Sarah Lamote - Een lichtpuntje?

bunker_container_shipLaten we eerlijk zijn. Als Durban in het nieuws komt, zijn het vaak erg deprimerende berichten die domineren. Maar om niet helemaal in pessimisme en ergernis te vervallen, klinkt vandaag wél een positieve noot. Met een beetje geluk wordt de geldpot voor de ontwikkelingslanden in de toekomst iets meer gespekt. Waarschijnlijk komt er een heffing op internationale bunkerscheepvaart. Een maatregel die miljarden euro's in het laatje kan brengen.


De laatste veertien dagen waren er inderdaad geen waar men spontaan een vreugdedansje bij maakt. Daarom wordt het hoog tijd voor goed nieuws. En dat is er wel degelijk. En wel in één van de belangrijkste dossiers hier op de Zuid-Afrikaanse onderhandelingstafel: de klimaatfinanciering.

Wie zoekt die vindt

Eerst een kleine recapitulatie. In Cancùn, de klimaatconferentie van vorig jaar, werd beslist om een snelle kapitaalinjectie te geven aan de ontwikkelingslanden om zich te wapenen tegen de klimaatopwarming. Dertig miljard dollar om precies te zijn. Op langere termijn, zou dit bedrag opgetrokken worden. Tot jaarlijks honderd miljard dollar vanaf 2020. De bedoeling is dat een groot deel hiervan terechtkomt in een speciaal Groen Klimaat Fonds (Green Climate Fund). Deze bedragen zijn meer dan terecht, de klimaatopwarming is immers de schuld van de Noorden, terwijl de gevolgen wel grotendeels in het Zuiden plaatsvinden.

Maar we zitten met een klein probleem: de financiële en economische crisis. Aan de budgettaire situatie van een aantal industrielanden hoeft waarschijnlijk niemand herinnerd worden. Het mag dan ook geen verrassing zijn dat veel landen hun belofte niet nakwamen. Slechts een fractie van de beloofde middelen werden effectief doorgestort. Maar als we niet kunnen vertrouwen op de bijdragen van nationale regeringen, waar vinden we die enorme bedragen dan? Een moeilijke vraag met een relatief simpel antwoord: innovatieve internationale financieringsbronnen.

Heel wat handelsactiviteiten worden nu amper belast: internationale luchtvaart, internationale scheepvaart en financiële transacties, bijvoorbeeld. Jammer genoeg ligt een voorstel tot financiële transactie taks (FTT) niet op de onderhandelingstafel in Durban. Een taks op internationaal bunkerschepentransport wél. En net dat kwam de voorbije dagen, als een lichtpuntje bij donkere hemel, zijn kop opsteken in de Durbantekst.

Win-win situatie

Het zou immers heel logisch zijn dat internationale scheepvaart meebetaalt in het klimaatverhaal. Ze zijn verantwoordelijk voor drie procent van de totale globale uitstoot. Dat is vergelijkbaar met de uitstoot van Duitsland. Dat is niet niets. Het heffen van een taks van 25 dollar per ton, zou niet minder dan 25 miljard dollar in het laatje kunnen brengen. Klein detail: deze nieuwe inkomsten zouden wel niet volledig doorgestort worden naar het nieuwe Groen Klimaat Fonds. De ontwikkelingslanden moeten immers gecompenseerd worden voor hogere importprijzen die deze taks met zich mee zou brengen. Maar laat dat de pret vooral niet bederven. Zelf een deel (waarschijnlijk 60 procent) van 25 miljard dollar is een mooi begin.

Bovendien brengt een belasting op internationale bunkerscheepvaart, naast het spijzen van het Fonds, nog een extra voordeel met zich mee: uitstootreductie. Dat ligt immers voor de hand. Door iets meer te belasten, wordt er ook minder gebruik van gemaakt. Een echte win-win situatie dus. Van een positieve noot gesproken.

In de tekst die deze week circuleert over lange termijn financiering wordt gesproken over bunkerscheepvaart. En tot op de vandaag staat dit in de tekst. Maar het is bang afwachten. Vandaag steken allerlei geruchten de kop op dat deze paragraaf vannacht of morgen zou kunnen sneuvelen. Sommige landen, vooral de Verenigde Staten, zijn geen voorstander. De meningsverschillen zijn groot. Morgen eindigt de top en de wereld verwacht een beslissing. Het wordt voor veel onderhandelaars ongetwijfeld nog een lange nacht...

Goed, maar niet goed genoeg

Als we echt een oplossing willen vinden voor de klimaatproblematiek dan moeten we dringend meer middelen doorstorten naar het Zuiden. Alleen zo kunnen zij de overschakeling maken naar een andere maatschappij die niet dezelfde (vervuilende) fouten maakt als wij.

Het nieuwe Groene Klimaat Fonds voor de ontwikkelingslanden moet meer worden dan een constructie op papier. Zonder geld wordt dit een lege doos. Met een taks op bunkerscheepvaart, wordt een eerste stap gezet. Maar u hoeft geen Einstein te zijn om te berekenen dat een deel van 25 miljard dollar nog lang niet in de buurt komt van de beloofde 100 miljard dollar. Sommige landen doen hun best. Gisteren beloofde Duitsland en Denemarken respectievelijk 40 en 15 miljoen euro in het fonds te storten. Maar opnieuw is het rekensommetje snel gemaakt.

Het wordt tijd, dat het hoogste niveau beslist over nieuwe internationale geldbronnen. Alle mogelijkheden liggen op tafel. Het enige wat ontbreekt, is een beetje politiek wil. Maar niets is onmogelijk. Een cliché dat België deze week met verve illustreerde.

Sarah Lamote, beleidsmedewerker klimaat bij 11.11.11

Deel dit artikel