Presidentsverkiezingen in Rwanda

Op vrijdag 4 augustus 2017 zijn het presidentsverkiezingen in Rwanda. Net als bij de vorige verkiezingen ziet het er naar uit dat President Kagame ook ditmaal zal winnen. Ter herinnering: in 2003 haalde hij 95% van de stemmen, in 2010 was het 93%. Verkiezingsobservatiemissies in 2003 en 2010 spraken over de schorsing van kranten en radio's, een gebrek aan vrij politiek debat, administratieve blokkades voor politieke opposanten, druk van de overheid en het leger op de bevolking om op president Kagame te stemmen, een gebrek aan transparantie bij de telling van de stemmen etc. Op 14 juli 2010, enkele weken voor de verkiezingen, werd de vicepresident van oppositiepartij 'Democratic Green Party of Rwanda' vermoord.

Net als in buurlanden Burundi en Congo beperkte de Rwandese grondwet het aantal presidentiële mandaten tot twee. En net als in die twee andere landen loopt dat tweede mandaat nu af. Maar na een controversiële grondwetswijziging in 2016 ligt de weg open voor Kagame om nog tot 2034 aan de macht te blijven. In sterk contrast met de reacties ten aanzien van gelijkaardige ontwikkelingen in Burundi of Congo, en op een enkele verklaring na, laat de internationale gemeenschap begaan. In tegenstelling tot de presidenten van Congo en Burundi is de Rwandese president geen paria van de internationale gemeenschap, integendeel. Van 7 tot 8 juni werd hij met open armen ontvangen door de Europese leiders. Zo mocht hij samen met Europees commissievoorzitter Jean Claude Juncker de 'European Development Days' openen, ontmoette hij premier Michel in de Lambermont en schoof hij aan bij een bijeenkomst van de G20 in Berlijn.

Internationale media berichtten de voorbije maanden over de belemmeringen die oppositiekandidaten ondervinden bij het verzamelen van de benodigde handtekeningen om hun kandidatuur te laten erkennen. Oppositiepartij FDU-Inkingi maakte zelfs gewag van de moord op één van haar leden. Internationale mensenrechtenorganisaties spreken over intimidatie en bedreiging van journalisten en mensenrechtenactivisten en een klimaat van angst.

De Europese Unie kondigde onlangs aan dat het geen verkiezingsobservatiemissie naar Rwanda stuurt. "We zien er de noodzaak niet van in en de middelen zijn beperkt", luidde het. 11.11.11 is het daar niet mee eens. Verkiezingsobservatie documenteert wantoestanden en kan een preventief effect hebben om erger te voorkomen.

De recent aangenomen strategienota Centraal-Afrika noemt mensenrechten, de rechtstaat en de democratische ruimte als prioriteiten voor het Belgische Centraal-Afrika beleid. Net als andere partners van Rwanda dient België duidelijk te maken dat het eindeloos oprekken van mandaten van presidenten met sterke uitvoerende bevoegdheden een bedreiging vormen voor de democratie. 11.11.11 vraagt de Belgische regering dan ook om uitdrukkelijk en publiek te pleiten voor eerlijke, vrije en transparante verkiezingen in Rwanda en haar bezorgdheid uit te drukken over de beperkingen op de democratische ruimte. In het bijzonder de intimidaties, bedreigingen en beperkingen op de activiteiten van politieke opposanten, journalisten en mensenrechtenverdedigers.

Pieter-Jan Hamels
Beleidsmedewerker Centraal-Afrika

Deel dit artikel