Steeds meer mensen wachten op humanitaire hulp

De bevolking wil zelf meer verantwoordelijkheid bij hulpverlening en heropbouw

Wereldwijd hebben steeds meer mensen hulp nodig. In 2007 vroeg de internationale gemeenschap 4 miljard dollar voor noodhulp, nu is dat 20 miljard, mede door de vluchtelingencrisis. Steeds meer mensen moeten hulp ontberen, stelt Oxfam in een deze week verschenen rapport.

In de studie 'Righting the Wrong' staat dat tientallen miljoenen mensen jaarlijks humanitaire hulp ontvangen. Maar daarnaast moeten nog eens miljoenen mensen het stellen zonder adequate hulp en bescherming. En hun aantal stijgt. "Te vaak lijden ze, omdat hun regeringen hen niet kunnen of willen beschermen", staat in het rapport.

Momenteel zijn meer dan 60 miljoen mensen in de wereld ontheemd of op de vlucht, zei VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon afgelopen week. Ongeveer 40 van de 193 VN-lidstaten hebben te maken met "crisis en geweld op hoog, middelmatig of laag niveau", voegde hij eraan toe.

De internationale noodhulp kan het stijgende aantal natuurrampen en conflicten niet bijbenen. Ook beloften om de kwetsbaarheid van mensen voor toekomstige natuurrampen te verminderen en hen te helpen zelf een humanitair antwoord te formuleren, zijn nog niet ingelost.

Oproep na oproep

Als gevolg van de groeiende crisis klinken continu oproepen voor financiële bijdragen van VN-organisaties. Daar komen echter weinig reacties op. Volgens Ban hebben sommige donoren 30 tot 40 procent gekort op hun budget.

De omvangrijkste financieringsoproep betreft Syrië. De oorlogssituatie in dat land heeft geleid tot een behoefte aan 3,2 miljard dollar voor noodhulp in 2016. Het VN-kinderfonds Unicef vraagt om 2,8 miljard dollar voor hulp aan 43 miljoen vluchtelingenkinderen wereldwijd. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is op zoek naar 76 miljoen dollar voor medische noodhulp als gevolg van El Nino. Het natuurverschijnsel veroorzaakt de uitbraak van ziekten en watertekorten in landen zoals Ethiopië, Lesotho, Kenia, Papoea-Nieuw-Guinea, Somalië, Tanzania en Oeganda.

Tegelijkertijd vraagt het Wereldvoedselprogramma (WFP) 42 miljoen dollar om 2,5 miljoen mensen te voeden die honger lijden in de Centraal Afrikaanse Republiek. Afgelopen week lanceerden de VN een plan om 30.000 Jemenitische vluchtelingen in Somalië te helpen. Voor dat plan is 885 miljoen dollar nodig. En de VN-vluchtelingenorganisatie (Unhcr), de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) en 65 niet-gouvernementele organisaties (ngo's), deden afgelopen week een oproep voor 550 miljoen dollar voor voedsel, water, opvang en medische zorg voor vluchtelingen in Europa.

Overbelast systeem

De Oxfam-studie stelt dat het internationale humanitaire systeem – het omvangrijke door de VN aangestuurde netwerk waarin Oxfam en andere internationale ngo's, het Rode Kruis, de Rode Halve Maan en anderen een sleutelrol spelen – minder levens redt dan mogelijk is. Dat komt volgens de hulporganisatie doordat het systeem de afhankelijkheid van internationale donoren in stand houdt bij ontvangende landen.

Desondanks is in de afgelopen zeventig jaar veel bereikt, staat in het rapport. "Dappere hulpverleners hebben duizenden levens gered, mensen beschermd en essentiële diensten geleverd zoals gezondheidszorg en watervoorziening. Maar het huidige systeem is overbelast en de humanitaire hulp is vaak onvoldoende, te laat en ongeschikt voor de lokale situatie."

Tijdens een toespraak voor het World Economic Forum (WEF) in Davos afgelopen week zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry dat er een sterkere en meer duurzame financiële basis moet komen voor humanitaire hulp door de VN. "We streven naar reguliere bijdragen van minstens tien nieuwe landen", zei hij. "Daarnaast streven we naar een groei van 30 procent als het gaat om financiering van noodhulp, van 10 miljard in 2015 naar 13 miljard dit jaar."

Ray Offenheiser, voorzitter van Oxfam Amerika, zegt in een reactie de opmerkingen van Kerry te verwelkomen. "We zullen ook moeten samenwerken om de oorzaken van de vluchtelingencrisis aan te pakken en te investeren de veerkracht van de plaatselijke bevolking als zich rampen aandienen."

Algemeen belang

Oxfam roept de internationale gemeenschap op om de benodigde financiële hulp op te brengen, vluchtelingen te herhuisvesten en hen toe te staan werk te zoeken zodat ze hun gastlanden meer ondersteunen. "Als het gaat om werk, moet er beleid komen dat vluchtelingen toestaat zichzelf te onderhouden en bij te dragen aan de economie in hun gastland. Het is in ieders belang dat vluchtelingen stabiel en legaal werk vinden. Dan gaat het niet alleen om hun recht op werk, het zal ook leiden tot meer succesvolle en stabielere gemeenschappen."

Oxfam pleit ervoor meer macht, geld en verantwoordelijkheid van internationale actoren zoals VN-organisaties, grote donorlanden, grote internationale ngo's en het Rode Kruis/de Rode Halve Maan, te verplaatsen naar kleine organisaties. Het gaat dan om lokale afdelingen van het Rode Kruis en de Rode Halve Maan, nationale regeringen, nationale ngo's, lokale ngo's en andere maatschappelijke organisaties.

Dat is een flinke klus, zegt Oxfam, maar momenteel gaat slechts een fractie van het hulpgeld direct naar plaatselijke organisaties. Veel vaker werken plaatselijke hulpverleners als verlengstuk van de internationale humanitaire gemeenschap. Die heeft de neiging hen als onderaannemers te beschouwen, en niet als gelijkwaardige partners. Deze rol geeft de plaatselijke hulpverleners geen goede mogelijkheid nieuwe rampen te voorkomen of een beter antwoord te formuleren op de volgende crisis.

Donoren en nationale regeringen moeten volgens Oxfam meer investeren in preventie en beperking van de risico's, zodat bij een volgende ramp minder hulp nodig is.

Deel dit artikel