral actief in sectoren die de bevolking rechtsreeks raken. België kan wel een voortrekkersrol spelen om de Europese hulp, die bijna 300 miljoen euro per jaar bedraagt en onder meer de politie financiert, te koppelen aan respect voor mensenrechten en de organisatie van verkiezingen. Zonder beweging daarin, moet opschorting overwogen worden.

Het falen van de internationale gemeenschap in Burundi mag zich niet herhalen in Congo. Want een echte ontsporing dreigt de hele regio te ontwrichten, met oorlog, honger en vele honderdduizenden vluchtelingen als gevolg. Hopelijk wachten we niet met handelen tot ze voor onze deur staan. Want dan is het véél te laat.

Bogdan Vanden Berghe

11.11.11 DOOR:

Deze opinie verscheen op 19 december in De Morgen

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels