Verkiezingen in Congo: Niets doen is geen optie


verkiezingen_congo_150Congo heeft dringend een internationale bemiddelaar nodig.

Terwijl in Congo alle elementen aanwezig zijn om tot een explosieve cocktail te komen, kan de wereld niet zomaar de andere kant opkijken, zegt Bogdan Vanden Berghe. Zo niet is de zo gekoesterde stabiliteit snel verleden tijd.




Zie ook: Gesprek met Bogdan Vanden Berghe op Radio1 in De Ochtend

In de Congolese hoofdstad Kinshasa legt president Joseph Kabila straks de eed af voor een nieuwe ambtstermijn. Gewoonlijk wordt zo'n plechtigheid bijgewoond door heel wat buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders .
Maar omdat er bij de verkiezing van Kabila heel wat onregelmatigheden gebeurd zijn, zal de plechtigheid straks waarschijnlijk in mineur verlopen... Bogdan Vanden Berghe van 11.11.11.



Vandaag legt Joseph Kabila de eed af als herkozen president van de Democratische Republiek Congo. Hoewel hij zelf alle aantijgingen van verkiezingsfraude afdoet als 'verleden tijd', is de realiteit dat allerminst. In de verkiezingsstrijd om de presidentstitel zijn er vandaag tussen de 800.000 à 1,6 miljoen stemmen betwist. Op basis van onze eigen en andere observatiemissies werd vastgesteld dat de pv's van meer dan 2.000 kiesbureau's onvindbaar zijn. Die pv's alleen al zijn goed voor meer dan een miljoen (ongetelde) stemmen.

Op die vaststellingen is echter geen antwoord gekomen. Dat heeft verschillende gevolgen. Het ondermijnt de legitimiteit van de verkiezingen en dus de president, het ondermijnt het vertrouwen van de bevolking in zowel dit proces als de volgende stappen en zorgt ten slotte voor een atmosfeer waar president en oppositie lijnrecht tegenover elkaar komen te staan.


Sluipend gif

Die cocktail zal gevolgen hebben. Niet alleen zit men nu in de bizarre situatie dat Tshisekedi zichzelf vrijdag tot president zal huldigen en oproept tot ongehoorzaamheid aan Kabila. Het zal zich ook gewelddadiger uiten. Ofwel via onlusten vandaag, ofwel als sluipend gif in de Congolese samenleving, waar oude en nieuwe breuklijnen gevormd zullen worden. We horen reeds erg verontrustende signalen vanuit enkele regio's, zoals Katanga en Kinshasa.

Het gebrek aan legitimiteit ? want of Kabila nu rechtmatig won of niet, dat gebrek is er ? zal zich niet zomaar laten wegdenken. Begin januari worden de resultaten van de parlementsverkiezingen bekendgemaakt, die doorgingen op dezelfde dag als de presidentsverkiezingen. In 2012 en 2013 volgen er normaal gezien ook nog eens provinciale en lokale verkiezingen. Vandaag geen antwoord bieden op het legitimiteitsvraagstuk, zal gevolgen hebben voor elk van deze stappen.

De politieke blokkering duwt bovendien een ander belangrijk proces in de schaduw, namelijk de verwerking van de resultaten van de parlementsverkiezingen. Als de huidige tendens zich doorzet in de uitslag van deze verkiezingen, wil dat zeggen dat er een grote oppositie zal zetelen in het parlement. Die kan een belangrijke tegenmacht bieden en een rol als bemiddelaar opnemen.

We zijn dan ook blij dat kersvers minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) gevolg heeft gegeven aan onze oproep niet naar de beëdiging van Kabila te gaan. Reynders vraagt terecht om duidelijkheid rond de verkiezingen, voordat België zich wenst uit te spreken over het resultaat. Kan Reynders meer doen? Wij denken van wel.

Hij kan allereerst adviezen geven over hoe die duidelijkheid te bereiken. Moet er een hertelling komen? Moeten de vaststellingen van de observatoren door de kiescommissie opgenomen worden? De observatoren zijn zeker bereid hun bevindingen ter beschikking te stellen.

Daarnaast moet Reynders ? als bevoorrechte partner ? ook beginnen te lobbyen voor een internationale bemiddelaar in de kwestie. Iemand met voldoende aplomb om de patstelling tussen de kandidaten naar een ander, minder ontplofbaar, niveau te krijgen. Bij voorkeur handelt zo'n bemiddelaar samen met het Congolese Comité de Médiation, dat is opgericht om te bemiddelen bij dit soort situaties.


Rwanda

Tot dusver hield de internationale gemeenschap zich in deze verkiezingen op afstand. Onder het mom van soevereiniteit en politieke en economische stabiliteit. Die afstand kan vandaag niet meer bewaard worden. Niets doen, niet ingrijpen, zal net het tegendeel van stabiliteit met zich brengen en de democratische kans die deze verkiezingen boden, ombuigen in een jarenlang democratisch deficit.

Het is tijd dat de korte termijn ingeruild wordt voor een langetermijnperspectief. Niet alleen voor Congo, maar bijvoorbeeld ook voor buurland Rwanda. Daar gaat Kagame binnenkort mogelijk voor een derde ambtstermijn. Net zoals bij dit verkiezingsproces begint hij met een grondwetswijziging. Democratisch legitiem of niet? Het is aan ons om eindelijk duidelijke signalen te geven.

Deel dit artikel