Stilte voor de storm?

euro bloempot De conferentie in Addis Abeba verloopt op 2 sporen. Enerzijds zijn er de side-events  waar men te weten komt wat 'hot' is in de wereld van ontwikkelingssamenwerking vandaag. Anderzijds is er de de top zelf, waar we na dag 1 kunnen concluderen dat er weinig sprake van onderhandelingen is.

Relaas van de eerste dag

De conferentie in Addis Abeba verloopt op 2 sporen. Enerzijds worden er meer dan 200 side-events georganiseerd, meestal in de hotels rond het conferentiecentrum. Het stramien is meestal hetzelfde: een panel van VVIPs, inclusief ministers van de  verschillende lidstaten, kloppen zich op de borst met nieuwe projecten en engagementen.

Die side-events zijn een uitgelezen kans om te horen wat vandaag 'hot' is in de ontwikkelingssamenwerking. Ze doen bijna vergeten dat ondertussen ook nog moet onderhandeld worden.

Tot slot van rekening is de wereldgemeenschap in Addis om een akkoord te sluiten waar we de volgende jaren mee verder kunnen. Gezien het ambitieniveau van de SDG's verwachten we dat hier ook gesleuteld wordt aan de
financiële architectuur. Niet louter een conferentie met beloftes voor vers geld, dus, maar ook met 'transformative change' in het financiële en economische systeem.

Impasse?

Maar er is ook de top zelf. Na dag 1 van de onderhandelingen is de conclusie dat er eigenlijk geen onderhandelingen zijn. De EU, onder leiding van de Europese Commissie, wil zo snel mogelijk een akkoord maar heeft geen zin om verder te sleutelen aan de tekst die vandaag op tafel ligt. Hun boodschap aan de G77, de groep van ontwikkelingslanden, is duidelijk: dit akkoord is te nemen of te laten. De G77 voelen zich in de hoek gedrumd en verwachten concessies, bijvoorbeeld rond de oprichting van een 'global tax body' waarin alle landen kunnen meepraten over de internationale spelregels op vlak van belastingen.

Ondertussen ligt de bal in het kamp van de Ethiopische gastheer. Die moet de kloof tussen de blokken zien te overbruggen. Geen makkelijke uitdaging, al wil het land zeer graag bewijzen dat het ook een conferentie van deze envergure tot een goed einde kan brengen. Iedereen, ook het middenveld, snapt dat falen geen optie is. Dat zou de gesprekken rond de SDG's in september en de klimaatonderhandelingen later dit jaar zwaar hypothekeren.

In een gesprek met de delegatie benadrukt de EU dat ze reeds enorme toegevingen hebben gedaan. Bovendien zien ze het feit dat beide groepen ontevreden zijn als het teken van een goed akkoord. Wat die enorme toegevingen dan zijn is niet helemaal duidelijk. Als je de voorlopige tekst goed bekijkt wordt rond cruciale issues zoals eerlijke handel, hervorming van de financiële en monetaire regels of duurzaam beheer van schulden niet zo spectaculair veel vooruitgang geboekt.

'Hot topic' nummer 1 op de conferentie is de focus op eerlijke belastingsystemen. Op dat vlak blijft het engagement van de EU beperkt tot meer middelen voor capaciteitsopbouw voor belastingadministraties in ontwikkelingslanden. Op de
vraag om die landen ook een zeg te geven in het uitwerken van de regels is het antwoord 'neen'. Voor de ngo's is dat vandaag prioriteit nummer 1 en lanceerde Avaaz een petitie die oproept voor het 'global tax body'. Een engagement op dat vlak is een concrete uitkomst die echt het verschil kan maken en de onderhandelingen weer zuurstof kan geven. Dag 2 van deze conferentie belooft dan ook een spannende dag te worden: na een aftastend rondje zal geprobeerd worden een deal te sluiten. We hopen dat er nog ruimte is om uit de loopgraven te komen zonder het akkoord te ondermijnen.

België op de kaart zetten

Ondertussen proberen minister De Croo en Annemie Neyts, die de minister vergezelt, België op de kaart te zetten in een reeks side-events. De focus ligt daarbij op de Belgische keuze om vooral op de minst-ontwikkelde landen en fragiele staten in
te zetten en de rol van digitalisering en data in ontwikkeling.

Op het Belgische side-event benadrukte de minister dat de minst ontwikkelde landen (MOLs) verwaarloosd worden omdat het zo moeilijk is snel resultaten te boeken. Concreet wil de minister dat 50% van de hulp naar die landen gaat. Hoewel meer aandacht voor de specifieke uitdagingen van MOL een goede zaak is, heeft zo'n subtarget ook risico's. De helft van een steeds kleiner ordend budget kan immers best wel eens minder zijn dan vandaag. 50% van een schijntje is nog altijd minder dan een schijntje.

Tijdens het debat met o.m. de buitenland- en financiënministers van Sierra Leone en Benin, Eric Solheim van de OESO-DAC en De Croo's Zweedse collega Isabella Lövin kwam ook het belang van een brede agenda aan het licht. Dat betekent focus op zaken als fiscaliteit (Hoe kunnen MOL's maximaal gebruik maken van  atuurlijke rijkdommen?), 'illicit financial flows', handelsakkoorden en sociale bescherming.

In aanloop naar de conferentie leek het belang van sociale bescherming wat ondergesneeuwd te raken in de Belgische positie. Toch verzekert de minister het thema niet te laten vallen. Annemie Neyts nam het woord op een side-event
georganiseerd door de internationale vakbonden. België staat traditioneel sterk op het vlak van sociale bescherming, en ook onze partners zijn vragende partij. We hopen dan ook dat België aan de kar blijf trekken want de focus op universele sociale bescherming gestoeld op universaliteit ontbreekt vandaag in
de verklaring.

Tot slot viel het op dat de minister en zijn Zweedse collega vaak op dezelfde lijn zaten. Misschien kan België ook leren van de Zweedse samenwerking. Zweden besteedt meer dan 1% van zijn bnp aan ontwikkelingssamenwerking en wordt alom
geprezen voor z'n progressieve rol. Bovendien hecht het land groot belang en internationale solidariteit en draagt het dat uit in gans z'n buitenlands beleid.

Jan Van de Poel, beleidsmedewerker 11.11.11 vanuit Addis Abeba

 

Deel dit artikel