Over de link tussen 11.11.11 en Wereldoorlog I

11.11.11-directeur Bogdan Vanden Berghe leidt oorlogsjournalist Rudi Vranckx in op festival Peace to the World

Op 25 augustus riepen 10.000 mensen in Ieper op tot vrede tijdens het festival 'Peace to the World'. Zo herdachten ze het einde van de Eerste Wereldoorlog. Ook 11.11.11 was van de partij. We nodigden niemand minder dan journalist Rudi Vranckx uit voor een lezing over oorlog en vrede. Onze directeur Bogdan Vanden Berghe leidde hem in.

Toen Wim Opbrouck en Vivi Lombaerts vroegen om deel uit maken van dit slotevenement Peace to the World twijfelden we niet. De boodschap van dit festival past perfect bij waar wij voor staan. De herdenking van de Eerste Wereldoorlog mag nooit stoppen, maar 11 november van dit jaar wordt wel heel bijzonder.

In onze genen

Op 11 november 2018 zal het 100 jaar geleden zijn dat de Grote Oorlog hier eindigde. Ongeveer 50 jaar geleden op de 11de november van 1966 werd 11.11.11 opgericht. Die datum van de wapenstilstand was niet toevallig gekozen. Armoede, ongelijkheid, ongeletterdheid, telkens weer vormen ze rechtstreeks of onrechtstreeks de voedingsbodem voor gruwelijke conflicten.

Dus zonder ontwikkeling geen vrede en omgekeerd: zonder vrede ook geen ontwikkeling. Daar waren de founding fathers van 11.11.11 van overtuigd en dat hebben ze met de link in onze naam, in onze genen meegegeven. Het bestrijden van ongelijkheid en armoede, het bijstaan van slachtoffers van conflicten en nadien het mee opbouwen van samenlevingen die uit een conflict komen. Het zijn de kernactiviteiten van onze noord-zuidbeweging. En er is verschrikkelijk veel veranderd in de manier waarop we werken de afgelopen 100 en 50 jaar, maar die link tussen vrede en ontwikkeling is altijd gebleven.

Zonder ontwikkeling geen vrede en omgekeerd: zonder vrede ook geen ontwikkeling

En zo komen we rond 11 november ook steeds samen op het nieuws. De oudstrijders die de oorlog herdenken en wij met onze solidariteitscampagne met 20.000 vrijwilligers. Maar zelden wordt de band gemaakt tussen wat 100 jaar geleden en iets meer dan 50 jaar geleden gebeurde.

Dit jaar moeten we dat meer dan ooit doen. Niet alleen omwille van die vele mensen in ontwikkelingslanden die in gelijkaardige omstandigheden zitten als onze groot- en overgrootouders hier 100 jaar geleden. Ook omdat we zelf kunnen leren uit de geschiedenis. Omdat er zo veel parallellen zijn.

Vluchtelingen en migratie

Vorig jaar en ook dit jaar voeren we campagne rond migratie en vluchtelingen. We zijn het wellicht vergeten, maar iets meer dan 100 jaar geleden was een extreem groot aantal Belgen zelf nog vluchteling. Vanaf 1914 vertrokken meer dan een miljoen mensen uit België toen de oorlog losbarstte. Net zoals vandaag trokken de meesten gewoon naar buurlanden.

Ook vandaag is dat zo: ondanks alle doemberichten over vluchtelingen waarmee we overspoeld worden, trekken de meesten naar buurlanden. Meer dan 85% wordt vandaag opgevangen in eigen regio, in ontwikkelingslanden. Dat was dus toen ook zo.

Het zijn allemaal mensen onderweg naar beter. Zoals onze groot- en overgrootouders 100 jaar geleden

De vluchtelingenstromen vandaag richting Europa verdwijnen in het niets in vergelijking met wat we hier 100 jaar geleden meemaakten. Belgen trokken massaal naar Frankrijk, Nederland of Groot-Brittannië. Waar ze hartelijk werden ontvangen. Als je terugkijkt in de geschiedenisboeken, zie je wel dat na een tijdje spanningen optraden bij onze buurlanden over ons als vluchtelingen. Omwille van de taal die ze niet spraken, de gebruiken (het bierdrinken bijvoorbeeld, vond ik terug), de godsdienst zelfs. Klinkt het bekend?

Het verleden moeten we dus zeker niet idealiseren, maar van de solidariteit van toen voor vluchtelingen kunnen we zeker nog leren. En bovenal kan het ons ook wat empathie en inlevingsvermogen opleveren. Zo lang geleden is het allemaal nog niet: even enkele generaties teruggaan en onze groot- of overgrootouders maakten aan den lijve mee wat het betekent om al wat ze opbouwden plots achter te laten.

