"Tijdperk van megadammen is voorbij"

mega-dam

De bouw van megadammen heeft vaak een verwoestende impact op het ecosysteem en de lokale bevolking. Toch verwacht een aantal ontwikkelingslanden nog veel heil van grootschalige waterkracht, terwijl zonne- en windenergie steeds goedkoper worden.

Inga III in de DR Congo is zo'n megaproject. De dam maakt deel uit van 'Grand Inga', een complex dat volgens plan bijna tweemaal zo groot wordt als de Chinese Drieklovendam.

In maart 2014 trok de Wereldbank 64 miljoen euro uit voor studies naar de impact op ecologisch en sociaal vlak, maar goed twee jaar later is het onderzoek nog niet begonnen.

De organisatie International Rivers vreest dat men de resultaten van het assessment niet zal afwachten. Volgens de ngo heeft de projectverantwoordelijke van Grand Inga onlangs aangekondigd dat er begin 2017 met de bouw van de dam gestart zal worden, of de relevante impactstudies gebeurd zijn of niet.

De Wereldbank zegt in dialoog te blijven met de Congolese regering over de implementatievoorwaarden van Inga III, om er zich van te vergewissen dat de werkwijze van het project voldoet aan de internationale normen.

Elektriciteit voor export

Maar Peter Bosshard van International Rivers heeft geen goed oog in de Congolese uitvoering van megaprojecten. Inga I en Inga II bijvoorbeeld lagen mee aan de basis van een schuldencrisis in Congo, en deze waterkrachtcentrales zijn uiteindelijk een mislukking gebleken.

De organisatie gelooft ook niet dat Inga III per se aan de Congolese bevolking, van wie 90 procent geen toegang heeft tot elektriciteit, ten goede zal komen. De geproduceerde stroom zou grotendeels uitgevoerd worden naar het buitenland, of moet dienen voor mijnactiviteiten in Congo, klinkt het.

Megadammen stuiten wel vaker op verzet, vooral van de inheemse gemeenschappen die vaak disproportioneel hard worden getroffen. Naast de milieu-impact op rivieren en bossen bedreigen ze het voortbestaan van bepaalde gemeenschappen.

Nuba-volk in Soedan

Zo vertelde Manu Ampim, directeur van het Save Nubia Project dat een aantal bestaande en geplande dammen in Soedan verwoestende gevolgen hebben (en zullen blijven hebben) voor verschillende culturele groepen zoals de Amri, de Manasir en de Nuba.

Volgens Ampin is vooral de impact op het Nuba-volk zorgwekkend, omdat het Oude Nubië een van de belangrijkste beschavingen in de Nijlvallei is, die verschillende millennia terug in de tijd gaat.

Hij vindt dat er internationale druk op de Soedanese regering nodig is om de plannen te wijzigen en pleit voor efficiëntere en schonere energiebronnen, zoals zon, wind, en kleinschalige waterkracht.

Duurzaamheid

Hoewel projecten voor wind- en zonne-energie een steeds grotere capaciteit hebben, denkt hoofdredacteur Angus McCrone van Bloomberg New Energy Finance dat de huidige en toekomstige damprojecten nog een rol zullen spelen in de energiebevoorrading.

"Heel wat ontwikkelingslanden willen de twee: ze willen grootschalige waterkracht als dat kan, én ze willen wind- en zonne-energie", verklaart hij.

McCrone meent dat de duurzaamheid verschilt van project tot project. "Er zijn bepaalde projecten die kritiek krijgen omdat er methaan zou vrijkomen, omdat ze de biodiversiteit zouden aantasten of internationale spanning kunnen creëren tussen landen." Maar hij gelooft dat er controlemechanismen bestaan om te garanderen dat de projecten duurzaam zijn.

Het is jammer dat de Wereldbank (nog) niet beseft dat het tijdperk van de megadammen voorbij is, dat er zich intussen in de wereld een stille revolutie van wind- en zonne-energie heeft voltrokken.Peter Bosshard - International Rivers

Niet in een vacuüm

Ook Bosshard van International Rivers beklemtoont dat hij niet tegen alle waterkrachtprojecten gekant is. Maar, zo zegt hij, de zware gevolgen van deze projecten worden vaak onderschat.

"Als het plan zou zijn om een centrale van 4800 megawatt te bouwen met een zeer beperkte volksverhuizing en kleine milieu-impact, zouden we daar in principe niet tegen zijn. Maar natuurlijk wordt deze dam niet in een vacuüm gebouwd, maar in de DR Congo, dat in het verleden al gefaald heeft om zulke megaprojecten tot een goed einde te brengen."

"Op een moment dat wind en zon financieel gesproken break-even halen en kunnen gebouwd worden in 1 à 2 jaar tijd, waarom zou je dan 10 jaar wachten op een nieuwe waterkrachtcentrale?"

"Het is jammer dat de Wereldbank (nog) niet beseft dat het tijdperk van de megadammen voorbij is, dat er zich intussen in de wereld een stille revolutie van wind- en zonne-energie heeft voltrokken", besluit hij.

IPS DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels