Kabila versterkt repressie, maar maatregelen Europese Unie blijven uit

Vooral de jongerenactivisten van Filimbi en La Lucha werden na 18 oktober het slachtoffer van de verhoogde repressie

Na maanden dralen kondigde de Europese Unie drie weken geleden eindelijk sancties aan voor verantwoordelijken van geweld en mensenrechtenschendingen in Congo. Maar de aangekondigde maatregelen laten lang op zich wachten terwijl Kabila de repressie van het middenveld, de media en de oppositie stelselmatig opvoert.

Bijeenkomst oppositie verboden

Op 5 november organiseerde de grootste oppositiepartij van het land, de UDPS van de historische opposant Etienne Tshisekedi, een bijeenkomst om te protesteren tegen president Kabila. Ze verwijten hem dat hij zich aan de macht vastklampt en daardoor de grondwet overtreedt.

Kinshasa schakelde de grote middelen in om het betogingsverbod te handhaven. Met veel machtsvertoon omcirkelde de Congolese politie het huis van Tshisekedi, pakte het verschillende leden van de UDPS op en gebruikte het traangas bij elke 'verdachte samenscholing'.

De twee meest beluisterde radio's van het land, Radio Okapi en Radio France Internationale, werden tijdens de acties uit de ether gehaald, net als een aantal lokale radio's. Ook vandaag (9 november) blijft het radiostil.

Politiek akkoord

Na de bloedig neergeslagen betogingen van 19 en 20 september in Kinshasa vaardigde de regering een verbod uit op betogingen in Kinshasa, Lubumbashi en aantal andere grote steden. Leden van jongerenbewegingen die toch de straat opgingen om hun mening te uiten werden onmiddellijk gearresteerd.

Wie dacht dat het politiek akkoord van 18 oktober tussen Kabila en een (klein) deel van de oppositie en het middenveld een einde zou maken aan de politieke crisis en de daaraan gelinkte mensenrechtenschendingen in Congo is er aan voor de moeite.

Vooral de jongerenactivisten van Filimbi en La Lucha werden na 18 oktober het slachtoffer van de verhoogde repressie.

Deze grove inbreuk tegen het recht op vrije meningsuiting en vrijheid van vergadering is een zoveelste signaal dat de democratische ruimte in Congo langzaam maar zeker gesloten wordt. De boodschap is duidelijk: al wie zich tegen Kabila keert zal het geweten hebben.

Internationale gemeenschap

De Verenigde Naties zijn bijzonder bezorgd over de situatie. Volgende week bezoekt de VN Veiligheidsraad het land in een zoveelste poging om de situatie te ontmijnen.

Op 21 oktober publiceerde de VN een vernietigend rapport over de dramatische toename van het aantal mensenrechtenschendingen door de Congolese politie in het kader van de politieke crisis. Erg verontrustend is de vaststelling dat VN-onderzoekers op vele plekken de toestemming niet kregen om hun onderzoek uit te voeren en dus de echte schaal van het (politie)geweld niet kunnen vaststellen.

VN Secretaris-Generaal Ban Ki-Moon en het hoofd van de VN vredesmacht MONUSCO spraken zich al meermaals waarschuwend uit over de situatie en lieten verstaan dat de VN de capaciteit niet hebben om een echte escalatie van het geweld de baas te kunnen. De dag voor de aangekondigde betoging van de UDPS verklaarde de VN het volgende: "Het verbod op betogingen en de restrictieve toon van het politieke akkoord zijn zorgwekkende signalen dat de democratische ruimte in Congo in snel tempo aan het verdwijnen is."

Maar de medestanders van Kabila lijken zich hier niet aan te storen. Ze verwijten de VN de oppositie te steunen en daardoor niet bij te dragen aan een klimaat van verzoening en sereniteit. Lambert Mende, de minister van communicatie en woordvoerder van de regering, ging nog een stap verder vroeg de VN om "bij te dragen aan de stabilisatie van het land door de autoriteit van de staat te versterken en s'abstenant d'entretenir toute forme de confusion quant à ce".

Straffeloosheid en corruptie

De druk op Kabila dient snel en drastisch opgevoerd te worden.

De straffeloosheid voor de arbitraire arrestaties en ander politiegeweld, de criminalisering van het middenveld en geëngageerde jongeren, het afsluiten van huizen van oppositieleden door een politiecordon en talloze andere mensenrechtenschendingen moeten stoppen.

Ook de gigantische corruptie moet aangepakt worden. Zolang politieke macht ook het (illegaal) vergaren van enorme rijkdom betekent en de Congolese staat zo geplunderd blijft worden kan het land niet vooruit en blijft de situatie voor de Congolezen uitzichtloos.

Een recent en lijvig rapport van de Amerikaanse NGO 'Enough Project' over de georganiseerde corruptie in Congo schat dat er jaarlijks zo'n 4 miljard dollar 'verdwijnt' door de manipulatie van mijncontracten, overheidsbudgetten en staatseigendommen. Ter vergelijking: het volledige overheidsbudget van Congo voor 2017 bedraagt 4,5 miljard dollar...

Tijd voor actie

Op 17 oktober heeft de Europese Raad van Buitenlandministers aan EU-Buitenlandminister Federica Mogherini gevraagd een lijst op te stellen van personen die het verkiezingsproces dwarsbomen en verantwoordelijk zijn voor mensenrechtenschendingen, met het oog op sancties. Dit laat de Europese Unie toe om inreisverboden in te voeren en tegoeden te bevriezen en zo te tonen dat de machtsstrategie van de elite rond Kabila niet loont.

Het is nu drie weken na de beslissing van de Raad en hoog tijd dat die lijst er komt zodat de sancties in werking kunnen treden.

België speelt hierin een belangrijke rol. Minister Reynders heeft vorige maand het voortouw genomen in de Europese Raad. Hij zou Mogherini moeten aanmanen om zo snel mogelijk de lijst te finaliseren zodat de EU eindelijk de druk op Kinshasa kan opvoeren.

België kan en moet ook meer doen om mensenrechtenverdedigers in nood te beschermen. Zo zou ze er bij de VN vredesmacht MONUSCO op moeten aandringen om sneller in actie te komen wanneer activisten bedreigd worden. Een programma dat actieve bescherming biedt aan mensenrechtenverdedigers in nood en hun familie, met zowel financiële, juridische, medische en psychologische ondersteuning, is nu meer dan ooit noodzakelijk.

De symbolische datum van 19 december (de laatste dag van het tweede en laatste mandaat van Kabila) komt snel dichterbij. Na het akkoord van 18 oktober lijkt Kabila te kiezen voor harde confrontatie met de politieke en middenveldactoren die het akkoord niet aanvaarden. Dit is een gevaarlijk en bijzonder riskant spel.

Als er niet snel een politiek akkoord gevonden wordt dat gedragen wordt door alle hoofdrolspelers is grootschalig geweld niet uitgesloten.

De volgende betoging staat gepland op 19 november...

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels