Q&A: 11.11.11 aan de Turks-Syrische grens

welcome-to-syria

11.11.11-medewerker Willem Staes verbleef van 27 september tot 7 oktober 2016 aan de Turks-Syrische grens voor veldonderzoek naar de rol van Syrische civiele maatschappij-organisaties. Hij sprak ook met Syrische vluchtelingen, activisten, journalisten, dokters, advocaten, en medewerkers van de Verenigde Naties en EU-lidstaten.

11.11.11 besprak een aantal hete hangijzers met deze lokale stemmen: het is immers essentieel hun analyse van de situatie in Syrië te horen. Vier vragen en antwoorden over hoe veel Syriërs een aantal actuele kwesties zien: de rol van Jabhat Fatah al Sham (Nusrafront) in Aleppo, het vredesproces in Genève, de situatie in de belegerde gebieden en het gebrek aan humanitaire toegang, en over hoe het nu verder moet.

 

1. Welke rol speelt Jabhat Fatah al Sham (Nusrafront) in Aleppo?

Tussen 23 september en 8 oktober 2016 kwamen volgens de Verenigde Naties minstens 406 Syriërs (waarvan 114 kinderen) om het leven bij hevige Russisch-Syrische luchtaanvallen op Oost-Aleppo, terwijl minstens 1.384 Syriërs gewond raakten. Ziekenhuizen, ambulances, gebouwen van reddingswerkers, waterstations en humanitaire opslagplaatsen worden geviseerd. Bunkerbommen vernietigen gebouwen in dichtbevolkte wijken en ondergrondse schuilkelders, ziekenhuizen, scholen en waterleidingen. Bij vergeldingsaanvallen van de gewapende oppositie op het door het regime gecontroleerde West-Aleppo werden 91 inwoners gedood en raakten 492 Syriërs gewond.

VN-bemiddelaar De Mistura waarschuwde op 7 oktober dat Oost-Aleppo eind dit jaar volledig vernietigd zal zijn. 'We are watching right now at the extermination of an entire city, in ways that is unparalleled in modern history, and yet nothing happens', stelt ook de Syrische activiste Reem Salahi aan 11.11.11.

Oost-Aleppo wordt sinds begin juli 2016 volledig belegerd door het Syrische regime, waardoor de stad volledig is afgesneden van humanitaire hulp. Op 19 september lanceerden sjietische pro-regime strijders een grondoffensief.

Een medewerker van de Syrische organisatie Kesh Malek ziet 'geen enkele hoop': 'People are dying every day and no one cares, no one makes a move, everybody waits for the next US administration, so we have 4 more months of dying.'

Rusland en het Syrische regime stellen dat ze enkel terreurgroep Jabhat Fatah al Sham (JFS, het vroegere Nusrafront) viseren, dat volgens hen gebruik maakt van menselijke schilden. Dit terwijl de VN stelt dat er zich maximaal 900 JFS-strijders bevinden in Aleppo (op een totaal van 8.000 gewapende strijders en minstens 275.000 burgers), en verschillende internationale organisaties talloze aanvallen op burgers en burgerinfrastructuur documenteerden (maar geen gevallen waarbij menselijke schilden werden gebruikt).

'If the regime really wants to help civilians against Nusra, why are they targeting hospitals?', vroeg een ingenieur uit Aleppo zich af tegenover 11.11.11. Ook De Mistura is erg duidelijk: 'The presence of these Nusra fighters should not be used as an alibi for the continuous assault, bombing, for which there cannot be any justification'.

Zowat alle Syriërs waarmee 11.11.11 sprak benadrukken dat niet de aanwezigheid van JFS volgens hen het grootste probleem is, maar wel de nietsontziende luchtaanvallen van het Assadregime en Rusland.

Er heerst veel onbegrip over waarom Westerse landen dit niet willen inzien. 'Most Nusra fighters are Syrians, who in general are seen as defending Syrian civilians against the attacks of the regime, which is the number one killer of civilians. Nusra does indeed wrong things and many people are afraid of their future vision, but for now many people accept Nusra because they are a strong military force that is defending them against the regime. Put yourself in the shoes of a Syrian for just five minutes: what would you do when you are constantly attacked, bombed and besieged?', stelde een Syrische medewerker van een internationale humanitaire organisatie aan 11.11.11.

Een medewerker van een Syrische medische organisatie benadrukt ook dat de nietsontziende luchtaanvallen Syrische burgers juist in de handen van JFS drijven.

Verschillende Syrische vluchtelingen waarmee 11.11.11 sprak stellen dat JFS heel wat (tijdelijk) krediet opbouwde door zijn rol in het doorbreken van de eerste belegering van Aleppo, begin augustus 2016. Dat wordt ook beaamd door Salahi: 'You have this extremist groups doing the things the international community should be doing. Frankly, when you are besieged, when you are starving to death, if somebody breaks the siege you're not going to say, no you're an extremist, please go away and we will wait for somebody else to break the siege'.

De Syrische journalist Rami Jarrah stelt dat de internationale eis aan de niet-jihadistische oppositie om zich volledig terug te trekken uit gebieden waar ook JFS actief is daarom weinig realistisch is: 'Nobody in Aleppo will support this disengagement idea right now: You are basically asking people to destroy their last line of defence without giving them an alternative. The moderate opposition does not have any guarantees that the regime will not again opt for a military solution the second such disengagement takes place.' Salahi benadrukt wel dat er niet zozeer sprake is van ideologische verwantschap tussen JFS en de niet-jihadistische oppositie, maar dat er soms wel tijdelijke militaire allianties worden gesmeed tegen het regime. 