Niemand doet zoiets zomaar. 100 jaar geleden niet. Vandaag niet. Uiteraard kunnen wij niet iedereen opvangen. Het is een complexe problematiek. Maar kunnen we ze toch steeds blijven zien als mensen? Bij eender welke oplossing: opvang, tijdelijke opvang, terugkeer en al wat daar tussen zit, moeten we dat voor ogen houden. We hebben over mensen. Allemaal mensen onderweg naar beter. Zoals onze groot- en overgrootouders 100 jaar geleden. Allemaal mensen onderweg naar beter, zoals het ook op onze campagne-affiches staat.

Solidariteit en verlangen naar vrede

Onze blik is sinds op onze oprichting een goede 50 jaar geleden vooral gericht op wat wij noemen 'het Zuiden' of 'de ontwikkelingslanden'. Terwijl wij in Europa en het Westen in die 50 jaren gewend raakten aan vrede - of moet ik zeggen verwend raakten met vrede, als ik zie hoe slordig er de laatste jaren mee omgesprongen wordt - was die periode elders in de wereld niet zo rustig.

Met onze vele leden zijn we eigenlijk op één of andere manier aanwezig in alle conflicthaarden op deze wereldbol. Met mijn eigen ogen zag ik de verscheurende gevolgen van oorlog in Palestina, Rwanda, Burundi, Congo. Alleen al in die laatste Centraal-Afrikaanse landen vielen op het einde van de vorige eeuw in een Afrikaanse Wereldoorlog miljoenen doden. Gruwelijke conflicten. Die we net als onze wereldoorlogen nooit mogen vergeten.

Het is moeilijk over te brengen hoe mensen in abominabele situaties boven zichzelf uitstijgen en het allermooiste in de mens naar boven brengen.

Het is moeilijk over te brengen hoe ik zag dat mensen in abominabele situaties boven zichzelf uitstijgen en het allermooiste in de mens naar boven brengen. Niet zelden met gevaar voor eigen leven en dat van families en kennissen. Want de laatste jaren is 11.11.11 een paar van haar dapperste partners verloren: ik denk aan Floribert Chebeya in Congo, brutaal vermoord door het regime wegens aanklagen van misdaden, ik denk aan Gloria Capitan vermoord in de Filipijnen in haar strijd tegen de grootschalige milieuvervuiling in haar land. Als we herdenken, moet ik vandaag van de gelegenheid gebruik maken om ook hen te herdenken.

Maar ik denk ook aan Pierre Claver Mbonimpa, de meeste vooraanstaande mensenrechtenactivist in Burundi die een moordaanslag overleefde en die we hielpen vluchten naar Belgie waar hij wonder boven wonder herstelde. Terwijl in tussentijd zijn zoon en schoonzoon vermoord werden. Ik denk aan hem, ook omdat hij ondanks die onwaarschijnlijke persoonlijke drama's vandaag weer volop strijdt voor mensenrechten in Burundi. Al is het vanuit België.

Ik denk aan Fred Bauma en Yves Makwambala, twee jonge activisten uit Congo, die een jaar in de gevangenis zaten omdat ze onrecht aanklaagden. En die zodra ze vrijkwamen hun geweldloos verzet gewoon verder zetten. Het is door mensen als zij dat Congo ooit uit het dal zal kruipen waar het nu zit.

Ik kan zo nog even doorgaan, maar ik vertel het met schroom, omdat ik weet dat het laatste wat deze mensen willen is dat ze als helden worden neergezet. Ik smokkel ze toch in deze inleiding omdat ze symbool staan voor het verzet, de solidariteit, het onuitroeibare verlangen naar vrede van gewone en ongewone mensen die ik tegenkwam.

Uiterst gedreven

Mocht ik hiermee de indruk wekken dat ik zelf constant in oorlogsgebied zit, dan moet ik dat onmiddellijk tegenspreken. 11.11.11 is geen noodhulporganisatie die midden in het conflict zit. Niet dat ik nog niet in benarde situaties zat op reis, maar eigenlijk proberen de partners waar we mee werken op het terrein, net omwille van hun terreinkennis, ons weg te houden van het allerheetst van de strijd.

De rol van journalisten kan niet genoeg bewierookt worden: zij brengen het conflict tot in uw living en, ook erg belangrijk, tot op de tafel van politici en de internationale gemeenschap.

Meermaals zag ik oorlogsjournalisten nog een stapje verder gaan. Journalisten die gedreven zijn om het conflict tot in het hart te verslaan en tot in onze krant of tot op ons scherm te brengen. Hun rol kan niet genoeg bewierookt worden: zij brengen het conflict tot in uw living en voor ons ook erg belangrijk: tot op tafel van politici en de internationale gemeenschap, die maar al te vaak tekortschiet.

Eén van die dappere en belangrijke journalisten is Rudi Vranckx. Ik ben bijzonder trots dat wij hem ter gelegenheid van Peace To The World hebben kunnen strikken voor deze lezing. We konden geen geschiktere naam bedenken om hier vandaag over vrede te praten. Hartelijk dank, Rudi Vranckx.

Bogdan Vanden Berghe, directeur 11.11.11

 

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels