Lokale verkiezingen in Indonesië: een voorspel voor nakende nationale verkiezingen

Jokowi, president van Indonesië

Op 27 juni kan 60% van de Indonesische kiezers een stem uitbrengen voor regionale verkiezingen. Die zijn een serieuze test voor de huidige president en zijn coalitie, want over minder dan een jaar hebben presidentsverkiezingen plaats. De huidige campagne leert ons heel wat over de politieke context waarin de partners van 11.11.11 moeten werken. Jatam en Walhi, bijvoorbeeld, klagen de belangenvermenging tussen de politiek en de mijnbouwsector aan.

 

Het Jakartamodel

Na de fel betwiste gouverneursverkiezingen in de hoofdstedelijke regio Jakarta vorig jaar, werden doemscenario’s gevreesd voor de toekomstige stembusgangen. Uittredend gouverneur Ahok verloor er de verkiezingen na een religieus en etnisch geïnspireerde campagne die het nationale credo ‘eenheid in verscheidenheid’ in het grootste moslimland ter wereld op een hellend vlak zette.

Enkele conservatieve en extremistische moslimgroeperingen waren openlijk een coalitie aangegaan met nationaal oppositieleider Prabowo om Ahok een hak te zetten. Die laatste was immers een bondgenoot van huidig president Jokowi, en de verkiezingen in 2017 werden als een test beschouwd voor die van 2018 en vooral voor de presidentsverkiezingen van 2019: hoe de herverkiezing van Jokowi voorkomen?

 

Barsten in de oppositie

Dat de populaire Ahok de verkiezingen verloor kwam als een verrassing, en vooral ook als een waarschuwing aan het adres van Jokowi. Maar ondertussen lijkt de ‘monstercoalitie’ die Ahok het leven zuur maakte langzaam uiteen te vallen. De ego’s van de leiders van de diverse groepen blijken niet langer door één deur te kunnen, en de politieke partijen die een succesvolle coalitie aangingen in Jakarta raakten het niet in alle 17 provincies eens over de kandidaten. Of hun kandidaat kreeg toch niet de verwachte steun van het Moslimfront.

 

Vaststellingen

De gedeeltelijke verbrokkeling van dit monsterverbond verklaart grotendeels waarom er nauwelijks aandacht is voor deze stembusgang, hoewel ze erg belangrijk is. Wat stellen de 11.11.11-partners vast?

1. Tweedracht

Er is vooral tweedracht op die plaatsen waar de 'Jakartacoalitie' wel standhield en waar slechts 2 kandidaten en dus 2 'kampen' zijn. In West-Java zijn 4 kandidaten en daar is de etnische en religieuze retoriek uitgebleven. Opmerkelijk, in Oost-Java wordt één van de kandidaten zowel gesteund door de partij van Jokowi als door de 2 oppositiepartijen. 

Indien de presidentsverkiezingen in 2019 opnieuw een duel worden tussen Jokowi en Prabowo staat een weinig fraai schouwspel te wachten. Voor Prabowo wordt het de laatste kans, dus hij zal alle hens aan denk zetten om Jokowi van zijn troon te stoten. 

2. Beperkte neutraliteit

Er zijn opnieuw heel wat ex-generaals uit het leger en de politie kandidaat om gouverneur, vicegouverneur of districtshoofd te worden. Dit toont aan dat de verschillende politieke partijen het moeilijk hebben om stevige kandidaten op te leiden en naar voren te schuiven. Dit maakt dat de veiligheidsdiensten nog altijd wat boven de wet staan, en het staat hun volledige neutraliteit in de weg. 

3. Corruptie en cliëntelisme

Verkiezingen zijn duur en leiden tot cliëntelisme. Een recente publicatie van het Nederlandse Instituut KITLV, ‘Democracy for Sale: Elections, Clientelism and the State in Indonesia’, toont aan hoe dit gebeurt. 

Ze bevestigt in grote mate de analyse van de ngo’s: politici kopen letterlijk stemmen door kleinschalige projecten op te zetten of goederen en of geld uit te delen. Ze financieren dit door vergunningen voor grootschalige projecten te verlenen, zoals mijnbouw of bosbouw. Hiervoor moeten ze de bureaucratie aan hun kant krijgen, maar ook die steun is te koop. Ondanks de verdienstelijke inspanningen van de corruptiebestrijdingscommissie KPK blijven omkoperij en fraude woekeren. 

4. Eigen ambities eerst

Politiek in Indonesië is geen ploegsport. Kandidaten gebruiken de politieke partijen enkel als een vehikel om hun ambities waar te maken. Wie over de nodige middelen beschikt, ‘koopt’ een verkiesbare plaats en zet zo een grote stap naar persoonlijke verrijking. Ondanks actieve corruptiebestrijding blijft de politiek voor velen een vorm van zakendoen.

 

Alternatieven

Ondanks de vele uitdagingen levert de civiele maatschappij verdienstelijke pogingen om tot een beter bestuur te komen, met meer inspraak voor en participatie van de burgers. 11.11.11-partnerorganisaties Jatam en Walhi kloegen de belangenvermenging tussen de politiek en de mijnbouwsector aan met een uitgebreide campagne en vele acties. Hierdoor kwam dit onderwerp in diverse debatten aan bod.

Ngo’s en volksorganisaties stellen ook een resem alternatieve beleidsvoorstellen voor. Zij willen een economie die ten dienste staat van de lokale gemeenschappen en die de sociale en ecologische evenwichten herstelt. 

 

Lichtpuntje

Er zijn uiteraard ook beleidsmakers met goede bedoelingen, die met succes de corruptie in hun stad aanpakken en die ook leefbaarder maken voor hun burgers, zoals de burgemeesters van Surabaya en Bandung. Dit maakt hen niet altijd populair bij de lokale elite, die het gewoon is om heel wat zaken onder tafel te regelen, maar ze genieten wel grote steun van de bevolking. Ook de huidige president heeft zijn sporen verdiend als burgemeester van de stad Solo, waar hij ooit met een monsterscore van 98% herverkozen werd.

 

De echte uitdagingen

Het valt op dat de politieke partijen nauwelijks communiceren over de echte uitdagingen. Indonesië kent wel een behoorlijke economische groei, maar die is vooral geconcentreerd in de stad, zorgt voor milieuoverlast, creëert toenemende sociale ongelijkheid, brengt de voedselproductie in gevaar en draagt bij tot de opwarming van de aarde. De dienstverlening moet beter, de kwaliteit van het onderwijs schiet tekort en het platteland moet leefbaar blijven.

11.11.11 DOOR:

Meer weten over onze partners?

 

 

Deel dit artikel

       


Onze partners