"Solidariteit ebt weg op klimaattop"

Dinsdag organiseerden ngo's, in aanwezigheid van ministers uit Bangladesh, Filipijnen en Costa Rica, een grote actie om de onderhandelaars aan te sporen tot actie.

Van de solidaire toon aan het begin van de klimaattop in Parijs is steeds minder te merken, zeggen milieu- en ontwikkelingsorganisaties. Integendeel: nu de harde noten gekraakt moeten worden, vormt klimaathulp voor arme landen een steeds groter struikelblok.

De compensaties die arme landen vragen van rijke landen, blijven een van de grootste struikelblokken voor een akkoord.

Iedereen was het er bij de start van de conferentie over eens: Parijs is anders dan de vorige klimaattoppen. De deelnemende landen hadden hun huiswerk dit keer goed gedaan, het momentum was er, en er hing een positieve sfeer van solidariteit. Maar tien dagen later is er van die solidariteit nog maar weinig te merken, zeggen milieu- en ontwikkelingsorganisaties. De compensaties die arme landen vragen van rijke landen, blijven een van de grootste struikelblokken voor een akkoord.

Klimaathulp

Alles draait om de vraag in welke mate rijke landen, die historisch verantwoordelijk zijn voor de klimaatverandering en daar economisch veel voordeel uit gehaald hebben, bereid zijn om de armste landen en groeilanden daarvoor te compenseren. De vragen van die landen zijn kernbegrippen geworden op elke conferentie.

Groei- en ontwikkelingslanden vragen in de eerste plaats de overdracht van technologie om hun economie klimaatvriendelijker te maken en zo een verdere opwarming te vermijden. Daarnaast vragen ze financiële hulp om zich te wapenen tegen de gevolgen van de klimaatverandering, bijvoorbeeld om stormkeringen te bouwen tegen de stijgende zeespiegel, of om hun boeren te helpen zich aan te passen aan droogte of extreem weer.

Loss and damage

Maar het concept dat de meeste verdeeldheid in Parijs tussen de twee kampen zaait, is "loss and damage": financiële compensatie voor de schade die de landen toch nog oplopen, door gevolgen waar ze zich niet tegen kunnen wapenen en die onomkeerbaar zijn, zoals verlies van landbouwareaal, infrastructuur of patrimonium.

Dat ligt bijzonder moeilijk bij geïndustrialiseerde landen, die er als de dood voor zijn dat zo de poort wordt opengezet naar aansprakelijkheid, en dat dan een financieel en juridisch moeras dreigt. De VS, gesteund door Canada en de EU, zijn wel bereid loss and damage in de tekst toe te laten, maar eisen in ruil dat aansprakelijkheid expliciet uitgesloten wordt, en dat de compensatie voor schade beperkt wordt.

Wereldleiders hebben het in toespraken wel over solidariteit, maar het is tekenend dat alle sessies rond deze thema's hier in Parijs achter gesloten deuren gehouden worden". De rijke landen willen hun eigenlijke houding liever verbergen. Julie-Anne Richards, Climate Justice Programme

"Wereldleiders hebben het in toespraken wel over solidariteit, maar het is tekenend dat alle sessies rond deze thema's hier in Parijs achter gesloten deuren gehouden worden", zegt Julie-Anne Richards van het Climate Justice Programme. "De rijke landen willen hun eigenlijke houding liever verbergen."

Bovendien, zegt ze, gaat het in de discussies enkel over economische compensatie. "Wat met de gevolgen voor bijvoorbeeld de cultuur en soevereiniteit, als een eiland helemaal onder water loopt? We moeten voor het eerst rekening houden met het echt verdwijnen van landen."

Scepsis

De organisaties maken zich zorgen dat op de klimaattop veel grote boodschappen verkondigd worden, maar dat echte daden achterwege blijven. Zo steunen heel wat landen de ambitieuzere doelstelling van 1,5 graden opwarming, maar drijven ze hun concrete klimaatbeloftes niet op.

We zien dat er inhoudelijk veel mist rond klimaatfinanciering en loss and damage, en vragen de EU om een duidelijk engagement aan te gaan rond die thema's. Geneviève Pons-Deladrière, Wereldnatuurfonds (WWF)

Ook over de nieuwe coalitie tussen de Europese Unie en 79 arme en kwetsbare landen, zijn de organisaties voorzichtig. "Coalities zijn goed, maar wat houdt dit precies in?", vraagt Geneviève Pons-Deladrière, die de onderhandelingen volgt voor het Wereldnatuurfonds (WWF). "We zien dat er inhoudelijk veel mist rond klimaatfinanciering en loss and damage, en vragen de EU om een duidelijk engagement aan te gaan rond die thema's. Bovendien: we willen de coalitie zo breed mogelijk, en de breedste is er een met alle landen."

Toch benadrukt ze dat deze onderhandelingen een breuk betekenen met de vorige klimaattoppen. "Ik was er al bij in Rio, in 1992. En ik moet zeggen dat wat ik tot nog toe heb gezien, niet slecht te noemen is. Maar, en dat is belangrijk: het is niet genoeg. We zijn op een punt gekomen waar het probleem opgelost moet worden, en we hebben alles voorhanden: de ambitie, de financiële middelen, de technologieën. Nu is het een kwestie van moed."

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels