Schaart de Congolese oppositie zich achter gemeenschappelijke kandidaat?

kabila of Tshisekedi?Over een eventuele eenheidskandidaat van de oppositie wordt levendig gediscussieerd in Congo.  Vraag is of de oppositie er nog in slaagt zich te scharen achter één gemeenschappelijke kandidaat voor de verkiezingen. Waarom is deze eenheidskandidaat zo belangrijk en waarom komt de oppositie zo moeilijk tot een akkoord? Een stand van zaken.




Onderhandelingen maar geen akkoord

Toen hij op 5 september zijn presidentskanditatuur indiende, wierp Etienne Tshisekedi van de UDPS (Union pour la démocratie et le progrès social) zich op als de gemeenschappelijke kandidaat voor de Congolese oppositie bij de komende verkiezingen op 28 november. Tijdens een ontmoeting in Brussel met Léon Kengo wa Dondo van de partij UFC (Union des Forces pour le Changement) kwamen de twee oppositieleiders echter niet tot een akkoord.

Ook onderhandelingen met MLC (Mouvement pour la libération du Congo )-topman Jean-Pierre Bemba en UPC (Union des Patriotes Congolais)-leider Thomas Lubanga in hun gevangeniscellen in Den Haag leverden niets op. Bemba en Lubanga moeten zich voor het Internationaal Strafhof verantwoorden voor het schenden van de mensenrechten.

Daarnaast sprak Tshisekedi nog met Vital Kamerehe van de Union pour la Nation Congolaise (UNC), zonder concreet resultaat. Voorlopig lijkt niemand bereid om een stap opzij te zetten en is de versnippering van de oppositie groot.


Belang van de eenheidskandidaat

Eén ronde in plaats van twee
Nochtans maakt de Congolese oppositie enkel kans op slagen als ze één front vormen tegen huidig President Kabila. Zeker nu Kabila er is in geslaagd de grondwet aan te passen en er maar één stemronde meer is. Wie die ronde wint, wordt de nieuwe Congolese president. Ook als twee kandidaten bijna evenveel stemmen zouden behalen, dan nog wint diegene met het hoogste aantal.

Dat maakt het voor Kabila veel eenvoudiger, want bij een eventuele tweede ronde zou de oppositie zich sowieso scharen achter één enkele kandidaat. Dit gebeurde bijvoorbeeld in 2006, toen Kabila alle zeilen moest bijzetten door nog allianties te sluiten met partijen zoals de Parti Lumumbiste Unifié (PALU) en l'Alliance pour la Renaissance du Congo (ARC).

Meerderheid kiest premier
Een tweede reden waarom de Congolese oppositie er goed aan doet één kandidaat naar voren te schuiven is het Congolese principe dat de premier gekozen wordt door een parlementaire meerderheid in de Nationale Assemblé. Een parlementaire meerderheid vergt minstens 251 van de 500 zitjes. De meerderheid moet een kandidaat-premier naar voren schuiven. Die kan dan door de president tot premier worden aangesteld.

Maar als er zich geen parlementaire meerderheid aftekent, kan de Congolese president zelf een kandidaat voor het premierschap aanwijzen. Door het grote aantal politieke partijen in Congo (288 in 2008) is zo'n parlementaire meerderheid allesbehalve evident. Daarom zou de oppositie best tijdens de onderhandelingen over één kandidaat tegelijk coalitiebesprekingen houden om zo de aanstelling van een eerste minister niet af te laten hangen van de wil van de volgende president.


Obstakels

Sultani vs Fatima
Dat de oppositie nog verdeeld is over de keuze van één kandidaat terwijl de verkiezingen over iets meer dan een maand plaatsvinden, heeft verschillende oorzaken.
Een eerste is de onenigheid over de manier waarop ze tot eenstemmigheid kan komen. Volgens enkele moeten ze beginnen met het opstellen van een gemeenschappelijk maatschappelijk programma. Pas daarna kunnen ze de kandidaat kiezen.
Dit is de methodologie van de partijen van het zogenaamde Sultani-kamp, van onder andere de MLC van Bemba, de UNC van Vital Kamerhe en de UFC van Kengo. De naam verwijst naar het hotel Sultani in Kinshasa waar ze vergaderden.

Bij het Fatima-kamp, ook genoemd naar een ontmoetingsplaats, is de keuze voor één kandidaat al gemaakt: Tshisekedi.
Deze heeft nu zijn voorstel voor een gemeenschappelijk programma voorgelegd aan alle andere presidentskandidaten. Dit regeringsprogramma noemt Tshisekedi een soort "Marshall Plan" voor de heropbouw van Congo.
Hij heeft Kengo, Bemba en Kamerhe gevraagd om zo snel mogelijk te reageren, zodat ze een compromis kunnen sluiten en daarmee eensgezind naar de kiezer kunnen trekken.

Ambities
Het zou in feite geen groot probleem mogen vormen om tot een evenwichtig akkoord te komen. Het valt namelijk te betwijfelen of het grote aantal politieke partijen in Congo te wijten is aan de verschillen in standpunten. De meeste maatschappelijke projecten van de partijen lijken sterk op elkaar, de redenen voor de onenigheid liggen ergens anders.

Het zijn overdreven ambities, hunkeringen naar macht, een sfeer van wantrouwen en een gebrek aan nederigheid die een vlotte samenwerking in de weg staan. Nochtans zouden volgens sommige bronnen verschillende presidentskandidaten geneigd zijn hun kansen af te staan ten voordele van Tshisekedi. Maar ze zouden er voorlopig te veel voor in de plaats vragen. Anderen beweren dat een grote politieke coalitie nu eenmaal nooit iedereens ambities kan vervullen.

Zullen de Congolese oppositeleden deze keer voldoende hun zwaktes kunnen overstijgen om een reële politieke balans in dit land te verzekeren? Zullen ze als één man naar de stembus trekken? De toekomst zal het uitwijzen.

Deel dit artikel