 

2. Hoe kijken Syriërs naar het vredesproces in Genève?

Alle Syriërs waarmee 11.11.11 sprak zijn uiterst sceptisch over het politieke proces in Genève, dat in april 2016 opgeschort werd. Zolang er geen sprake is van een vermindering van het geweld, de stopzetting van de luchtaanvallen, en volledige humanitaire toegang doorheen Syrië is er geen enkel geloof in het politieke proces.

Veel Syriërs zijn er ook van overtuigd dat het Syrische regime niet oprecht geïnteresseerd is in een nieuw staakt-het-vuren of een politiek proces, en benadrukken dat er gevolgen moeten zijn voor de niet-naleving van een nieuw staakt-het-vuren.

'How can you sit in Geneva while the regime and the Russians are bombing and besieging civilians? What kind of political process is that?', verwoordde een Syrische vluchteling de breed gedeelde scepsis over Genève.

Verschillende Syriërs zijn zelfs voorstander van een "no-fly zone" of een "no-bombing zone" (waarbij kruisraketten worden afgevuurd op Syrische militaire doelwitten telkens er sprake is van een ernstige schending van een staakt-het-vuren of van een grootscheepse aanval op burgerdoelwitten, waardoor er een soort ontradingseffect zou worden gecreëerd).

 

3. Waarom blijft het Syrische regime gebieden belegeren en humanitaire konvooien belemmeren?

Zowat alle Syriërs en waarnemers waarmee 11.11.11 sprak zijn het erover eens dat het Syrische regime een doelbewuste "surrender or starve"-strategie uitvoert, waarbij gebieden belegerd worden tot ze zichzelf overgeven. Het verhinderen van humanitaire konvooien is een integraal deel van deze strategie, die eerder werd toegepast in Daraya en Homs.

De VN blijft ondertussen onderhandelen met het Syrische regime om toelating te krijgen voor elk hulpkonvooi, hoewel verschillende VN-Veiligheidsraadresoluties expliciet stellen dat deze toelating niet vereist is.

'The only areas that were reached by humanitarian convoys in 2015 were areas that were under some local truce arrangement. So there is a clear siege strategy by the regime: surrender and get humanitarian aid, or starve. If people don't surrender fast enough, intensify the siege and the bombardments until they agree to a local truce. Such agreements are often aimed at forcibly displacing people: armed actors, civilians and political actors alike. So demographic engineering is definitely a project that is currently being executed by the regime and its allies, often with a strong sectarian nature attached to it.', vertelde een lokale VN-medewerker aan 11.11.11.

Een medewerker van een Syrische hulporganisatie heeft het eveneens over het 'politiek misbruiken van humanitaire hulp om mensen tot overgave te dwingen', en stelt dat de aanvallen op ziekenhuizen en het blokkeren van humanitaire konvooien een doelbewuste tactiek is om Syriërs in oppositiegebieden tot overgave te dwingen.

De VN-medewerker in Turkije beaamt ook de kritiek op het gebrek aan neutraliteit, onpartijdigheid en onafhankelijkheid van het VN-bureau in Damascus: 'Of course I understand this criticism towards the UN. There is indeed a huge problem. The UN is being pushed around like a political pawn.'

 

4. Hoe moet het nu verder?

VN-bemiddelaar De Mistura stelde op 6 oktober 2016 een nieuw plan voor om de situatie in Aleppo te stabiliseren. Dit plan voorziet in een onmiddellijke en volledige stopzetting van alle luchtaanvallen op Oost-Aleppo, de evacuatie van alle JFS-strijders, de instandhouding van het lokale bestuur, en de ontplooiing van een "internationale aanwezigheid". De Mistura stelde dat hij bereid is om persoonlijk de 900 JSF-strijders uit Oost-Aleppo te begeleiden, om hen te overtuigen de stad te verlaten. Het plan van De Mistura staat los van de VN-oproep tot onmiddellijke humanitaire pauzes en medische evacuaties.

De Mistura maakte duidelijk dat zijn plan enkel kan werken als er sprake is van een voorafgaand einde van de luchtaanvallen en een effectief staakt-het-vuren, en benadrukte het belang van volledige toegang van humanitaire konvooien tot Oost-Aleppo.

De VN-bemiddelaar benadrukte ook de noodzaak van sterke garanties dat de lokale raad van Oost-Aleppo kan blijven functioneren zonder enige bemoeienis van de Syrische regering. Dit laatste moet gegarandeerd worden door de ontplooiing van een "internationale aanwezigheid", maar De Mistura bleef vaag over hoe dit er juist moet uitzien.

Hij verduidelijkte ook dat zijn plan op geen enkele manier een oproep is tot evacuatie van burgers of van andere (niet-JSF) gewapende strijders. De Mistura benadrukte verder de noodzaak van een onmiddellijke terugkeer naar een nationaal staakt-het-vuren.

De Europese Raad van Buitenlandministers sprak op 17 oktober 2016 zijn steun uit aan het De Mistura-plan.

Het plan van De Mistura legt de juiste accenten, maar het blijft een open vraag of hij er in zal slagen de nodige garanties in de wacht te slepen over een stopzetting van de Russisch-Syrische luchtaanvallen en de effectieve ontplooiing van een "internationale aanwezigheid".

De tijd dringt alleszins, beseft ook De Mistura: 'At this rate there will be no eastern Aleppo by Christmas. The world cannot passively wait for this to happen. There is a need for urgent action to avert another Srebrenica, another Rwanda.'

Willem Staes
Beleidsmedewerker Midden-Oosten

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels