Koerswijziging nodig in het EU migratiebeleid

Tijdens de Europese Raad van 22 en 23 juni stond migratie terug vooraan op de agenda. De Europese regeringsleiders bespraken onder meer de maatregelen om migratie langs de Middellandse Zee 'in te dammen' en de terugkeer van migranten naar hun herkomstlanden te faciliteren. De raadsbesluiten laten zien dat de EU koppig verder gaat op de ingeslagen weg van het sluiten van grenzen en het uitbesteden van grensbewaking aan landen buiten de unie, zonder te voorzien in legale en veilige migratiekanalen. Dit ondanks sterke druk vanuit de civiele maatschappij en mensenrechtenorganisaties.

Enkele van de opvallendste elementen uit de raadsbesluiten:

Sterkere samenwerking Libische kustwacht

De Europese Raad bevestigt de samenwerking met de Libische kustwacht als een 'essentieel onderdeel' van de Europese aanpak. De EU wil zelfs een versnelling hoger schakelen in het ondersteunen en trainen van de wachters.

Human Rights Watch had in aanloop naar de Raad nochtans een duidelijke oproep gedaan om de reddingsoperaties niet in handen te geven van Libië. De organisatie rapporteerde verschillende incidenten tijdens de laatste weken waarbij de Libische kustwacht op gewelddadige wijze tussenkwam in reddingsacties van ngo's. Eerder verklaarde de commandant van de kustwacht dat het gebruik van geweld en meer bepaald stokslagen noodzakelijk is tijdens reddingsoperaties om de situatie onder controle te houden. Van zulk geweld waren eerder dit jaar al beelden opgedoken. Tal van rapporten tonen aan hoe migranten in Libië op grote schaal het slachtoffer zijn van marteling, verkrachting, seksueel geweld en dwangarbeid. De Duitse ambassadeur in de regio sprak van omstandigheden die erger zijn dan in de concentratiekampen. Het VN Vluchtelingenagentschap roept alle landen op om mensen die het geweld in Libië ontvluchten toegang tot hun grondgebied te verlenen.

Terugkeer 'by all levers necessary'

Daarnaast kondigt de Raad aan om 'zonder enige vertraging' terugnameakkoorden af te sluiten en daarvoor 'alle mogelijke middelen' in te zetten. Opvallend is dat na ontwikkelingshulp en handelsakkoorden nu ook het Europese visumbeleid genoemd wordt als hefboom. Landen die weigeren zullen de gevolgen ondervinden met een strikter Europees visumbeleid. De EU probeert hiermee extra druk te zetten op Afrikaanse landen gezien er nauwelijks vooruitgang geboekt werd in het afsluiten van de terugnameakkoorden. Volgens 11.11.11 is het tegengestelde echter nodig om werk te maken van een echte samenwerking inzake migratie. In plaats van een strikter visumbeleid is er nood aan meer legale routes naar Europa zodat vluchtelingen en andere migranten wezenlijke alternatieven hebben voor de levensgevaarlijke reis over de Middellandse Zee.

Naast de samenwerking met Libië en het terugkeerbeleid blijven grenscontroles aan de buitengrenzen, waakzaamheid langs alle migratie routes, de aanpak van mensensmokkel en de implementatie van de Turkije-Deal de belangrijkste prioriteiten. Over veilige en legale routes, nochtans één van de pijlers van de 'Europese Agenda voor Migratie' lezen we geen woord in de raadsbesluiten.

11.11.11 steunde in de aanloop naar de Raad samen met 19 internationale ngo's en mensenrechtenorganisaties een oproep voor een migratiebeleid dat werkt. We vragen daarin om dringend werk te maken van meer veilige en legale toegangswegen voor vluchtelingen en andere migranten. We roepen op om mensenrechten voorop te plaatse in het migratiebeleid en om van ontwikkelingssamenwerking geen stok achter de deur te maken om een Europees migratiebeleid af te dwingen.

Flor Didden
Beleidsmedewerker Migratie

Deel dit artikel