Malawi onderhandelt met Mozambique over lot van duizenden vluchtelingen

Op de vlucht voor geweld naar Malawi

De autoriteiten van Malawi en Mozambique onderhandelen over het lot van de vluchtelingen in het geïmproviseerde kamp Kapise in Malawi. Worden ze teruggestuurd naar huis, zoals Mozambique het graag wil zien, of verhuizen ze naar een beter uitgerust vluchtelingenkamp verder weg van de grens? Het lijkt er alleszins niet op dat Malawi zijn buur onder druk wil zetten.

Stel je dit eens voor: je ontvlucht je huis omdat je je niet beschermd voelt door de mensen die jouw veiligheid wettelijk gezien zouden moeten garanderen. Eens je op je vluchtbestemming bent aangekomen, komen diezelfde personen je beschermers aanmanen om je terug te sturen, bewerende dat je gevlucht bent voor niets.

Dat is de situate die minstens 5800 Mozambikanen meemaken, onder hen ook honderden niet-begeleide kinderen. Ze sloegen op de vlucht in de provincie Tete aan de grens met Malawi, als gevolg van de gevechten tussen regeringstroepen en de belangrijkste oppositiepartij in Mozambique, het Mozambikaans Nationaal Verzet (Renamo).

Aangevallen door regeringstroepen

Van de provincie Tete wordt gezegd dat het een belangrijk bolwerk is van Renamo. De vluchtelingen beweren dat de regeringstroepen hen aanvielen omdat ze ervan verdacht werden Renamo te steunen. De vlucht bracht hen in het dorp Kapise in het district Mwanza in het zuiden van Malawi, op 300 meter van de grens.

Twee derde van hen zijn vrouwen, ouderen en kinderen jonger dan vijf jaar. Elke dag komen er meer vluchtelingen bij in het geïmproviseerde kamp waar ze in slechte omstandigheden leven.

Artsen zonder Grenzen (AzG) heeft een ziekenboeg opgezet in het kamp. De organisatie spreekt over een tekort aan huizen, drinkwater en sanitair. Vorige maand stierf een twee maanden oude baby aan diarree en vorige week alleen al behandelden medewerkers 380 mensen voor malaria.

Niet erkend als vluchteling

De mensen riskeren niet alleen ziekte, ze vrezen ook de aanvallen van de soldaten uit hun thuisland. De overheid van Malawi wordt namelijk onder druk gezet door Mozambique om de mensen in het kamp niet te erkennen als vluchteling, zegt AzG.

Volgens de hulporganisatie stuurde Mozambique al verschillende delegaties naar het kamp om de vluchtelingen te overhalen om terug te keren naar hun thuisland. Nochtans spreken de Mozambikaanse media van toegenomen spanningen in de provincies Tete, Zambezia en Sofala.

AzG, dat hier al sinds november aanwezig is, probeert de overheid van Malawi ervan te overtuigen om de vluchtemingen over te brengen naar een groter kamp, verder weg van de grens zoals de internationale humanitaire standaarden dat voorschrijven.

Spanningen over water

Het vroegere vluchtelingenkamp in Luwani zou een alternatief kunnen bieden. Het is er ruimer, er is een school, een ziekenhuis en de wegen zijn er goed. De verhuis naar die plek zou het voor andere spelers zoals de VN-Vluchtelingenorganisatie (UNHCR) ook mogelijk maken om hier aanwezig te zijn.

Naast de slechte leefomstandigheden in het huidige kamp in Kapise, vreest AzG ook dat er spanningen kunnen ontstaan tussen de vluchtelingen en de dorpelingen, vooral over de beschikbaarheid van water.

De Malawische overheid is nog steeds in dubio of het de vluchtelingen terugstuurt naar huis of doorverwijst naar een alternatief vluchtelingenkamp.

De woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse zaken, Beston Chisamile, verklaarde in de nationale kranten dat ze nog steeds in onderhandeling zijn met de Mozambikaanse autoriteiten. "Onze vrienden in Mozambique willen dat deze mensen terug naar huis keren. Enkel als er een overeenkomst uit de bus komt tussen beiden partijen dat ze toch in Malawi kunnen blijven, wordt er gedacht aan een verhuizing naar een andere plek", verklaarde hij.

Het kamp in Luwani ving in totaal een miljoen Mozambikanen op tijdens de burgeroorlog die 16 jaar lang woedde tussen 1977 en 1992.

Malawi kijkt momenteel zelf aan tegen een moeilijke economische situatie. Naar schatting hebben 2,8 inwoners in Malawi nood aan voedselhulp als gevolg van de droogte en de overstromingen tijdens het afgelopen seizoen.

Volgens een rapport van het Malawi Vulnerability Assessment Committee is er 18 miljoen dollar nodig om deze mensen te voeden als overbrugging tot aan de volgende oogst.

 

Deel dit artikel