Oorlogsmisdadiger Bosco Ntaganda geeft zichzelf aan

bosco ntagandaBosco Ntaganda is op 18 maart de Amerikaanse ambassade binnengestapt en zou uitlevering aan het Internationaal Strafhof (ICC) hebben gevraagd. Ntaganda was de voorbije dagen samen met meer dan honderd medestanders op de vlucht geslagen nadat hij het onderspit moest delven tijdens gewelddadige clashes met een andere vleugel van M23, de rebellenbeweging waarin hij actief was.


Die rebellenbeweging, opgericht in april 2012, viel vorige maand uiteen na interne twisten over de te volgen lijn. De groep rond Sultani Makenga is geneigd om een akkoord met de Congolese regering af te sluiten, Ntaganda en de zijnen weigerden  de wapens neer te leggen.


19 maart 2013 - OPINIE


Tegen Bosco Ntaganda loopt al geruime tijd een aanhoudingsbevel van het Internationaal Strafhof (ICC). Hij wordt beschuldigd van misdaden tegen de mensheid en oorlogsmisdaden die hij vorig decennium in Ituri begaan zou hebben aan de zijde van Thomas Lubanga. Deze laatste werd reeds veroordeeld door het ICC voor misdaden in DR Congo. 'The Terminator', zoals Ntaganda wel eens wordt genoemd, heeft een indrukwekkend palmares als oorlogsmisdadiger, bij tal van rebellenbewegingen.

Rwanda en de Verenigde Staten hebben het verdrag van Rome, dat het ICC oprichtte, niet ondertekend en hebben daarom geen juridische verplichting om Bosco Ntaganda aan Den Haag uit te leveren. Wel hebben ze volgens het internationaal recht de verplichting hem bij een uitleveringsverzoek ofwel zelf te berechten, ofwel uit te leveren.

In het kaderakkoord voor vrede, veiligheid en samenwerking voor de DR Congo dat op 24 februari 2013 door 11 staten van de regio, met inbegrip van DR Congo en Rwanda, werd getekend, verbinden de partijen zich ertoe om geen enkele persoon die beschuldigd wordt van internationale misdaden of onder het VN-sanctieregime valt onderdak te verlenen of te beschermen.

Het is belangrijk dat België, onder meer binnen het kader van de Europese Unie, het kaderakkoord als hefboom gebruikt en druk zet op Rwanda en de VS om Bosco uit te leveren aan het ICC en andere mensenrechtenschenders in een nationale beklaagdenstoel te zetten.

Het is meer opportuun om Ntaganda in Den Haag te berechten, maar men moet investeren om ervoor te zorgen dat andere personen door rechtbanken in de regio berecht kunnen worden. De justitiesystemen in Congo en haar buurlanden worden immers gekenmerkt door beperkte capaciteit en/of onafhankelijkheid,. Natuurlijk is het conflict in Oost-Congo niet opgelost met een arrestatie en berechting van Ntaganda in Den Haag, maar het zou alvast een stap in de goede richting zijn in de strijd tegen de straffeloosheid.

... maar vergeet de rest van het verhaal niet!

De onderhandelingen in Kampala tussen de vleugel-Makenga van M23 en de regeringsdelegatie zouden volgens de Oegandese bemiddelaar weldra terug van start gaan. Een akkoord zou binnen handbereik zijn. Belangrijk is dat men in zulk akkoord niet zomaar de fouten uit het verleden herhaalt, door de rebellen zomaar te re-integreren in het regeringsleger.

Daders van ernstige mensenrechtenschendingen mogen niet langer opgenomen worden in het regeringsleger en men moet voorkomen dat er opnieuw parallelle bevelsketens ontstaan. Men moet ex-rebellen uit het middenkader zo veel mogelijk ontwapenen, demobiliseren en re-integreren in andere delen van het land.

Naast de M23 zijn zowel in Noord-Kivu als in andere delen van Oost-Congo nog diverse andere rebellengroepen actief zijn. En ook zij zetten de humanitaire situatie zware onder druk.

Demobilisatie en herintegratie in de samenleving van die ex-rebellen is dan ook van groot belang. Ook moet men blijvend investeren in de grondoorzaken van conflict in de regio en via ontwikkeling een duurzaam alternatief bieden voor wapens en afpersing. Dit is uitermate belangrijk indien men wil voorkomen dat de regio een brandhaard blijft. De Congolese regering heeft zich in het voornoemde kaderakkoord ertoe verbonden om te werken rond de hervorming van de overheidsinstellingen, met inbegrip van de veiligheidssector, de consolidatie van het staatsapparaat in Oost-Congo, decentralisatie en economische ontwikkeling. Ook dit blijven cruciale thema's indien men een stap vooruit wil zetten.

Druk en opvolging door de internationale gemeenschap is erg belangrijk indien men de zaken vooruit wil zien gaan. De aanstelling op 18 maart van Mary Robinson als speciale gezant van de VN voor de Grote Meren regio is in dit perspectief alvast een goede zaak. Zij moet kunnen rekenen op de actieve steun van de internationale gemeenschap, niet in het minst de buurlanden van de DR Congo en de Afrikaanse Unie om het vredesproces in DR Congo echt een kans te geven. Ook traditionele donoren, waaronder België, moeten op een samenhangende en gecoördineerde manier meewerken aan de uitvoering van het kaderakkoord van 24 februari.

Contact: Thijs Van Laer, Beleidsmedewerker Centraal Afrika, tel. 02 536 11 50


Deel dit artikel